Abdykacja

Abdykacja (łac. abdicatio – zrzeczenie się) – dobrowolne lub wymuszone przedwczesne zrzeczenie się przez panującego monarchę przysługujących mu z tego tytułu praw. Może być dobrowolna, np. cesarza Karola V, królowych Niderlandów Wilhelminy i Juliany, Jana Kazimierza, lub wymuszona przez okoliczności, uniemożliwiające dalsze skuteczne sprawowanie władzy, np. cara Mikołaja II, Gustawa IV Adolfa, Napoleona I, Wilhelma II, Edwarda VIII, Augusta Mocnego, Stanisława Leszczyńskiego, Stanisława Augusta. Pozbawienia władzy nie zaakceptowali i abdykacji nie podpisali np. cesarz Austrii i król Węgier Karol I, król Grecji Konstantyn II, car Bułgarii Symeon II, król Włoch Humbert II, którzy nadal uważali się za prawowitych monarchów.

Termin ten nie jest znany prawu kanonicznemu – zrzeczenie się władzy przez papieża określa się terminem renuntiatio (kan. 332).

Władcy, którzy abdykowali (przykłady) [edytuj]

Tytuł	Imię monarchy	Data wstąpienia na tron	Data abdykacji	Przyczyna abdykacji, uwagi
Królowa Szwecji	Krystyna Waza	1632	6 czerwca 1654	Katolickie wyznanie wiary królowej w protestanckiej Szwecji.
Król Polski, wielki książę litewski	Jan II Kazimierz Waza	1648	16 września 1668
Król Hiszpanii	Karol IV Burbon	1788	19 marca 1808
Król Szwecji	Gustaw IV Adolf	1815	28 marca 1809	Detronizacja
Król Holandii	Ludwik I Bonaparte	1806	1 lipca 1810	Próba ratowania tronu dla syna, po zaognieniu się konfliktu z bratem, cesarzem Napoleonem.
Cesarz Francuzów, król Włoch	Napoleon I Bonaparte	1799/1804	1) 6 kwietnia 1814 2) 22 czerwca 1815	1) Zmuszony do abdykacji po klęsce w wojnie z koalicją antynapoleońską 2) Zmuszony do abdykacji po zakończeniu tzw. 100 dni Napoleona.
Książę Serbii	Miłosz I Obrenowić	1817	20 marca 1848	W 1858 powrócił na tron.
Król Niderlandów	Wilhelm I	1792	1840
Król Francuzów	Ludwik Filip I	1830	24 lutego 1848	Wydarzenia związane z Wiosną Ludów we Francji.
Król Bawarii	Ludwik I	1825	20 marca 1848
Cesarz Austriacki	Ferynand I	1838	2 grudnia 1848	Wydarzenia związane z Wiosną Ludów w Ausrtrii.
Król Sardynii	Karol Albert	1831	23 marca 1849	Przegrana wojna z Austrią.
Książę Parmy	Karol II	1847^[1]	17 maja 1849^[2]	Abdykował na rzecz syna po stłumieniu rewolucji w księstwie.
Królowa Hiszpanii	Izabela II	1833	28 czerwca 1870	Detronizacja.
Król Hiszpanii	Amadeusz I Sabaudzki	1870	11 lutego 1873	Niechęć do Hiszpanii.
Książę Bułgarii	Aleksander I Battenberg	1879	1) 21 sierpnia 1886 2) 6 września 1886	1)Abdykacja wymuszona przez prorosyjskich oficerów. 2)Dobrowolna abdykacja z powodu słabej pozycji w kraju.
Król Serbii	Milan I Obrenowić	1868^[3]	6 marca 1889
Cesarz Rosji	Mikołaj II	1894	15 marca 1917	Rewolucja lutowa 1917
Car Bułgarii	Ferdynand I	1887	3 października 1918	Przegrana Bułgarii w I wojnie światowej
Król Bawarii	Ludwik III	1912	7 listopada 1918	Proklamacja republiki
Cesarz Niemiecki, Król Prus	Wilhelm II	1888	28 listopada 1918	Proklamacja republiki
Wielka Księżna Luksemburga	Maria Adelajda	1912	14 stycznia 1919	Niepopularność, apel parlamentu
Król Grecji	Konstantyn I	1913	27 września 1922	Rewolucja 11 września 1922
Król Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, cesarz Indii	Edward VIII	20 stycznia 1936	11 grudnia 1936	Brak zgody parlamentu na małżeństwo z Wallis Simpson
Król Rumunii	Karol II	1930	6 września 1940	Przejęcie władzy dyktatorskiej przez Iona Antonescu
Szach Iranu	Reza Szah Pahlawi	1925	16 września 1941,	Zmuszony do abdykacji w wyniku interwenci ZSRR i Wielkiej Brytanii spowodowanej niebezpieczeństwem podjęcia współpracy z III Rzeszą
Król Włoch	Wiktor Emanuel III	1900	9 maja 1946	Próba ratowania instytucji monarchii we Włoszech,
Król Rumunii	Michał I	1930	30 grudnia 1947	Zmuszony przez komunistów
Królowa Niderlandów	Wilhelmina	1890	4 września 1948	Podeszły wiek
Król Belgów	Leopold III	1934	16 lipca 1951
Król Kambodży	Norodom Sihanouk	1) 1941 2) 1993	1) 2 marca 1955 2) 7 października 2004	1) 2) Zły stan zdrowia
Wielka Księżna Luksemburga	Szarlotta	14 stycznia 1919	12 listopada 1964	Podeszły wiek
Królowa Niderlandów	Juliana	1948	30 kwietnia 1980	Podeszły wiek
Wielki Książę Luksemburga	Jan	1964	7 października 2000	Podeszły wiek
Królowa Niderlandów	Beatrycze	1980	30 kwietnia 2013	Podeszły wiek