Język pendżabski
| ਪੰਜਾਬੀ / پنجابی | |
| Obszar | Indie (27 mln.), Pakistan, Stany Zjednoczone, Kanada, Wielka Brytania |
| Liczba mówiących | ok. 28 mln [1] |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie Języki indoirańskie Języki indoaryjskie Język pendżabski |
| Pismo | gurmukhi, szachmukhi, |
| Status oficjalny | |
| język urzędowy | Pendżab (Indie) |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | pa |
| ISO 639-2 | pan |
| ISO 639-3 | pan |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
 |
|
 |
|
Język pendżabski (ਪੰਜਾਬੀ pańdźabi), język wchodniopendżabski – język z centralnej grupy języków indoaryjskich indoeuropejskiej rodziny językowej, którym posługuje się ponad 28 mln osób, zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim. W indyjskim stanie Pendżab ma on status języka urzędowego, nie jest natomiast urzędowym w pakistańskiej prowincji Pendżab[2].
Niekiedy za odmianę języka pendżabskiego uważany jest również język lahnda, używany w zachodnim Pendżabie (stąd jego alternatywna nazwa język zachodniopendżabski, jednakże zasadniczo klasyfikowany jest on jako odrębny język, którym posługuje się ok. 60 mln osób[3]. Język zachodniopendżabski należy do grupy północno-zachodniej języków indoaryjskich, natomiast pendżabski język literacki, oparty na centralnym dialekcie madźhi, do grupy centralnej, wraz z hindi. Przyczyną częstego włączania dialektów lahnda do języka pendżabskiego jest to, iż pendżabski język literacki jest wspólny dla użytkowników zarówno wschodnich, jak i zachodnich dialektów Pendżabu[4]
Ponadto używany w okolicach miasta Dżammu język dogri, którym posługują się ok. 2 mln mówiących, niegdyś uważany za odmianę pendżabskiego[5], obecnie klasyfikowany jest jako jeden z tzw. języków pahari.
Spis treści |
Pismo [edytuj]
Do zapisu używa się, w zależności od państwa, szachmukhi (zmodyfikowanego pisma arabskiego) w Pakistanie, albo też gurmukhi, szachmukhi względnie dewanagari w Indiach.
Język pendżabski zapisywany pismem gurmukhi jest językiem tekstów i ceremonii religijnych dla ponad 15 mln sikhów - wyznawców sikhizmu.
Dialekty [6] [edytuj]
Zachodnie
- multani - wyróżnia się odmiennym słownictwem, gramatycznie bliski dialektowi centralnemu, obecnie klasyfikowany jako odrębny język w ramach tzw. makrojęzyka lahnda[7]
- pothohari - okolice miasta Rawalpindi
- hindko - region Hazara, wyróżnia się odmiennym słownictwem
Centralny
- madźhi - używany w okolicach dwóch ważnych centrów kulturalnych - Amritsaru i Lahauru; uważany za najczystszą odmianę pendżabskiego, stanowi podstawę języka standardowego[2].
Wschodnie
- doabi
- malwai - Ludhiana, zachodnia część dystryktu Patiala
- puadhi - wschodnia część dystryktu Patiala; wykazuje cechy przejściowe między pandźabi a hindi
Zobacz też [edytuj]
Linki zewnętrzne [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Czterojęzyczna chrestomatia pendżabska, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 1998, ISBN 83-88238-11-6
- Sieklucka Anna: Język pendźabski, Wydawnictwo Akademickie DIALOG, Warszawa 1998, ISBN 83-86483-88-1
Przypisy
- ↑ Ethnologue report for language code: pan
- ↑ 2,0 2,1 Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 15
- ↑ Ethnologue report for language code: pnb
- ↑ Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 17-18
- ↑ Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 17
- ↑ wg. Sieklucka Anna: Język pendźabski, str. 14-18
- ↑ Ethnologue report for language code: skr
|
||||||||
