Krucjata dziecięca

Krucjata dziecięca wg Gustava Doré'a

Krucjata dziecięca – nazwa nadana mieszaninie faktów i fikcji, która została uwieczniona w średniowiecznych kronikach jako wyprawa krzyżowa dzieci, które przez samą czystość serca miały oswobodzić Ziemię Świętą z rąk muzułmanów.

Dziecięca krucjata według relacji brata Alberyka

Według wersji wydarzeń, spisanej przez cystersa, brata Alberyka z opactwa Trzy Źródła, leżącego nieopodal Chalons-sur-Marne: w 1212 roku we Francji w okolicach Touraine pojawił się chłopiec – Stephen de Cloyes, utrzymujący, że został nawiedzony przez Chrystusa, który nakazał mu zorganizowanie krucjaty. Dzięki rzekomym cudom i objawieniom został zauważony i zebrał tłum zwolenników, wśród których mogło być nawet 40 000 dzieci. Poprowadził ich na południe w stronę Morza Śródziemnego, które miało rozstąpić się, by przepuścić ich do Ziemi Świętej. Wiele dzieci pomarło po drodze z głodu i wycieńczenia. Część dotarła do Marsylii, jednak morze się nie rozstąpiło. Zamiast tego pojawiło się dwóch kupców Hugo de Fer (Żelazny) i Wilhelm Porc (Świnia), którzy zaoferowali swoje statki obiecując za darmo przewieźć dzieci do Ziemi Świętej. Dzieci skorzystały z oferty, wsiadły na pokład siedmiu statków i słuch po nich zaginął. Po jakimś czasie powrócił jeden z uczestników krucjaty i poinformował, że dwa okręty zatonęły w drodze, a pozostałe dotarły do portów w Bougie i Aleksandrii. Na miejscu okazało się, że armatorzy, którzy wzięli ich na pokład, byli w zmowie z muzułmanami. Wszystkie dzieci zostały sprzedane handlarzom niewolników, z wyjątkiem kilku, które zdołały zbiec. Kilka lat później dwaj piraci Hugo de Fer i Wilhelm Porc zostali schwytani i straceni z rozkazu Fryderyka II.

Badania naukowe

Według badań naukowych z końca zeszłego wieku, wydaje się, że były dwa niezależne ruchy ludowe w 1212, które stanowiły kanwę dla późniejszych relacji o Krucjacie Dziecięcej: jeden w Niemczech, drugi – we Francji. Podobieństwa między nimi spowodowały, że w kronikach zlały się w jedną relację, która dodatkowo w różnych wersjach była na różne sposoby przeinaczana.

Ruch Nikolasa z Niemiec

Pierwszy z tych ruchów został zapoczątkowany przez Nikolasa, pastucha z Niemiec. Poprowadził on swoją grupę przez Alpy do Italii. Około 7000 z nich dotarło do Genui pod koniec sierpnia 1212. Jednak ich plany zostały pokrzyżowane, kiedy wody Morza Śródziemnego nie rozstąpiły się przed pielgrzymami, jak obiecywał Nikolas. Część pielgrzymów skierowała się do domów, inni powędrowali do Rzymu, jeszcze inni mogli powędrować do Marsylii, gdzie zostali prawdopodobnie sprzedani w niewolę. Do domów dotarło jednak niewielu, a do Ziemi Świętej – nikt.

Ruch Stephena z Francji

Przywódcą drugiego z tych ruchów był pastuszek imieniem Stephen de Cloyes, który utrzymywał, że jest w posiadaniu listu od Jezusa do króla Francji. Przyciągnął tłum liczący około 30 000 ludzi i poprowadził go do Saint-Denis, gdzie widziano jak czyni cuda. Jednak król Filip II August (któremu doradzał w tej sprawie Uniwersytet w Paryżu) rozkazał tłumowi rozejść się do domów. Większość uczestników zajścia posłuchała rozkazu. Żadne z ówczesnych źródeł nie wspominają o planach udania się do Ziemi Świętej.

Nawiązania w kulturze

Krucjata dziecięca została opisana przez Zofię Kossak w powieści pt. Bez oręża.

Krucjata dziecięca jest tłem i osią narracji powieści Jerzego Andrzejewskiego pt. Bramy raju. Powieść ukazała się w 1960, a w 1968 Andrzej Wajda wyreżyserował film na jej podstawie.