Kurczak tikka masala

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kurczak tikka masala podany z chlebem naan

Kurczak tikka masala (ang. chicken tikka masala, hindi चिकन टिक्का मसाला, pendż. ਚਿਕਨ ਟਿੱਕਾ ਮਸਾਲਾ, beng. চিকেন টিক্কা মাসালা) – brytyjskie danie oparte na tradycji kuchni indyjskiej i pakistańskiej.

Jest to rodzaj grillowanych lub smażonych filetów z kurczaka uprzednio marynowanych (kurczak tikka), podawanych w specjalnym śmietanowym sosie masala z pomidorów i aromatycznych przypraw, serwowanych na gorąco.

Geneza potrawy[edytuj | edytuj kod]

Początki kurczaka tikka masala są sporne. Najczęściej podaje się, że potrawa powstała w Glasgow pod koniec lat 60. XX wieku, kiedy jeden z klientów restauracji poprosił o sos do tradycyjnego kurczaka tika, ponieważ ten wydał mu się zbyt suchy[1]. Rzekomo kucharz miał zaimprowizować sos z zupy pomidorowej, jogurtu i przypraw[2]. Wiele restauracji w Wielkiej Brytanii twierdzi przy tym, że to u nich wynaleziono kurczaka tikka masala. Można przypuszczać jedynie, że potrawa z pewnością pojawiła się między rokiem 1950 a 1970.

Jedno ze źródeł datuje oryginalną recepturę na 1947 r., a miała ona powstać w Delhi[3][4]. Według innej teorii pochodzi ona z Indii Brytyjskich, gdzie była sposobem na dostosowanie lokalnej kuchni do brytyjskich gustów smakowych. Jej pierwowzorem mógł być murgh makhni, czyli maślany kurczak – tradycyjne danie pochodzące z Pendżabu w Indiach.

Popularność[edytuj | edytuj kod]

Inna wersja potrawy podana z ryżem

Kurczak tikka masala jest serwowany w restauracjach na całym świecie[2]. Danie to jest podobne w smaku do typowo indyjskich potraw, takich jak murgh makhani. W Pakistanie jest znane jako kurczak masala[5] lub kurczak tandoori masala.

Badania świadczą o tym, że najczęściej jest podawany w Wielkiej Brytanii, gdzie jest jednym z siedmiu najpopularniejszych kurczaków curry[2]. Jego międzykulturowa popularność skłoniła ministra spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii Robina Cooka do ogłoszenia kurczaka tikka masala brytyjską potrawą narodową[1][6]. Tak serwowany kurczak jest obecny w menu również polskich restauracji nawiązujących do kuchni południowoazjatyckiej[7]. Popularność kurczaka tikka masala można uznać za przejaw szczególnej brytyjskiej wielokulturowości:[8]

Chicken Tikka Massala is now a true British national dish, not only because it is the most popular, but because it is a perfect illustration of the way Britain absorbs and adapts external influences. Chicken Tikka is an Indian dish. The Massala sauce was added to satisfy the desire of British people to have their meat served in gravy. Coming to terms with multiculturalism as a positive force for our economy and society will have significant implications for our understanding of Britishness.

Kurczak Tikka Massala jest obecnie prawdziwą narodową brytyjską potrawą, nie tylko dlatego, że jest bardzo popularna, ale ponieważ doskonale ilustruje brytyjski sposób absorpcji i adaptacji zewnętrznych wpływów. Kurczak tikka jest indyjskim daniem. Masala był dodawany, aby zaspokoić życzenia Brytyjczyków chcących mieć mięso podane w sosie. Dojście do zgody z wielokulturowością jako pozytywną siłą dla naszej gospodarki i społeczeństwa będzie miało znaczące konsekwencje dla naszego rozumienia brytyjskości.

Składniki[edytuj | edytuj kod]

Nie istnieje jeden typowy przepis na kurczaka tikka masala. Podczas badań znaleziono 48 różnych receptur, których jedynym wspólnym składnikiem był kurczak[1]. Mięso jest przeważnie marynowane z mieszanką przypraw tikka i jogurtem, a następnie grillowane albo smażone na klarowanym maśle, oliwie lub oleju. Masala to sos pomidorowy zawierający zwykle śmietanę lub mleko kokosowe i różne przyprawy, najczęściej gotową mieszankę garam masala. Sos lub kawałki kurczaka (albo jedno i drugie) są często barwione pomarańczowymi lub czerwonymi barwnikami spożywczymi.

W niektórych daniach tikka masala kurczak bywa zastępowany jagnięciną, rybą lub serem panir. Podawany bywa z ryżem, na placuszkach chapati lub jako fastfood włożony do pity.

Przykładowy przepis[edytuj | edytuj kod]

Danie na indyjskim talerzu
Sposób podania kurczaka tikka masala na porcji ryżu

Składniki na kurczaka tikka[9]

Składniki na sos masala

  • 2 łyżki oleju
  • 1 łyżeczka startego imbiru
  • 1 rozgnieciony ząbek czosnku
  • 1 posiekana cebula
  • 2 pokrojone pomidory
  • 1/2 łyżeczki kuminu
  • 1/2 łyżeczki mielonych ziaren kolendry
  • sól do smaku
  • 1/4 szklanki kwaśnej śmietany

Przygotować marynatę: do naczynia wlać jogurt, dodać pozostałe składniki i dokładnie je wymieszać. Mięso polać gęstą marynatą i wymieszać, aby pokryła wszystkie kawałki i wstawić do lodówki na minimum 20 minut. Po tym czasie w rondlu rozgrzać oliwę, wyjąć mięso z marynaty i podsmażyć, od czasu do czasu mieszając.

Przygotować sos: w osobnym rondlu rozgrzać olej, wrzucić cebulę i podsmażyć na rumiano, pod koniec na minutę imbir i czosnek, po czym dodać pomidory i gotować około 5 minut. Przyprawić kuminem, kolendrą i solą, gotować kolejne kilka minut. Do sosu włożyć uprzednio podsmażone kawałki mięsa i gotować 3–5 minut. Wlać śmietanę, wymieszać, gotując jeszcze jedną minutę.

Konotacje kulturowe[edytuj | edytuj kod]

W 2005 r. w Wielkiej Brytanii została nakręcona gejowska komedia romantyczna pod tytułem Chicken Tikka Masala. Tłem jej fabuły jest życie hinduskich imigrantów w Wielkiej Brytanii. W Polsce film rozpowszechniany był w 2008 r. na DVD jako Przepis na miłość, ponieważ nazwa brytyjsko-hinduskiej potrawy nie jest rozpoznawalna przez polskiego widza. Na obwolucie filmu zamieszczono za to przepis na potrawę i skład mieszanki przypraw tikka.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 BBC E-Cyclopedia Chicken tikka masala. Spice and easy does it serwis bbc.co.uk, cyt. za angielską Wikipedią
  2. 2,0 2,1 2,2 J. Lloyd, J. Mitchinson The Book of General Ignorance, Faber & Faber, 2006, cytowane za angielską Wikipedią
  3. Tastes that travel w serwisie "The Hindu", cytowane za angielską Wikipedią
  4. The Spice of Life w serwisie "Time Magazine", cytowane za angielską Wikipedią
  5. Fauzias Pakistani recipies Chiken MasalaRecipe, cytowane za angielską Wikipedią
  6. Robin Cook's chicken tikka masala speech w serwisie "The Guardian", cytowane za angielską Wikipedią
  7. Internetowe menu restauracji: "Ganesh" w Warszawie, "Tandoor Palace" w Warszawie i "BuddahaBar" w Poznaniu, dostęp 2008-10-17
  8. Cook argues for immigration into 'tikka massala Britain', artykuł w serwisie "Daily Telegraph", cytowane za niemiecką Wikipedią
  9. Przepis zaczerpnięty z serwisu Logo24, dostęp 2008-10-13
  • Elizabeth M. Collingham Curry. A Tale of Cooks and Conquerors, Oxford University Press, Nowy Jork 2006, ISBN 0-19-517241-8