Jacques Chaban-Delmas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jacques Chaban-Delmas
Jacques Chaban-Delmas.jpg
Data i miejsce urodzenia 7 marca 1915
Paryż
Data i miejsce śmierci 10 listopada 2000
Paryż
153. Premier Republiki Francuskiej
Przynależność polityczna Unia Demokratów na rzecz Republiki
Okres urzędowania od 20 czerwca 1969
do 6 lipca 1972
Poprzednik Maurice Couve de Murville
Następca Pierre Messmer
Odznaczenia
Komandor Legii Honorowej (Francja) Order Wyzwolenia Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja) Médaille de la Résistance Odznaka za Zasługi dla Republiki Austrii - Wielka Złota Odznaka Honorowa na Wstędze Komandor Orderu Leopolda II (Belgia) Krzyż Komandorski Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Order Jugosłowiańskiej Gwiazdy I klasy Krzyż Komandorski Orderu Virtuti Militari Legia Zasługi - Commander (USA)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Jacques Chaban-Delmas (ur. 7 marca 1915 w Paryżu, zm. 10 listopada 2000 tamże)[1]francuski polityk, premier kraju, przewodniczący Zgromadzenia Narodowego, a także minister obrony narodowej oraz robót publicznych, transportu i turystyki.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jacques Delmas urodził się w średnio zamożnej rodzinie, ale dzięki uporowi samotnie wychowującej go matki mógł zdobyć dobre wykształcenie. W czasie II wojny światowej służył początkowo w armii, a po klęsce Francji w czerwcu 1940 działał w ruchu oporu. W czasie powstania paryskiego w 1944 był delegatem Wolnej Francji i to on przyjmował kapitulację hitlerowskiego komendanta Paryża[1]. Awansowano go wtedy ze stopnia porucznika do generała brygady. Podczas wojny przybrał konspiracyjny pseudonim "Chaban", który po wyzwoleniu dodał do nazwiska.

Po wojnie związał się z ruchem gaullistowskim i z jego ramienia został w 1947 wybrany merem Bordeaux. Urząd ten pełnił – co było fenomenem we francuskiej polityce – aż do 1995[1]. Niedługo po wyborze usunięto go z Partii Radykalnej, która nie chciała mieć w swoich szeregach gaullistowskiej V kolumny.

W 1958 został pierwszym przewodniczącym Zgromadzenia Narodowego V Republiki. Zaś w 1969 premierem przy prezydencie Pompidou.

Sytuował się na lewicy ruchu i planował – jako premier – przeprowadzić wiele postępowych reform, natrafiając jednak na sprzeciw konserwatysty Pompidou. W 1971 reprezentował Francję na obchodach 2500-lecia Cesarstwa Perskiego, które były jednym z największych w historii zgromadzeń koronowanych głów i przywódców z całego świata.

W 1972 po konflikcie z prezydentem ustąpił z urzędu.

Po śmierci prezydenta Pompidou w 1974 został kandydatem ruchu gaullistowskiego na prezydenta. Ale w decydującym momencie opuścił go "klan pompidoulistów" pod wodzą Jacques'a Chiraca, który przeszedł na stronę Valéry'ego Giscarda d'Estaing. W wyborach prezydenckich wygranych przez Giscarda d'Estainga, Chabana wyprzedził jeszcze François Mitterrand.

W 1978 ponownie wybrano go na przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego.

Chaban słynął z tężyzny fizycznej i zamiłowania do sportu (w młodości grał zawodniczo w rugby i tenisa). Jego następca na urzędzie premiera – Pierre Messmer – oświadczył nawet, że "on sam nie jest skoczkiem i nie powinno się oczekiwać po nim takich niedorzeczności".

Jako jeden z nielicznych gaullistów poparł zatwierdzony ostatecznie projekt liberalizacji przepisów dotyczących przerywania ciąży.

Zmarł 10 listopada 2000 w Paryżu. Po oficjalnych uroczystościach pogrzebowych, które odbyły się w stolicy Francji, został pochowany w miejscowości Ascain.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Pamięć[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Chaban-Delmasa, jego imieniem nazwano stadion piłkarski klubu Girondins Bordeaux (wcześniej noszący nazwę: Parc Lescure).

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]