Félix Houphouët-Boigny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Félix Houphouët-Boigny
Houphouet-Boigny.jpg
Data i miejsce urodzenia 18 października 1905
Jamusukro
Data i miejsce śmierci 7 grudnia 1993
Jamusukro
1. prezydent Wybrzeża Kości Słoniowej
Okres urzędowania od 3 listopada 1960
do 7 grudnia 1993
Pierwsza dama Marie-Thérèse Houphouët-Boigny
Następca Henri Konan Bédié
Odznaczenia
Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielką Kollaną (1951-2001)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Félix Houphouët-Boigny (wym. Ufue-Buańji - [ufuẹ buanị][1])zwany Papa Houphouët lub Le Vieux (fr. stary) (ur. 18 października 1905 w Jamusukro, zm. 7 grudnia 1993 tamże[2]) – iworyjski polityk prawicowy[3], pierwszy prezydent Wybrzeża Kości Słoniowej od 3 listopada 1960 do swej śmierci. Szef państwa od 7 sierpnia do 3 listopada 1960.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dojście do władzy[edytuj | edytuj kod]

Wywodził się z arystokratycznej rodziny z Wybrzeża Kości Słoniowej - był synem naczelnika plemiennego, porzucił jednak religię swoich przodków, aby stać się praktykującym katolikiem[4]. Ukończył Uniwersytet Medyczny im. Jules'a Carde'a w Dakarze, po czym praktykował w zawodzie lekarza przez piętnaście lat. W celu obrony praw ludności tubylczej wobec kolonialnej administracji stał przez pewien czas na czele związku plantatorów[5].

Jako antykolonialny[6] radykał i zwolennik francuskiego rucu komunistycznego był jednym z członków Union Républicaine de la Résistance[7]. W październiku 1946 był - wspólnie z Leopoldem Sedarem Senghorem (późniejszym prezydentem Senegalu) jednym z założycieli Afrykańskiego Zrzeszenia Demokratycznego (RDA), partii, która zrzeszała działaczy z różnych afrykańskich kolonii francuskich. Został pierwszym w jej historii przewodniczącym. W następnym roku założył z kolei Demokratyczną Partię Wybrzeża Kości Słoniowej. Sprawował znaczące urzędy we francuskiej administracji: w latach 1946-1959 zasiadał w parlamencie francuskim jako deputowany, zaś od 1956 do 1959 wchodził w skład rządu francuskiego jako minister zdrowia oraz minister spraw afrykańskich, ale też w trzecim rządzie Charles'a de Gaulle'a (1 czerwca 1958-8 stycznia 1959) piastował tekę ministra stanu.

W 1959 został w swej ojczyźnie premierem rządu autonomicznej republiki, by w następnym roku stanąć na czele kraju jako szef niepodległego państwa. Dążył do stopniowego uzyskiwania niepodległości francuskiej kolonii, dystansując się od gwałtownych i rewolucyjnych metod stosowanych podówczas przez innych przywódców afrykańskich. Początkowo współpracował w tym celu z partiami komunistycznymi, jednak po ogłoszeniu niepodległości Wybrzeża zerwał z marksistowską orientacją polityczną[8].

Prezydentura[edytuj | edytuj kod]

Dawid Ben Gurion (pierwszy premier Izraela), Golda Meir (pierwsza z prawej) i iworyjski prezydent - zdjęcie z 16 lipca 1962

Dzierżył w swych rękach dyktatorską władzę do końca życia, prowadząc życie w znacznym przepychu[9] oraz stosując ustrój monopartyjny (zaprowadzony w 1960) na czele z jedyną legalnie działającą Partią Demokratyczną Wybrzeża Kości Słoniowej. W polityce zagranicznej występował przeciwko lewicowym rewolucyjnym ruchom afrykańskim[10] i był krytykowany przez kontynentalnych przywódców za bliskie stosunki dyplomatyczne z RPA[11], które uzasadniał potrzebą dialogu ludności rasy białej i murzyńskiej. Wspólnie z Maurice'em Yameogo - prezydentem Burkina Faso - planował połączenie Burkiny z Wybrzeżem, jednak projekt ten nigdy nie doczekał się realizacji. 25 maja 1963 brał udział w szczycie w Addis Abebie - stolicy Etiopii - powołującym Organizację Jedności Afrykańskiej (OJA)[12]. Przede wszystkim jednak był wykonawcą polityki ścisłej współpracy z państwami Zachodu (w szczególności z Francją) oraz rozwoju kapitalizmu w kraju, dzięki czemu ustabilizował życie polityczne Wybrzeża Kości Słoniowej, zapobiegając wybuchom ewentualnych zamachów stanu. Udało mu się utrzymać na odpowiednim poziomie stabilizację gospodarczą Wybrzeża Kości Słoniowej, która stale rozwijająca się przyciągała zagranicznych inwestorów, a następnie zyskała status największego producenta kakao i jenego z najbogatszych państw w Afryce. Dzięki jego programowi politycznemu na Wybrzeżu osiedlili się imigranci, którzy urośli pod względem liczebności do 1/3 populacji.

Schyłek życia i spuścizna[edytuj | edytuj kod]

Houphouet-Boigny i Nicolae Ceauşescu (dyktatorski rezydent Rumunii) - zdjęcie z początków 1977

W 1983 wybrał miasto Jamusukro na stolicę Wybrzeża Kości Słoniowej, zaczynając jego rozbudowę. Przyczyną przeniesienia stolicy z Abidżanu do Jamusukro było to, że mieszkało tam rodzime plemię prezydenta. W roku 1985 rozpoczął budowę Bazyliki Boskiej Królowej Pokoju w Jamusukro, którą ukończono w 1989 kosztem 300 000 000 dolarów[13]. Ta kopia Bazyliki Świętego Piotra w Rzymie stała się największym na świecie kościołem, lecz w ogromne wydatki poniesione na nią spowodowały, że kilka lat po śmierci Houphueta-Boigny'ego - w 1997 - iworyjski rząd ogłosił bankructwo kraju[14].

W 1990 zezwolił na wprowadzenie systemu wielopartyjnego, organizując wybory z udziałem różnych partii politycznych. Odniósł w nich zwycięstwo, pokonując kandydata na prezydenta Laurenta Gbagbo, lecz kilka lat później zmarł jako trzeci z ludzi najdłużej rządzących państwem niemonarchicznym[15] (prześcigali go Kim Ir Sen oraz Fidel Castro). Jego zgon położył kres porządkowi politycznemu na Wybrzeżu, zapoczątkowując ostrą rywalizację między grupami politycznymi w państwie[16].

Jego imieniem nazwano Stade Félix Houphouët-Boigny w Abidżanie oraz jedną z nagród UNESCO[17]. 18 października 2009 obchodzono religijne uroczystości w Jamusukro z okazji 104. rocznicy urodzin Houphoueta-Boiny'ego[18].

Przypisy

  1. Hasło Houphouët-Boigny, Félix w Encyklopedii Powszechnej PWN
  2. Kalendarz historyczny. Chronologia dziejów Polski i świata
  3. Hasło Houphouët-Boigny, Félix w: Wielka Encyklopedia Polonica, 2000
  4. WKS: Jubileusz 20-lecia konsekracji Bazyliki Matki Bożej Pokoju (Notre-Dame-de-la-Paix) w Yamoussoukro - Prowincja Chrystusa Króla. Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego (Pallotyni)
  5. Ks. Piotr J. Karp SAC, Między niebem a ziemią Afryki, 14 czerwca 2011 - Miejsca Święte
  6. Bara Ndiaye, Ruchy społeczno-polityczne we francuskiej Afryce Zachodniej, t. 9., Forum Politologiczne - INP UWM Olsztyn, 2009
  7. Sohna Aisha Ndiaye, Senghor: Przywódca polityczny - afryka.org
  8. Przemysław Mrówka, Kość słoniowa skąpana we krwi, 14 marca 2013, histmag.org
  9. Simon Sebag Montefiore, Potwory. Historia zbrodni i okrucieństwa, tłum. Jerzy Korpanty, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, ISBN 9788324715480, s. 257.
  10. Ryszard Kapuściński, Gdyby cała Afryka..., Agora SA, Warszawa, 2011, ISBN 9788326805264, s. 73.
  11. Hasło Wybrzeże Kości Słoniowej w: Wielka Encyklopedia Polonica, 2000
  12. Ryszard Kapuściński, Gdyby cała Afryka..., Agora SA, Warszawa, 2011, ISBN 9788326805264, s. 74.
  13. Cezary Wąs, Antynomie współczesnej architektury sakralnej, Muzeum Architektury we Wrocławiu, 2008, s. 101.
  14. Simon Sebag Montefiore, Potwory. Historia zbrodni i okrucieństwa, tłum. Jerzy Korpanty, wyd. Świat Książki, Warszawa 2010, ISBN 9788324715480, s. 306.
  15. Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego, Brutalnie walczą o władzę - wojna wisi w powietrzu, 18 lutego 2012 - wp.pl
  16. Unic Warsaw. Ośrodek Informacji ONZ w Warszawie
  17. Plaza de Mayo Grandmothers received Félix Houphouët-Boigny Peace Prize at UNESCO Headquarters
  18. Jean Paul Loukou, Wybrzeże Kości Słoniowej: Rocznica urodzin prezydenta Félixa Houphouëta-Boigny, tłum. M. Kupiec, Pallotyński Sekretariat ds. Misji i Ewangelizacji Wschodu

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]