Edward Stettinius

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Edward Reilly Stettinius, Jr
Edward Stettinius, as lend-lease administrator, September 2, 1941.jpg
Data i miejsce urodzenia 22 października 1900
Chicago, Illinois
Data i miejsce śmierci 31 października 1949
Greenwich, Connecticut
48. Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych
Przynależność polityczna Partia Demokratyczna
Okres urzędowania od 1 grudnia 1944
do 27 lipca 1945
Poprzednik Cordell Hull
Następca James Francis Byrnes
1. Ambasador Stanów Zjednoczonych przy ONZ
Okres urzędowania od 1945
do 1946
Następca Herschel Johnson
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Edward Reilly Stettinius, Jr. (ur. 22 października 1900 r. - zm. 31 października 1949 r.) był sekretarzem stanu USA za kadencji prezydentów Franklina D. Roosevelta oraz Harry'ego Trumana. Urząd ten sprawował w latach 1944-45.

Stettinius przyszedł na świat w Chicago w stanie Illinois. Był młodszym z dwóch synów i trzecim w kolejności z czworga dzieci Edwarda Reilly i Judith Stettinius. Jego matka pochodziła ze stanu Wirginia. Jej przodkowie przybyli do Ameryki z Anglii. Ojciec Stettiniusa, posiadający korzenie niemieckie, pochodził z Saint Louis w stanie Missouri. Uczestniczył w wielu przedsięwzięciach gospodarczych, był m.in. prezesem spółki produkującej zapałki pod szyldem Diamond Match Company, a także jednym ze wspólników w holdingu finansowym J. P. Morgan and Company, a ponadto urzędnikiem Departamentu Wojny podczas I wojny światowej. Do roku 1920 Stettinius uczęszczał do Pomfret School. O wyższe wykształcenie starał się na Uniwersytecie w Wirginii, który ukończył w roku 1924 bez stopnia naukowego. 15 maja 1926 Stettinius poślubił Virginię Gordon Wallace, wywodzącą się z zamożnej rodziny z Richmond w stanie Wirginia. W tym samym roku został zastępcą Johna Lee Pratta, wiceprezesa spółki General Motors. W roku 1931 zastąpił Pratta na stanowisku wiceprezesa. W General Motors zajmował się opracowaniem programem zasiłków dla bezrobotnych. Dzięki temu nawiązał kontakt z Franklinem D. Rooseveltem, dla którego przejściowo pracował w Administracji Narodowej Odnowy (National Recovery Administration). W roku 1934 przeniósł się do koncernu US Steel, gdzie miał zostać jednym z wyższych zarządców. Jednak gdy Roosevelta wybrano na prezydenta USA, Stettinius otrzymał propozycję wstąpienia do rządu w charakterze kierownika Biura Zarządzania Produkcją (Office of Production Management). Dwa lata później został koordynatorem pomocy dla państw alianckich w ramach układu Lend-lease. Stanowisko to utrzymał do roku 1943, gdy objął urząd podsekretarza stanu. W listopadzie 1944 Stettinius zastąpił przejął od Cordella Hulla obowiązki sekretarza stanu, ze względu na zły stan zdrowia swojego dotychczasowego zwierzchnika.

Stettinius, jako prezes amerykańskiej delegacji na Konferencję Narodów Zjednoczonych w sprawie Organizacji Międzynarodowej, odegrał kluczową rolę w konstruowaniu Organizacji Narodów Zjednoczonych. Był obecny na ceremonii oficjalnego utworzenia ONZ 26 czerwca 1945 r. Jako sekretarz stanu, Stettinius podjął decyzję o zwrocie rosyjskiej książki kodowej, znalezionej w Finlandii, władzom Związku Radzieckiego. Czyn ten utrudnił Amerykanom rozszyfrowanie rosyjskich depeszy. Po opublikowaniu sporej ich części, uzyskano informacje o licznych agentach radzieckich, zajmujących wysokie pozycje w administracji amerykańskiej. Przyczyny postępowania Stettiniusa w tej kwestii nie zostały wyjaśnione. Wkrótce potem, Stettinius zrezygnował ze stanowiska sekretarza stanu, by objąć posadę pierwszego Ambasadora USA przy ONZ. Zrzekł się tej posady w czerwcu 1946 roku, po czym zaciekle krytykował prezydenta Trumana za odmowę wykorzystania ONZ jako narzędzia do rozładowania napięć pomiędzy USA a ZSRR.

Przedwcześnie osiwiały, z opaloną twarzą, Stettinius robił na ludziach pozytywne wrażenie swoim wyglądem i życzliwością. Po wycofaniu się z życia politycznego, przez trzy lata pracował jako rektor na uniwersytecie w Wirginii. W rezultacie wieloletniej przyjaźni z Williamem Tubmanem, prezydentem Liberii, uczestniczył w budowaniu organizacji Liberia Company, która dążyła do partnerstwa pomiędzy rządem Liberii a amerykańskimi kapitalistami w celu zgromadzenia funduszy na rozwój tego afrykańskiego państwa. Przez pewien czas pełnił funkcję prezesa tej organizacji. Po przejściu na emeryturę, Stettinius mieszkał w swojej posiadłości w Rapidan River w stanie Wirginia. Zmarł w wyniku zakrzepicy naczyń wieńcowych w domu swojej siostry w Greenwich w stanie Connecticut. Został pochowany w Locust Valley w stanie Nowy Jork.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • "Edward Reilly Stettinius". Dictionary of American Biography, Supplement 4: 1946-1950. American Council of Learned Societies, 1974.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]