Władcy Finlandii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Od 1284 (35 lat od podbicia Finlandii przez Szwecję) szwedzcy władcy tytułowali się Książętami Finlandii. W 1581 Finlandia została awansowana do rangi Wielkiego Księstwa, przez króla Jana III. W 1809 roku Wielkie Księstwo Finlandii anektowała Rosja, a wielkim księciem autonomicznego terytorium został cesarz Rosji Aleksander I Pawłowicz Romanow. Po odzyskaniu przez Finlandię niepodległości w 1917, ogłoszono ją monarchią. Władzę tymczasową sprawował tzw.Posiadacz Najwyższej Władzy w Państwie. W 1918 wybrano króla, który jednak abdykował przed swoją koronacją.

27 lipca 1919 Finlandia stała się republiką.

Poniższa lista porządkuje władców Finlandii od 1284 roku.

Legenda
     – regent
     – bezpośredni władca Finlandii

Księstwo Finlandii - panowanie szwedzkie (1284-1581)[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Księcia Finlandii przysługiwał każdorazowo władcy Szwecji

Dynastia Folkungów[edytuj | edytuj kod]

# Wizerunek Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
1 MagnusIIISweden.jpg Magnus I Birgersson 1290 1275-1290 Birger jarl
Ingeborga
Król Szwecji
2 Benedykt, biskup Linköping 1254 1291 1284-1291 Birger jarl
Ingeborga
Książę Österland
3 BirgerSweden.jpg Birger I Magnusson 1280 1321 1290-1318 Magnus I Birgersson
Jadwiga
Król Szwecji i Norwegii
4 WaldemarDukeFinland.jpg Waldemar 1280 1319 1302[1]-1318 Magnus I Birgersson
Jadwiga
książę Finlandii[1]
5 Magnus Eriksson (cropped).jpg Magnus Eriksson 1316 1374 1319-1364 Eryk Magnusson
Ingeborga
Król Szwecji i Norwegii
6 Benedykt, książę Halland ok. 1330 ok. 1360 1353-1356 Waldemar II Zwycięski
Helena Guttormsdatter
książę Finlandii
7 EricMagnussonSwedenSeal2.JPG Eryk XII Magnusson 1339 1359 1357-1359 Magnus Eriksson
Blanka z Namur
Król Szwecji
8 Kong Haakon VI Magnusson PI XVII 1.jpg Haakon VI Magnusson 1340 1380 1362-1364 Magnus Eriksson
Blanka z Namur
Król Szwecji i Norwegii

Dynastia Meklemburska[edytuj | edytuj kod]

# Wizerunek Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
9 Albert Sweden Grave 6 20101024.JPG Albrecht Meklemburski 1338–1340 1412 1364-1389 Albrecht II
Eufemia
Król Szwecji

Władcy unii kalmarskiej[edytuj | edytuj kod]

# Wizerunek Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
10 Roskilde 3 20101110.JPG Małgorzata I 1353 1412 1389-1412 Waldemar Atterdag
Jadwiga ze Szlezwiku
Królowa Danii, Norwegii i Szwecji
11 ErichI.1500.JPG Eryk XIII Pomorski 1382 1459 1439-1440 Warcisław VII
Maria
Król Danii, Szwecji i Norwegii, Wenedów i Gotów
12 Carl-II-Sweden.jpg Karol VIII Knutsson Bonde 1408 lub 1409 1470 1448-1457
1464-1465
1467-1470
Kanut Bonde
Margareta Karlsdotter
Król Szwecji i Norwegii; regent
13 Christopher of Bavaria crop.jpg Krzysztof Bawarski 1416 1448 1440-1448 Jan Wittelsbach
Katarzyna pomorska
Król Danii, Szwecji i Norwegii
14 BengtJönssonOxenstierna.JPG Bengt Jönsson (Oxenstierna) ok. 1390 ok. 1450 1448 współ-regenci
Nils Jönsson (Oxenstierna) ok. 1390 ok. 1450
15 Carl-II-Sweden.jpg Karol VIII Knutsson Bonde 1408 lub 1409 1470 1448-1457
1464-1465
1467-1470
Kanut Bonde
Margareta Karlsdotter
Król Szwecji i Norwegii; regent
16 JönsBOsigill.jpg Jöns Bengtsson Oxenstierna 1417 1467 1448 Bengt Jönsson
Krister Nilsson
regent
Arcybiskup Uppsali
17 Christian I of Denmark.jpg Chrystian I Oldenburg 1426 1481 1457-1464 Dietrich Oldenburg
Jadwiga von Schauenburg
Król Danii, Szwecji i Norwegii
18 Kettil Karlsson Waza 1433 1465 1464 Karl Kristiernsson
Ebba Eriksdotter
regent
biskup Linköping
19 Carl-II-Sweden.jpg Karol VIII Knutsson Bonde 1408 lub 1409 1470 1448-1457
1464-1465
1467-1470
Kanut Bonde
Margareta Karlsdotter
Król Szwecji i Norwegii; regent
20 Kettil Karlsson Waza 1433 1465 1465 Karl Kristiernsson
Ebba Eriksdotter
regent
biskup Linköping
21 JönsBOsigill.jpg Jöns Bengtsson Oxenstierna 1417 1467 1465-1466 Bengt Jönsson
Krister Nilsson
regent
Arcybiskup Uppsali
22 Eryk Axelsson (Tott) 1419 1481 1466-1467 Axel Pedersen Tott
Ingeborga Ivarsdotter
regent
23 Carl-II-Sweden.jpg Karol VIII Knutsson Bonde 1408 lub 1409 1470 1448-1457
1464-1465
1467-1470
Kanut Bonde
Margareta Karlsdotter
Król Szwecji i Norwegii; regent
24 Sten Sture the Elder.jpg Sten Sture Starszy 1440 1503 1471-1497 Gunnar Anundsson
Birgitta Stensdotter Bielke
regent
25 Kong Hans (John)2.JPG Jan Oldenburg 1455 1513 1497-1501 Chrystian I Oldenburg
Dorota brandenburska
Król Danii, Szwecji i Norwegii
26 Sten Sture the Elder.jpg Sten Sture Starszy 1440 1503 1471-1497 Gunnar Anundsson
Birgitta Stensdotter Bielke
regent
27 SvanteNilssonStureSigill.jpg Svante Nilsson Sture 1460 1512 1504–1512 Nils Bosson regent
28 Eryk Trolle ok. 1460 1530 1512 Arvid Trolle
Kerstin Jonsdotter
regent
29 Sten Sture the Younger 2.jpg Sten Sture Młodszy Svantesson 1493 1520 1512–1520 Svante Nilsson regent
30 ChristianIIb.jpg Chrystian II Oldenburg 1481 1559 1520-1521 Jan Oldenburg
Krystyna saska
Król Danii, Szwecji i Norwegii

Dynastia Wazów[edytuj | edytuj kod]

# Wizerunek Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
31 Gustav-I-Sweden.jpg Gustaw I Waza 1496 1560 1521–1560 Eryk Johansson Waza
Cecylia Månsdotter
Król Szwecji
32 Erik XIV (1533-1577) Domenicus Verwildt.jpg Eryk XIV Waza 1533 1577 1560–1568 Gustaw I Waza
Katarzyna saska
Król Szwecji
33 John III of Sweden.jpg Jan III Waza 1537 1592 1556-1563
1569-1581
1581-1592
Gustaw I Waza
Małgorzata Leijonhufvud
książę Finlandii
król Szwecji

Wielkie Księstwo Finlandii - panowanie szwedzkie (1581-1809)[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Wielkiego Księcia Finlandii przysługiwał każdorazowo (od 1581) władcy Szwecji.

Wazowie (1581-1654)[edytuj | edytuj kod]

# Wizerunek Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
34 John III of Sweden.jpg Jan III Waza 1537 1592 1556-1563
1569-1581
1581-1592
Gustaw I Waza
Małgorzata Leijonhufvud
książę Finlandii
król Szwecji
35 Duke of Ostrogothia.jpg Jan Waza 1589 1618 1590-1606 Jan III Waza
Gunilla Bielke
tytularny książę Finlandii
36 Zygmunt III w stroju koronacyjnym.jpg Zygmunt Waza 1566 1632 1592-1599 Jan III Waza
Katarzyna Jagiellonka
Król Szwecji i Polski
37 Karl IX.jpg Karol IX Waza 1550 1611 1599-1604 Gustaw I Waza
Małgorzata Leijonhufvud
regent
38 1604-1611 król Szwecji
39 Gustav II Adolf of Sweden.jpg Gustaw II Adolf 1594 1632 1611-1632 Karol IX Waza
Krystyna z Holstein-Gottorp
tytularny wielki książę Finlandii
40 1611-1632 Król Szwecji
41 Ebbasparre.jpg Krystyna Waza 1626 1689 1632-1654 Gustaw II Adolf
Maria Eleonora Hohenzollern
Królowa Szwecji

Wittelsbachowie (linia Pfalz-Zweibrücken) (1654-1720)[edytuj | edytuj kod]

# Wizerunek Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
42 Sébastien Bourdons-Karl X Gustav.jpg Karol Gustaw 1622 1660 1654-1660 Jan Kazimierz Wittelsbach
Katarzyna Wazówna
Król Szwecji
43 Charles XI of Sweden (1691).jpg Karol XI 1655 1697 1660-1697 Karol X Gustaw
Jadwiga Eleonora z Holstein-Gottorp
Król Szwecji
44 Karl (Charles) XII of Sweden.png Karol XII 1682 1718 1697-1718 Karol XI
Ulryka Eleonora Duńska
Król Szwecji
45 UlricaEleanorQRSweden.jpg Ulryka Eleonora Wittelsbach 1688 1741 1718-1720 Karol XI
Ulryka Eleonora Duńska
Królowa Szwecji

Dynastia Heska (1720-1751)[edytuj | edytuj kod]

# Wizerunek Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
46 Frederick I of Sweden.jpg Fryderyk I Heski 1676 1751 1720-1751 Karol I Heski
Maria Amalia Kettler
Książę małżonek
Król Szwecji

Oldenburgowie (linia Holstein-Gottorp) (1751-1809)[edytuj | edytuj kod]

# Wizerunek Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
47 Adolf Frederick of Sweden.jpg Adolf Fryderyk 1710 1771 1751-1772 Christian August Holstein-Gottorp
Albertyna Fryderyka Baden-Durlach
Król Szwecji
48 Gustav III, King of Sweden, in armour.jpg Gustaw III 1746 1792 1772-1792 Adolf Fryderyk
Ludwika Ulryka Hohenzollern
Król Szwecji
49 Charles XIII of Sweden (cropped).jpg Karol XIII 1748 1818 1809-1818 Adolf Fryderyk
Ludwika Ulryka Hohenzollern
Król Szwecji
50 Gustav IV Adolf of Sweden.jpg Gustaw IV Adolf 1778 1837 1792-1809 Gustaw III
Zofia Magdalena Oldenburg
Król Szwecji
51 Karol Gustaw 1802 1805 Gustaw IV Adolf
Fryderyka Dorota Badeńska
tytularny wielki książę Finlandii

Wielkie Księstwo Finlandii - panowanie rosyjskie (1809-1917)[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Wielkiego Księcia Finlandii przysługiwał każdorazowo władcy Rosji

Romanowowie (dom Holstein-Gottorp-Romanow) (1809-1917)[edytuj | edytuj kod]

# Wizerunek Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
52 Alex1.jpg Aleksander I Romanow 1777 1825 29 marca 1809-1 grudnia 1825 Paweł I Romanow
Maria Fiodorowna
Car Rosji, Wielki książę Finlandii, Król Polski
53 Nicholas1.jpg Mikołaj I Romanow 1796 1855 1 grudnia 1825-2 marca 1855 Paweł I Romanow
Maria Fiodorowna
Car Rosji, Wielki książę Finlandii, Król Polski
54 Alexander II 1870 by Sergei Lvovich Levitsky.jpg Aleksander II Romanow 1818 1881 2 marca 1855-13 marca1881 Paweł I Romanow
Maria Fiodorowna
Car Rosji, Wielki książę Finlandii, Król Polski
55 Alexander III. Czar Of Russia Nadar.jpg Aleksander III Romanow 1845 1894 13 marca 1881-1 listopada 1894 Aleksander II Romanow
Maria Aleksandrowna (Maria Heska)
Car Rosji, Wielki książę Finlandii, Król Polski
56 Mikola II.jpg Mikołaj II Aleksandrowicz 1868 1918 1 listopada 1894-15 marca 1917 Aleksander III Romanow
Maria Fiodorowna (Dagmara Duńska)
Car Rosji, Wielki książę Finlandii, Król Polski
57 GrandDukeMikhailAlexandrovich--nsillustratedwar04londuoft.jpg Michał Aleksandrowicz Romanow 1878 1918 15-16 marca 1917 Aleksander III Romanow
Maria Fiodorowna (Dagmara Duńska)
Cesarz Rosji (de iure)
Rząd Tymczasowy (15 marca 1917-7 listopada 1917)

Królestwo Finlandii (1917-1919)[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze próby odseparowania od Rosji nastąpiły natychmiast po upadku Rządu Tymczasowego w Rosji. Ostatecznie jednak 15 listopada 1917 parlament zatwierdził przejęcie władzy w państwie oraz przekazał ją Senatowi. 6 grudnia 1917 natomiast ogłoszono niepodległość, a 15 maja parlament potwierdził monarchiczność ustroju. 27 maja 1918 roku powołano regenta. 9 października 1918 na podstawie 38 paragrafu Aktu o formie rządu z 1772 roku wybrano króla, jednak już 14 grudnia zrzekł się władzy. Nowy Akt o formie rządu (nowa republikańska konstytucja) został przyjęty przez Eduskuntę 21 czerwca 1919 roku. 17 lipca 1919 roku uzyskał on sankcję Mannerheima, a zaczął obowiązywać 19 lipca.

Tymczasowe głowy państwa (1917-1919)[edytuj | edytuj kod]

# Wizerunek Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
58 Otto Johannes Lundson 1867 1939 9 listopada 1917-27 listopada 1917 Przewodniczący Eduskunty
59 Svinhufvud P.E.jpg Pehr Evind Svinhufvud 1861 1944 27 listopada 1917-27 maja 1918 Pehr Gustaf Svinhufvud
Olga von Becker
Przewodniczący Senatu
60 27 maja 1918-12 grudnia 1918 Regent
61 CGE Mannerheim RSOmstk1kl (cropped).jpg Carl Gustaf Mannerheim 1867 1951 12 grudnia 1918-27 lipca 1919 Carl Robert Mannerheim
Helena von Julin
Regent

Dynastia Heska (1918)[edytuj | edytuj kod]

Król Finlandii i Karelii, książę Alandii, wielki książę Laponii, pan Północy

# Wizerunek Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
62 Friedrich Karl HK 02.jpg Väinö I 1868 1940 9 października 1918-14 grudnia 1918 Fryderyk Wilhelm Heski
Anna Pruska
Król elekt Finlandii

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Georg Haggrén. Colonization, Desertion and Entrenchment of Settlements in Western Nyland ca. 1300–1635 AD. „The Finnish Antiquarian Society”. ISKOS 19, s. 152, 2011 (ang.).