Abdykacja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Akt abdykacji Edwarda VIII

Abdykacja (łac. abdicatio – zrzeczenie się) – dobrowolne lub wymuszone przedwczesne zrzeczenie się przez panującego monarchę przysługujących mu z tego tytułu praw. Może być dobrowolna, np. cesarza Karola V, królowych Niderlandów Wilhelminy i Juliany, Jana Kazimierza, lub wymuszona przez okoliczności, uniemożliwiające dalsze skuteczne sprawowanie władzy, np. cara Mikołaja II, Gustawa IV Adolfa, Napoleona I, Wilhelma II, Edwarda VIII, Augusta Mocnego, Stanisława Leszczyńskiego, Stanisława Augusta. Pozbawienia władzy nie zaakceptowali i abdykacji nie podpisali np. cesarz Austrii i król Węgier Karol I, król Grecji Konstantyn II, car Bułgarii Symeon II, król Włoch Humbert II, którzy nadal uważali się za prawowitych monarchów.

Termin ten nie jest znany prawu kanonicznemu – zrzeczenie się władzy przez papieża określa się terminem renuntiatio (kan. 332).

Władcy, którzy abdykowali (przykłady) [edytuj]

Tytuł Imię monarchy Wizerunek Data wstąpienia
na tron
Data abdykacji Przyczyna abdykacji, uwagi
Królowa Szwecji Krystyna Waza Swedish queen Drottning Kristina portrait by Sébastien Bourdon stor.jpg 1632 6 czerwca 1654 Katolickie wyznanie wiary królowej w protestanckiej Szwecji.
Król Polski, wielki książę litewski Jan II Kazimierz Waza Jan II Kazimierz.jpg 1648 16 września 1668
Król Hiszpanii Karol IV Burbon Anton Raphael Mengs, Prince of Asturias, Future Charles IV of Spain (са 1765) - 02.jpg 1788 19 marca 1808
Król Szwecji Gustaw IV Adolf Gustav IV Adolf of Sweden.jpg 1815 28 marca 1809 Detronizacja
Król Holandii Ludwik I Bonaparte LouisBonaparte Holland.jpg 1806 1 lipca 1810 Próba ratowania tronu dla syna, po zaognieniu się konfliktu z bratem, cesarzem Napoleonem.
Cesarz Francuzów, król Włoch Napoleon I Bonaparte Jacques-Louis David 017.jpg 1799/1804 1) 6 kwietnia 1814
2) 22 czerwca 1815
1) Zmuszony do abdykacji po klęsce w wojnie z koalicją antynapoleońską
2) Zmuszony do abdykacji po zakończeniu tzw. 100 dni Napoleona.
Książę Serbii Miłosz I Obrenowić MilosObrenovic 1848.jpg 1817 20 marca 1848 W 1858 powrócił na tron.
Król Niderlandów Wilhelm I Willem I in kroningsmantel.jpg 1792 1840
Król Francuzów Ludwik Filip I Louis-Philippe de Bourbon.jpg 1830 24 lutego 1848 Wydarzenia związane z Wiosną Ludów we Francji.
Król Bawarii Ludwik I Ludwig I of Bavaria.jpg 1825 20 marca 1848
Cesarz Austriacki Ferynand I Francesco Hayez 047.jpg 1838 2 grudnia 1848 Wydarzenia związane z Wiosną Ludów w Ausrtrii.
Król Sardynii Karol Albert CarloAlberto.jpg 1831 23 marca 1849 Przegrana wojna z Austrią.
Książę Parmy Karol II Carlo II di Parma.jpg 1847[1] 17 maja 1849[2] Abdykował na rzecz syna po stłumieniu rewolucji w księstwie.
Królowa Hiszpanii Izabela II IsabellaII.png 1833 28 czerwca 1870 Detronizacja.
Król Hiszpanii Amadeusz I Sabaudzki Amadeo I of Spain.png 1870 11 lutego 1873 Niechęć do Hiszpanii.
Książę Bułgarii Aleksander I Battenberg Alexander-von-Battemberg.jpg 1879 1) 21 sierpnia 1886
2) 6 września 1886
1)Abdykacja wymuszona przez prorosyjskich oficerów.
2)Dobrowolna abdykacja z powodu słabej pozycji w kraju.
Król Serbii Milan I Obrenowić Kralj Milan Obrenovic.jpg 1868[3] 6 marca 1889
Cesarz Rosji Mikołaj II Nicholas II of Russia painted by Earnest Lipgart.jpg 1894 15 marca 1917 Rewolucja lutowa 1917
Car Bułgarii Ferdynand I Ferdinand of Bulgaria.jpg 1887 3 października 1918 Przegrana Bułgarii w I wojnie światowej
Król Bawarii Ludwik III König Ludwig III. von Bayern.jpg 1912 7 listopada 1918 Proklamacja republiki
Cesarz Niemiecki, Król Prus Wilhelm II Wilhelm II. 1905.jpeg 1888 28 listopada 1918 Proklamacja republiki
Wielka Księżna Luksemburga Maria Adelajda Marie-Adélaïde, Grand Duchess of Luxembourg.jpg 1912 14 stycznia 1919 Niepopularność, apel parlamentu
Król Grecji Konstantyn I Constantineiofgreece.jpg 1913 27 września 1922 Rewolucja 11 września 1922
Król Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej,
cesarz Indii
Edward VIII A030596.jpg 20 stycznia 1936 11 grudnia 1936 Brak zgody parlamentu
na małżeństwo z Wallis Simpson
Król Rumunii Karol II King Carol II of Romania.jpg 1930 6 września 1940 Przejęcie władzy dyktatorskiej przez Iona Antonescu
Szach Iranu Reza Szah Pahlawi Rezashah.jpg 1925 16 września 1941, Zmuszony do abdykacji w wyniku interwenci ZSRR i Wielkiej Brytanii spowodowanej niebezpieczeństwem podjęcia współpracy z III Rzeszą
Król Włoch Wiktor Emanuel III Victor Emmanuel III of Italy.jpg 1900 9 maja 1946 Próba ratowania instytucji monarchii
we Włoszech,
Król Rumunii Michał I Mihai.jpg 1930 30 grudnia 1947 Zmuszony przez komunistów
Królowa Niderlandów Wilhelmina Queen Wilhelmina of the Netherlands.jpg 1890 4 września 1948 Podeszły wiek
Król Belgów Leopold III Princess Astrid engaged in 1926.jpg 1934 16 lipca 1951
Król Kambodży Norodom Sihanouk 1972 Norodom Sihanouk.jpg 1) 1941
2) 1993
1) 2 marca 1955
2) 7 października 2004
1)
2) Zły stan zdrowia
Wielka Księżna Luksemburga Szarlotta Charlotte, Grand Duchess of Luxembourg.jpg 14 stycznia 1919 12 listopada 1964 Podeszły wiek
Królowa Niderlandów Juliana Juliana 1963.jpg 1948 30 kwietnia 1980 Podeszły wiek
Wielki Książę Luksemburga Jan Grand Duke Jean 29.09.2006.jpg 1964 7 października 2000 Podeszły wiek
Królowa Niderlandów Beatrycze Koningin Beatrix in Vries.jpg 1980 30 kwietnia 2013 Podeszły wiek
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło abdykacja w Wikisłowniku
Commons in image icon.svg

Bibliografia [edytuj]

Przypisy

  1. Król Etrurii w latach 1806-1807, książę Lukki w latach 1824-1847
  2. Pierwsza abdykacja - 19 kwietnia 1848
  3. Jako książę, od 1882 król