Pomorski Kościół Ewangelicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pomorski Kościół Ewangelicki
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Chrześcijaństwo
 └ Protestantyzm
   └ Luteranizm
Ustrój kościelny konsystorialno-synodalna
Zasięg geograficzny Pomorze Przednie (Niemcy)
Członkostwo Ewangelicki Kościół Niemiec,
Unia Kościołów Ewangelickich,
Niemiecki Komitet Narodowy Światowej Federacji Luterańskiej
Strona internetowa

Pomorski Kościół Ewangelicki, Kościół Pomorza (niem. Pommersche Evangelische Kirche, ang. Protestant Church of Pomerania, PEK) – dawny niemiecki samodzielny krajowy Kościół protestancki tradycji luterańskiej, 27 maja przekształcony w w Okręg Kościelny Pomorze Ewangelicko-Luterańskiego Kościoła Północnych Niemiec. W chwili rozwiązania był członkiem Ewangelickiego Kościoła Niemiec (EKD), Unii Kościołów Ewangelickich (UEK) oraz Niemieckiego Komitetu Narodowego Światowej Federacji Luterańskiej.

Pomorski Kościół Ewangelicki powstał w XVI wieku w wyniku reformacji i jej skutków polityczno-społecznych na terenie Rzeszy. Założyli go w 1535 roku książęta pomorscy z dynastii Gryfitów w związku postanowieniami Sejmiku Trzebiatowskiego z 1534 roku. Jego ideowym twórcą i organizatorem był Jan Bugenhagen.

Po wojnie trzydziestoletniej i rozbiorze Pomorza Zachodniego, Kościół Pomorza był zmuszony działać pod administracją władz dwóch państw Brandenburgii i Szwecji. Od XVIII wieku był poddawany reformom integrującym go z innymi kościołami krajowymi Królestwa Prus, które zakończyły się w 1817 roku utworzeniem przez króla Fryderyka Wilhelma III Hohenzollerna Pruskiego Kościoła Unijnego. Od XIX wieku Kościół Pomorza stanowił prowincję kościelną tej unii, którą pozostawał do połowy XX wieku. W tym czasie siedzibą konsystorza był Szczecin.

Po II wojnie światowej i zmianie granic państwowych, zasięg terytorialny Kościoła został ograniczony do terytorium Pomorza Przedniego. W 1947 roku siedzibą władz Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego zostało miasto Greifswald. W 1950 roku przywrócono w kościele urząd biskupa.

Kościół swoim zasięgiem administracyjnym obejmował Pomorze Przednie, gdzie jest głównym kościołem protestanckim. Od początku lat 90. XX wieku PEK dążył do zjednoczenia z Ewangelicko-Luterańskim Kościołem Meklemburgii (ELLM), chcąc wraz z nim stworzyć jeden protestancki kościół krajowy landu Meklemburgia-Pomorze Przednie. Wspólna deklaracja o unii została podjęta w 2006 roku na synodzie w Züssow. 17 listopada 2007 i 18 listopada 2007 roku synody obydwu wspólnot podjęły uchwały o rozpoczęciu procedury zjednoczenia. Pomorski Kościół Ewangelicki wraz Ewangelicko-Luterańskim Kościołem Meklemburgii i Ewangelicko-Luterańskim Kościołem Północnej Łaby (NELK) zaangażował się również w projekt utworzenia na terenie całych północnych Niemiec jednego Kościoła ewangelickiego. Do połączenia doszło 27 maja 2012 roku[2].

Biskupi Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego[edytuj | edytuj kod]

Kamień Pomorski

Greifswald

Generalni superintendenci Kościoła Pomorza[edytuj | edytuj kod]

Szczecin

  • 1535 - 1563 Paul vom Rode
  • 1563 - 1574 Fabian Timäus
  • 1570 - 1572 Christoph Stymmel
  • 1572 - 1595 Johann Cogeler
  • 1595 - 1613 Jakob Faber
  • 1618 - 1634 David Reutzius (Reuß)
  • 1634 - 1641 Jakob Fabricius
  • 1653 - 1673 Christian Groß
  • 1679 - 1683 Sylvester Grabe
  • 1688 - 1707 Günter Heyler
  • 1709 - 1720 David Nerretter
  • 1720 - 1724 Joachim Friedrich Schmidt
  • 1725 - 1738 Laurentius David Bollhagen
  • 1738 - 1757 Johann Gottfried Hornejus
  • 1759 - 1775 Gottfried Christian Rothe
  • 1775 - 1791 Friedrich Christian Göring
  • 1792 - 1824 Gottlieb Ringeltaube
  • 1826 - 1826, 18 września Friedrich Ludwig Engelken
  • 1827 - 1854 Carl Ritschl
  • 1855 - 1885 Albert Sigismund Jaspis
  • 1885 - 1904 Heinrich Poetter
  • 1904 - 1919 Johannes Büchsel
  • 1921 - 1933 Paul Kalmus
  • 1933 - 1935 Karl Thom
  • 1936 - 1945 Heinrich Ernst Boeters

Wolgast

  • 1535 - 1556 Johannes Knipstro
  • 1557 - 1595 Jacob Runge
  • 1597 - 1604 Friedrich Runge
  • 1607 - 1642 Barthold von Krakevitz
  • 1642 - 1650 Mövius Völschow
  • 1653 - 1673 Christian Groß
  • 1662 - 1674 Abraham Battus
  • 1675 - 1675 Matthäus Tabbert
  • 1680 - 1688 Augustinus Balthasar
  • 1689 - 1700 Konrad Tiburtius Rango
  • 1701 - 1712 Johann Friedrich Mayer
  • 1712 - 1721 Brandamus Heinrich Gebhardi
  • 1721 - 1732 Albrecht Joachim von Krakevitz
  • 1725 - 1733 Laurentius David Bollhagen
  • 1734 - 1738 Timotheus Lütkemann
  • 1740 - 1745 Michael Christian Rusmeyer
  • 1746 - 1763 Jakob Heinrich von Balthasar
  • 1763 - 1778 Laurentius Stenzler
  • 1778 - 1788 Bernhard Friedrich Quistorp
  • 1790 - 1810 Gottlieb Schlegel
  • 1812 - 1824 Johann Christoph Ziemssen
  • 1921 - 1922 Wilhelm Reinhard
  • 1923 - 1934 Walter Kähler
  • 1933 - 1935 Karl Thom
  • 1934 - 1945 Heinrich Laag

Kołobrzeg

  • 1544 - 1549 Bartholomäus Swawe
  • 1549 - 1556 Martin Weiher
  • 1558 - 1567 Georg Venetus
  • 1568 - 1602 Petrus Edeling
  • 1605 - 1620 Adam Hamel
  • 1622 - 1645 Immanuel König

Słupsk

  • 1535 - 1573 Jakob Hogensee (Hoonsee)
  • 1574 - 1604 David Crolle

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]