Władcy Finlandii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Finlandia została podbita ok. 1249 roku podczas II krucjaty szwedzkiej dowodzonej przez wpływowego jarla Birgera za panowania króla Eryka XI. W 1284 został mianowany pierwszy książę Finlandii. Kolejni szwedzcy władcy tytułowali się Książętami Finlandii. W 1581 Finlandia została awansowana do rangi Wielkiego Księstwa, przez króla Jana III. W 1809 roku Wielkie Księstwo Finlandii anektowała Rosja, a wielkim księciem autonomicznego terytorium został cesarz Rosji Aleksander I Pawłowicz Romanow. Po odzyskaniu przez Finlandię niepodległości w 1917, ogłoszono ją monarchią. W 1918 wybrano króla, który jednak nigdy nie objął tronu, abdykował przed swoją koronacją.

27 lipca 1919 Finlandia stała się republiką.

Poniższa lista porządkuje władców Finlandii od podboju szwedzkiego.

Legenda
     – regenci w okresie unii kalmarskiej
     – feudalni książęta Finlandii, jako lennicy króla Szwecji, a od 1581 roku tytularni książęta/wielcy książęta Finlandii

Księstwo Finlandii - panowanie szwedzkie (1249-1581, księstwo od 1284)[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Księcia Finlandii przysługiwał od XIII wieku każdorazowemu władcy Szwecji.

Dynastia Folkungów[edytuj | edytuj kod]

# Imię Wizerunek Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
1 Eryk XI Eriksson Eric XI of Sweden.png 1216 1250 1249-1250 Eryk X Knutsson
Rycheza
Król Szwecji
2 Waldemar Birgersson ValdemarBySigsjö.jpg 1237-1240 1275 1250-1275 Birger jarl
Ingeborga
Król Szwecji
- Birger jarl Birger jarl (Forssén).jpg 1210 1266 1250-1266 Magnus Minnesköld
Ingrid Ylva
regent
3 Magnus I Birgersson MagnusIIISweden.jpg 1290 1275-1290 Birger jarl
Ingeborga
Król Szwecji
4 Benedykt Birgersson Bengt Birgersson.JPG 1254 1291 1284-1291 Birger jarl
Ingeborga
Książę Finlandii (pierwszy)
5 Birger I Magnusson BirgerSweden.jpg 1280 1321 1290-1318 Magnus I Birgersson
Jadwiga
Król Szwecji i Norwegii
6 Waldemar WaldemarDukeFinland.jpg 1280 1319 1302[1]-1318 Magnus I Birgersson
Jadwiga
książę Finlandii[1]
7 Magnus Eriksson Magnus Eriksson (cropped).jpg 1316 1374 1319-1364 Eryk Magnusson
Ingeborga
Król Szwecji i Norwegii
8 Benedykt, książę Halland ok. 1330 ok. 1360 1353-1356 Waldemar II Zwycięski
Helena Guttormsdatter
książę Finlandii
9 Eryk XII Magnusson EricMagnussonSwedenSeal2.JPG 1339 1359 1357-1359 Magnus Eriksson
Blanka z Namur
Król Szwecji
10 Haakon VI Magnusson Kong Haakon VI Magnusson PI XVII 1.jpg 1340 1380 1362-1364 Magnus Eriksson
Blanka z Namur
Król Szwecji i Norwegii

Dynastia Meklemburska[edytuj | edytuj kod]

# Imię Wizerunek Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
11 Albrecht Meklemburski Albert Sweden Grave 6 20101024.JPG 1338–1340 1412 1364-1389 Albrecht II
Eufemia
Król Szwecji

Władcy unii kalmarskiej[edytuj | edytuj kod]

# Imię Wizerunek Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
12 Małgorzata I Roskilde 3 20101110.JPG 1353 1412 1389-1412 Waldemar Atterdag
Jadwiga ze Szlezwiku
Regentka Danii, Norwegii i Szwecji
13 Eryk XIII Pomorski ErichI.1500.JPG 1382 1459 1396-1439 Warcisław VII
Maria
Król Danii, Szwecji i Norwegii
14 Karol VIII Knutsson Bonde Carl-II-Sweden.jpg 1408 lub 1409 1470 1439-1440 Kanut Bonde
Margareta Karlsdotter
Król Szwecji i Norwegii
15 Krzysztof Bawarski Christopher of Bavaria crop.jpg 1416 1448 1440-1448 Jan Wittelsbach
Katarzyna pomorska
Król Danii, Szwecji i Norwegii
- Bengt Jönsson (Oxenstierna) BengtJönssonOxenstierna.JPG ok. 1390 ok. 1450 1448 współ-regenci
Nils Jönsson (Oxenstierna) ok. 1390 ok. 1450
14 Karol VIII Knutsson Bonde Carl-II-Sweden.jpg 1408 lub 1409 1470 1448-1457 Kanut Bonde
Margareta Karlsdotter
Król Szwecji i Norwegii
- Jöns Bengtsson Oxenstierna JönsBOsigill.jpg 1417 1467 1457 Bengt Jönsson
Krister Nilsson
regent
Arcybiskup Uppsali
16 Chrystian I Oldenburg Christian I of Denmark.jpg 1426 1481 1457-1464 Dietrich Oldenburg
Jadwiga von Schauenburg
Król Danii, Szwecji i Norwegii
- Kettil Karlsson Waza 1433 1465 1464 Karl Kristiernsson
Ebba Eriksdotter
regent
biskup Linköping
14 Karol VIII Knutsson Bonde Carl-II-Sweden.jpg 1408 lub 1409 1470 1464-1465 Kanut Bonde
Margareta Karlsdotter
Król Szwecji i Norwegii
- Kettil Karlsson Waza 1433 1465 1465 Karl Kristiernsson
Ebba Eriksdotter
regent
biskup Linköping
- Jöns Bengtsson Oxenstierna JönsBOsigill.jpg 1417 1467 1465-1466 Bengt Jönsson
Krister Nilsson
regent
Arcybiskup Uppsali
- Eryk Axelsson (Tott) 1419 1481 1466-1467 Axel Pedersen Tott
Ingeborga Ivarsdotter
regent
14 Karol VIII Knutsson Bonde Carl-II-Sweden.jpg 1408 lub 1409 1470 1467-1470 Kanut Bonde
Margareta Karlsdotter
Król Szwecji i Norwegii
- Sten Sture Starszy Sten Sture the Elder.jpg 1440 1503 1471-1497 Gunnar Anundsson
Birgitta Stensdotter Bielke
regent
17 Jan II Oldenburg Kong Hans (John)2.JPG 1455 1513 1497-1501 Chrystian I Oldenburg
Dorota brandenburska
Król Danii, Szwecji i Norwegii
- Sten Sture Starszy Sten Sture the Elder.jpg 1440 1503 1501-1503 Gunnar Anundsson
Birgitta Stensdotter Bielke
regent
- Svante Nilsson Sture SvanteNilssonStureSigill.jpg 1460 1512 1504–1512 Nils Bosson regent
- Eryk Trolle ok. 1460 1530 1512 Arvid Trolle
Kerstin Jonsdotter
regent
- Sten Sture Młodszy Svantesson Sten Sture the Younger 2.jpg 1493 1520 1512–1520 Svante Nilsson regent
18 Chrystian II Oldenburg ChristianIIb.jpg 1481 1559 1520-1521 Jan Oldenburg
Krystyna saska
Król Danii, Szwecji i Norwegii

Dynastia Wazów[edytuj | edytuj kod]

# Imię Wizerunek Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
19 Gustaw I Gustav-I-Sweden.jpg 1496 1560 1521–1560 Eryk Johansson Waza
Cecylia Månsdotter
Król Szwecji
20 Jan John III of Sweden.jpg 1537 1592 1556-1563 Gustaw I Waza
Małgorzata Leijonhufvud
książę Finlandii
21 Eryk XIV Erik XIV (1533-1577) Domenicus Verwildt.jpg 1533 1577 1560–1568 Gustaw I Waza
Katarzyna saska
Król Szwecji
22 Jan III John III of Sweden.jpg 1537 1592 1568-1581
(od 1581 wielki książę - patrz niżej)
Gustaw I Waza
Małgorzata Leijonhufvud
Król Szwecji

Wielkie Księstwo Finlandii - panowanie szwedzkie (1581-1809)[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Wielkiego Księcia Finlandii przysługiwał każdorazowo (od 1581) władcy Szwecji.

Wazowie (1581-1654)[edytuj | edytuj kod]

# Imię Wizerunek Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
22 Jan III John III of Sweden.jpg 1537 1592 1581-1592 Gustaw I Waza
Małgorzata Leijonhufvud
król Szwecji
- Jan Duke of Ostrogothia.jpg 1589 1618 1590-1606 Jan III Waza
Gunilla Bielke
tytularny książę Finlandii
23 Zygmunt Zygmunt III w stroju koronacyjnym.jpg 1566 1632 1592-1599 Jan III Waza
Katarzyna Jagiellonka
Król Szwecji i Polski
- Karol IX Karl IX.jpg 1550 1611 1599-1604 Gustaw I Waza
Małgorzata Leijonhufvud
regent
24 1604-1611 król Szwecji
25 Gustaw II Adolf Gustav II Adolf of Sweden.jpg 1594 1632 1611-1632 Karol IX Waza
Krystyna z Holstein-Gottorp
tytularny wielki książę Finlandii
1611-1632 Król Szwecji
26 Krystyna Ebbasparre.jpg 1626 1689 1632-1654
abdykowała
Gustaw II Adolf
Maria Eleonora Hohenzollern
Królowa Szwecji

Wittelsbachowie (linia Pfalz-Zweibrücken) (1654-1720)[edytuj | edytuj kod]

# Imię Wizerunek Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
27 Karol X Gustaw Sébastien Bourdons-Karl X Gustav.jpg 1622 1660 1654-1660 Jan Kazimierz Wittelsbach
Katarzyna Wazówna
Król Szwecji
28 Karol XI Charles XI of Sweden (1691).jpg 1655 1697 1660-1697 Karol X Gustaw
Jadwiga Eleonora z Holstein-Gottorp
Król Szwecji
29 Karol XII Karl (Charles) XII of Sweden.png 1682 1718 1697-1718 Karol XI
Ulryka Eleonora Duńska
Król Szwecji
30 Ulryka Eleonora UlricaEleanorQRSweden.jpg 1688 1741 1718-1720
abdykowała
Karol XI
Ulryka Eleonora Duńska
Królowa Szwecji

Dynastia Heska (1720-1751)[edytuj | edytuj kod]

# Imię Wizerunek Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
31 Fryderyk I Heski Frederick I of Sweden.jpg 1676 1751 1720-1751 Karol I Heski
Maria Amalia Kettler
Książę małżonek
Król Szwecji

Oldenburgowie (linia Holstein-Gottorp) (1751-1809)[edytuj | edytuj kod]

# Imię Wizerunek Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
32 Adolf Fryderyk Adolf Frederick of Sweden.jpg 1710 1771 1751-1772 Christian August Holstein-Gottorp
Albertyna Fryderyka Baden-Durlach
Król Szwecji
33 Gustaw III Gustav III, King of Sweden, in armour.jpg 1746 1792 1772-1792 Adolf Fryderyk
Ludwika Ulryka Hohenzollern
Król Szwecji
34 Karol XIII Charles XIII of Sweden (cropped).jpg 1748 1818 1809-1818 Adolf Fryderyk
Ludwika Ulryka Hohenzollern
Król Szwecji
35 Gustaw IV Adolf Gustav IV Adolf of Sweden.jpg 1778 1837 1792-1809 Gustaw III
Zofia Magdalena Oldenburg
Król Szwecji
- Karol Gustaw 1802 1805 1805 Gustaw IV Adolf
Fryderyka Dorota Badeńska
tytularny wielki książę Finlandii

Wielkie Księstwo Finlandii - panowanie rosyjskie (1809-1917)[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Wielkiego Księcia Finlandii przysługiwał każdorazowo władcy Rosji

Romanowowie (dom Holstein-Gottorp-Romanow) (1809-1917)[edytuj | edytuj kod]

# Imię Wizerunek Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
1 Aleksander I Romanow Alex1.jpg 1777 1825 29 marca 1809-
1 grudnia 1825
Paweł I Romanow
Maria Fiodorowna
Car Rosji, wielki książę Finlandii
2 Mikołaj I Romanow Nicholas1.jpg 1796 1855 1 grudnia 1825-
2 marca 1855
Paweł I Romanow
Maria Fiodorowna
Car Rosji, wielki książę Finlandii
3 Aleksander II Romanow Alexander II 1870 by Sergei Lvovich Levitsky.jpg 1818 1881 2 marca 1855-
13 marca 1881
Paweł I Romanow
Maria Fiodorowna
Car Rosji, wielki książę Finlandii,
4 Aleksander III Romanow Alexander III. Czar Of Russia Nadar.jpg 1845 1894 13 marca 1881-
1 listopada 1894
Aleksander II Romanow
Maria Aleksandrowna (Maria Heska)
Car Rosji, wielki książę Finlandii
5 Mikołaj II Aleksandrowicz Mikola II.jpg 1868 1918 1 listopada 1894-
15 marca 1917
Aleksander III Romanow
Maria Fiodorowna (Dagmara Duńska)
Car Rosji, wielki książę Finlandii
- Michał II Aleksandrowicz GrandDukeMikhailAlexandrovich--nsillustratedwar04londuoft.jpg 1878 1918 15-16 marca 1917 Aleksander III Romanow
Maria Fiodorowna (Dagmara Duńska)
Car Rosji, wielki książę Finlandii
Rząd Tymczasowy (15 marca 1917-7 listopada 1917)

Królestwo Finlandii (1917-1919)[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze próby odseparowania od Rosji nastąpiły natychmiast po upadku Rządu Tymczasowego w Rosji. Ostatecznie jednak 15 listopada 1917 parlament zatwierdził przejęcie władzy w państwie oraz przekazał ją Senatowi. 6 grudnia 1917 natomiast ogłoszono niepodległość, a 15 maja parlament potwierdził monarchiczność ustroju. 27 maja 1918 roku powołano regenta. 9 października 1918 na podstawie 38 paragrafu Aktu o formie rządu z 1772 roku wybrano króla, jednak już 14 grudnia zrzekł się władzy. Nowy Akt o formie rządu (nowa republikańska konstytucja) został przyjęty przez Eduskuntę 21 czerwca 1919 roku. 17 lipca 1919 roku uzyskał on sankcję Mannerheima, a zaczął obowiązywać 19 lipca.

Tymczasowe głowy państwa (1917-1919)[edytuj | edytuj kod]

# Imię Wizerunek Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
1 Otto Johannes Lundson 1867 1939 9 listopada 1917-
27 listopada 1917
Przewodniczący Eduskunty
2 Pehr Evind Svinhufvud Svinhufvud P.E.jpg 1861 1944 27 listopada 1917-
27 maja 1918
Pehr Gustaf Svinhufvud
Olga von Becker
Przewodniczący Senatu
27 maja 1918-
12 grudnia 1918
Regent
4 Carl Gustaf Mannerheim CGE Mannerheim RSOmstk1kl (cropped).jpg 1867 1951 12 grudnia 1918-
27 lipca 1919
Carl Robert Mannerheim
Helena von Julin
Regent

Dynastia Heska (1918)[edytuj | edytuj kod]

Przewidziany tytuł nowowybranego władcy to: "Król Finlandii i Karelii, książę Alandii, wielki książę Laponii, pan Północy". Nigdy jednak nie objął tronu.

# Imię Wizerunek Urodzony Zmarł Czas rządów Rodzice Tytuł
1 Väinö I[2]
(Fryderyk Karol Heski)
Friedrich Karl HK 02.jpg 1868 1940 9 października 1918-
14 grudnia 1918
Fryderyk Wilhelm Heski
Anna Pruska
Król elekt Finlandii

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Georg Haggrén. Colonization, Desertion and Entrenchment of Settlements in Western Nyland ca. 1300–1635 AD. „The Finnish Antiquarian Society”. ISKOS 19, s. 152, 2011 (ang.). 
  2. W akcie wyborczym nazwany Kaarle I (Karol I)