Królestwo Finlandii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Suomen kuningaskunta
Konungariket Finland

Królestwo Finlandii
Wielkie Księstwo Finlandii 1917-1918 Finlandia
Flaga Finlandii
Herb Finlandii
Flaga Finlandii Herb Finlandii
Położenie Finlandii
Język urzędowy fiński, szwedzki
Stolica Helsinki
Ustrój polityczny monarchia konstytucyjna
Ostatnia głowa państwa król Väinö I
w jego imieniu regent Carl Gustaf Mannerheim
proklamacja niepodległości 6 grudnia 1917
Uchwalenie konstytucji republiki 17 lipca 1919
Väinö I (Fryderyk Karol von Hessen-Kassel), nominalny król Finlandii

Królestwo Finlandii (fin. Suomen kuningaskunta, szwed. Konungariket Finland) – twór państwowy, powstały w wyniku proklamacji niepodległości 6 grudnia 1917 przez senat dotychczasowego Wielkiego Księstwa Finlandii, realizujący koncepcję utrzymania ustroju monarchicznego w Finlandię i rosyjskiej Karelii.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Finlandia – przez stulecia należąca do Szwecji, a od roku 1809 do Imperium Rosyjskiego – była od czasów Wazów Wielkim Księstwem cieszącym się (zmieniającą się w czasie) autonomią. Po upadku Imperium Rosyjskiego 6 grudnia 1917 senat Finlandii ogłosił niepodległość kraju i przywrócił konstytucję króla szwedzkiego i wielkiego księcia Finlandii Gustawa III z roku 1772 jako ostatnią legalną ustawę zasadniczą kraju przed zaborem przez Rosję. Formalnie Finlandia była zatem nadal monarchią i w senacie działała dość silna partia monarchistyczna (i proniemiecka) pod przewodnictwem późniejszego prezydenta kraju, szlachcica Pehra Svinhufvuda, która przeforsowała ogłoszenie kraju królestwem i wybór na króla z datą 9 października 1918 szwagra cesarza Wilhelma II, księcia Fryderyka Karola Ludwika Konstantyna landgrafa von Hessen-Kassel (1868-1940), pochodzącego z suwerennego rodu landgrafów i kurfirstów, zdetronizowanego przez Bismarcka w roku 1866.

Fryderyk Karol Heski przyjął wybór i został ogłoszony dziedzicznym królem jako Väinö I. Początkowo, w akcie wyboru na króla, zwano go Kaarle I (Karol I), ale wkrótce zmieniono imię na inne, rodowite fińskie. Miał nosić tytuł król Finlandii i Karelii, książę Alandii, wielki książę Laponii, pan Północy. Na następcę tronu przewidziany był młodszy syn Wolfgang Moritz (1896-1989, w czasie II wojny światowej stacjonujący w Laponii jako niemiecki oficer, otrzymał w 1943 fiński Order Krzyża Wolności III.kl.) W roli regenta urzędował w tym czasie Pehr Svinhufvud. Przygotowywano się do koronacji i sporządzono do dziś istniejącą koronę królewską, która znajduje się obecnie w muzeum w Kemi w północnej Finlandii.

Zanim Fryderyk zdążył dotrzeć do Finlandii, nastąpiła klęska państw centralnych i abdykacja Wilhelma II i wszystkich monarchów niemieckich. W takiej sytuacji "Väinö I" zrzekł się tronu 14 grudnia 1918 roku. Svinhufvud ustąpił już 12 grudnia, funkcję regenta przejął generał Gustaw Mannerheim, umiarkowany monarchista. Frakcje monarchistyczne nie mogły się jednak pogodzić co do osoby nowego kandydata do tronu. W roku 1919 przegrały wybory i Finlandia została ogłoszona republiką.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gustaf Mannerheim, Minnen, t.I, Stockholm 1951
Niedoszła rodzina królewska Finlandii, żona i dzieci "Väinö I"
Fińska korona królewska