Krezol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krezol
Krezol
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C7H8O
Masa molowa 108,14 g/mol
Wygląd nieoczyszczony ma barwę żółtą, natomiast czysty jest bezbarwny; ma dość intensywny i nieprzyjemny ostry zapach.
Identyfikacja
Numer CAS 95-48-7 (o-krezol)
108-39-4 (m-krezol)
106-44-5 (p-krezol)
1319-77-3 (mieszanina izomerów)
PubChem 335[1] (o-krezol)
342[2] (m-krezol)
2879[3] (p-krezol)
Podobne związki
Podobne związki fenol, anizol
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Krezol, CH3C6H4OHorganiczny związek chemiczny z grupy fenoli, hydroksylowa pochodna toluenu lub metylowa pochodna fenolu. Występuje w postaci 3 izomerów strukturalnych: 2-metylofenol (o-krezol), 3-metylofenol (m-krezol) i 4-metylofenol (p-krezol). Mają one podobne własności chemiczne, ale różnią się nieco temperaturą topnienia i wrzenia. Mieszanina izomerów określana jest jako krezol surowy bądź trikrezol. Otrzymywany jest przez destylację smoły pogazowej[12] lub ropy naftowej.

Jest obecny w dymie tytoniowym.

Ma działanie bakterio- i grzybobójcze, a także, podobnie jak naftalina, własności insektobójcze. Czasami stosuje się go razem z naftaliną do środków na mole, znacznie częściej jest jednak stosowany jako dodatek do płynów odkażających i środków czystości. Preparatem takim jest np. lizol (50% roztwór krezolu surowego w mydle potasowym).

Krezol handlowo jest dostępny jako trikrezol i jako czyste izomery orto, meta, para.

Nazwa krezol pochodzi od tradycyjnego jego źródła – kreozotu.

Krezole są półproduktami do syntezy tworzyw sztucznych (żywice nowolakowe, modyfikatory żywic fenolowo– formaldehydowych) i dodatków do nich, herbicydów, insektycydów, rozpuszczalników, środków dezynfekcyjnych i zapachowych, materiałów wybuchowych. Otrzymywane z nich produkty są także wykorzystywane w przemyśle lakierniczym i tekstylnym[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. o-Krezol – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. m-Krezol – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. p-Krezol – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 4,16 4,17 4,18 4,19 4,20 4,21 Fiege Helmut: Cresols and Xylenols. W: Ullmann's Encyclopedia of Chemical Industrial Chemistry. Wyd. 6. Weinheim: Viley-VCH, 2003. ISBN 9783527303854.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 Helmut Fiege: Cresols and Xylenols. W: Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Wyd. 7. Weinheim: Wiley-VCH, 2007. DOI:10.1002/14356007. ISBN 9783527306732. (ang.)
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Phenol (ang.). NCS Pearson. [dostęp 2015-05-14].
  7. 7,0 7,1 U. S. Mahapatra, G. S. Roy, L. Maharana. Dipole moment studies of H-bonded complexes of phenols and substituted phenols with benzaldehyde in tetrachloromethane. „Indian Journal of Chemical Technology”. 11, s. 811-815, 2004 (ang.). 
  8. 8,0 8,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: o-krezol, m-krezol, p-krezol i krezol, mieszanina izomerów (pol.) w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejska Agencja Chemikaliów. [dostęp 2015-05-13].
  9. o-Krezol (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2015-05-13].
  10. m-Krezol (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2015-05-13].
  11. p-Krezol (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2015-05-13].
  12. Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 202. ISBN 8371832400.