Jacques Chaban-Delmas

Jacques Chaban-Delmas
Data i miejsce urodzenia	7 marca 1915 Paryż
Data i miejsce śmierci	10 listopada 2000 Paryż
153. Premier Republiki Francuskiej
Przynależność polityczna	Unia Demokratów na rzecz Republiki
Okres urzędowania	od 20 czerwca 1969 do 6 lipca 1972
Poprzednik	Maurice Couve de Murville
Następca	Pierre Messmer
Odznaczenia
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Jacques Chaban-Delmas (ur. 7 marca 1915 w Paryżu, zm. 10 listopada 2000 tamże) – francuski polityk, premier kraju, przewodniczący Zgromadzenia Narodowego, a także minister obrony narodowej oraz robót publicznych, transportu i turystyki.

Życiorys

Jacques Delmas urodził się w średnio zamożnej rodzinie, ale dzięki uporowi samotnie wychowującej go matki mógł zdobyć dobre wykształcenie. W czasie II wojny światowej służył początkowo w armii, a po klęsce Francji w czerwcu 1940 działał w ruchu oporu. W czasie powstania paryskiego w 1944 był delegatem Wolnej Francji i to on przyjmował kapitulację hitlerowskiego komendanta Paryża. Awansowano go wtedy ze stopnia porucznika do generała brygady. Podczas wojny przybrał konspiracyjny pseudonim "Chaban", który po wyzwoleniu dodał do nazwiska.

Po wojnie związał się z ruchem gaullistowskim i z jego ramienia został w 1947 wybrany merem Bordeaux. Urząd ten pełnił – co było fenomenem we francuskiej polityce – aż do 1995. Niedługo po wyborze usunięto go z Partii Radykalnej, która nie chciała mieć w swoich szeregach gaullistowskiej V kolumny.

W 1958 został pierwszym przewodniczącym Zgromadzenia Narodowego V Republiki. Zaś w 1969 premierem przy prezydencie Pompidou.

Sytuował się na lewicy ruchu i planował – jako premier – przeprowadzić wiele postępowych reform, natrafiając jednak na sprzeciw konserwatysty Pompidou. W 1971 reprezentował Francję na obchodach 2500-lecia Cesarstwa Perskiego, które były jednym z największych w historii zgromadzeń koronowanych głów i przywódców z całego świata.

W 1972 po konflikcie z prezydentem ustąpił z urzędu.

Po śmierci prezydenta Pompidou w 1974 został kandydatem ruchu gaullistowskiego na prezydenta. Ale w decydującym momencie opuścił go "klan pompidoulistów" pod wodzą Jacques'a Chiraca, który przeszedł na stronę Valéry'ego Giscarda d'Estaing. W wyborach prezydenckich wygranych przez Giscarda d'Estainga, Chabana wyprzedził jeszcze François Mitterrand.

W 1978 ponownie wybrano go na przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego.

Chaban słynął z tężyzny fizycznej i zamiłowania do sportu (w młodości grał zawodniczo w rugby i tenisa). Jego następca na urzędzie premiera – Pierre Messmer – oświadczył nawet, że "on sam nie jest skoczkiem i nie powinno się oczekiwać po nim takich niedorzeczności".

Jako jeden z nielicznych gaullistów poparł zatwierdzony ostatecznie projekt liberalizacji przepisów dotyczących przerywania ciąży.

Zmarł 10 listopada 2000 w Paryżu. Po oficjalnych uroczystościach pogrzebowych, które odbyły się w stolicy Francji, został pochowany w miejscowości Ascain.

Odznaczenia

• Komandor Legii Honorowej
• Order Wyzwolenia
• Krzyż Wojenny
• Médaille de la Résistance z Rozetą
• Commander Legii Zasługi
• Komandor Orderu Leopolda II
• Krzyż Komandorski Orderu Virtuti Militari
• Komandor Orderu Izabeli Katolickiej
• Order Jugosłowiańskiej Gwiazdy I klasy
• Wielka Złota Odznaka Honorowa na Wstędze Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii

Pamięć

Po śmierci Chaban-Delmasa, jego imieniem nazwano stadion piłkarski klubu Girondins Bordeaux (wcześniej noszący nazwę: Parc Lescure).

Bibliografia

• Ordre de la Liberation - Jacques Chaban-Delmas
• "Le nouvel Observateur" - La mort de Jacques Chaban-Delmas