MFO

Multinational Force & Observers MFO
Naszywka MFO
Historia
Państwa wystawiające	Australia (do 1986, od 1993) Czechy (od 2009) Fidżi Francja Holandia (do 1995) Kanada (od 1986) Kolumbia Norwegia Nowa Zelandia Stany Zjednoczone Urugwaj Węgry (od 1995) Wielka Brytania (do 1992) Włochy
Państwa mandatowe	Egipt
Decyzja o użyciu	3 sierpnia 1981
Rozpoczęcie misji	25 kwietnia 1982
Dowódcy
Pierwszej zmiany	gen. broni Fredrik Bull-Hansen
Obecnej zmiany	gen. dyw. Warren Whiting
Konflikt zbrojny
Proces pokojowy w konflikcie izraelsko-egipskim
Organizacja
Typ	budowanie pokoju
Liczebność	ok. 2700 żołnierzy (1982) ok. 2400 żołnierzy (1984) ok. 2100 żołnierzy (1991) ok. 1900 żołnierzy (1999) ok. 1700 żołnierzy (2011)
Skład	3 bataliony piechoty, batalion wsparcia, jednostki: lotnicza, patrolu przybrzeżnego, policji wojskowej, transportowa i inżynieryjna
Dyslokacja	Rzym (sztab)

Multinational Force & Observers (MFO) (Wielonarodowe Siły i Obserwatorzy, Międzynarodowe Siły Obserwacyjne) - międzynarodowe siły pokojowe na Półwyspie Synaj, nadzorujące strefę graniczną między Izraelem a Egiptem. Działają od 1982, a obecnie (2011) liczą ok. 1700 żołnierzy z 11 państw. Jest to jedna z niewielu misji pokojowych nieprowadzonych przez ONZ, NATO, Unię Europejską lub Afrykańską, nie posiada nawet mandatu Rady Bezpieczeństwa ONZ.

Geneza

W marcu 1979 Izrael i Egipt podpisały traktat pokojowy, na mocy którego Siły Obronne Izraela opuściły Półwysep Synaj. Jednocześnie oba państwa zgodziły się na obsadzenie znajdującej się na terenie Egiptu strefy zmilitaryzowanej wojskami i obserwatorami ONZ (United Nations Force & Observers), lecz Rada Bezpieczeństwa ONZ (RB) nie przedłużyła mandatu dotychczasowym siłom pokojowym - UNEF II (United Nations Emergency Force II) i musiały one zostać wycofane.

Stany Zjednoczone obawiały się, że niestabilna sytuacja w Egipcie może doprowadzić do ponownej wojny. Dlatego część obowiązków UNEF II przejęła amerykańska misja wojskowa na Synaju (United States Sinai Field Mission), jednak posiadając skromne siły i środki nie była w stanie obsadzić strefy buforowej, więc decyzją prezydenta Cartera rozpoczęto przygotowywanie międzynarodowych sił pokojowych i obserwacyjnych. Początkowo miały być one autoryzowane przez ONZ - po przedstawieniu sprawy na forum RB została ona zawetowana przez delegację radziecką.

Zmusiło to władze USA do samodzielnego utworzenia Wielonarodowych Sił i Obserwatorów (MFO), które zostały ustanowione 3 sierpnia 1981 protokołem do traktatu pokojowego. Następnie rozpoczęto budowę niezbędnej infrastruktury i szukanie państw chętnych do wsparcia MFO - jako pierwsze zgodziły się Fidżi, Kolumbia i Urugwaj, potem dyskutowano z członkami Wspólnot Europejskich (dołączyły Francja, Holandia i Włochy, finansowo wsparły Niemcy Zachodnie), brytyjskiej Wspólnoty Narodów (dołączyły Australia, Nowa Zelandia i Wielka Brytania) oraz Norwegią. Do marca 1982 MFO były już skompletowane i 25 kwietnia oficjalnie rozpoczęły działalność.

Kalendarium

• 26 marca 1979 - traktat pokojowy izraelsko-egipski,
• 24 lipca 1979 - zakończenie misji UNEF, przejęcie części zadań sił pokojowych przez amerykańską misję wojskową na Synaju (US Sinai Field Mission),
• 18 maja 1981 - radzieckie veto wobec autoryzacji przez ONZ dowodzonych przez USA sił pokojowych na Półwyspie Synaj,
• 3 sierpnia 1981 - podpisanie protokołu do traktatu pokojowego, ustanawiającego Multinational Force & Observers,
• 2 września 1981 - rozpoczęcie budowy baz wojskowych dla MFO przez amerykańskie spółki budowlane,
• 23 listopada 1981 - zapowiedź uczestnictwa w MFO wojsk brytyjskich, francuskich, holenderskich i włoskich,
• 20 marca 1982 - zakończenie przegrupowania kontyngentów na granicę egipsko-izraelską,
• 25 kwietnia 1982 - oficjalne rozpoczęcie misji MFO,
• 15 lutego 1984 - zastrzelenie Dyrektora Generalnego Leamona R. Hunta przez włoskie Czerwone Brygady,
• 12 grudnia 1985 - katastrofa lotu Arrow Air 1285 - śmierć 248 amerykańskich żołnierzy MFO,
• 25 kwietnia 1986 - oficjalne zastąpienie kontyngentu australijskiego przez kanadyjski,
• październik 1992 - wycofanie kontyngentu brytyjskiego, w styczniu 1993 zastąpił go kontyngent australijski,
• maj 1995 - wycofanie kontyngentu holenderskiego, we wrześniu 1995 zastąpił go kontyngent węgierski,
• sierpień 2005 - wybuch miny-pułapki pod pojazdem MFO - 2 Kanadyjczyków rannych,
• kwiecień 2006 - atak samobójczy na pojazd MFO - zginął tylko zamachowiec, nikt nie został ranny,
• 6 maja 2007 - katastrofa francuskiego samolotu wojskowego na Synaju - śmierć 8 Francuzów i 1 Kanadyjczyka,
• 17 listopada 2009 - przybycie na Synaj nowego kontyngentu MFO - czeskiego.

Zadania

Podział na strefy

Do zadań MFO należy:

• utrzymywanie posterunków w strefie C (Zone C) oraz patrolowanie jej,
• obserwacja egzekwowania postanowień traktatu pokojowego,
• zapewnienie wolnego dostępu do Zatoki Akaba.

Strefa kontrolowana przez MFO wynika z postanowień aneksu do traktatu pokojowego z 1979. Na jego mocy Półwysep Synaj podzielono na 4 strefy:

• Strefę A (Zone A) - pomiędzy Kanałem Sueskim a Linią A (Line A). Stacjonować w niej może maksymalnie 22-tysięczna egipska dywizja piechoty zmechanizowanej,
• Strefę B (Zone B) - pomiędzy Linią A a Linią B (Line B). Obsadzona jest przez 4 egipskie bataliony ochrony pogranicza,
• Strefę C (Zone C) - pomiędzy Linią B a granicą egipsko-izraelską. Dzieli się na 4 sektory:
  • wydzielony sektor przy Strefie Gazy, podporządkowany egipskiej straży granicznej,
  • Sektor Północny (Northern Sector) - obsadzony przez FIJBATT. Znajduje się w nim Obóz Północny (North Camp), rozlokowany przy mieście Al Gora,
  • Sektor Centralny (Central Sector) - obsadzony przez COLBATT,
  • Sektor Południowy (Southern Sector) - obsadzony przez USBATT. Znajduje się w nim Obóz Południowy (South Camp), rozlokowany przy mieście Szarm asz-Szajch,
• Strefę D (Zone D) - pomiędzy granicą egipsko-izraelską a Linią D (Line D). Stacjonują w niej 4 izraelskie bataliony piechoty.

Struktura organizacyjna

Amerykański śmigłowiec Bell UH-1 Iroquois w barwach MFO

Włoski okręt Vedetta (P 407), służący w Jednostce Patrolu Przybrzeżnego

• Biuro Dyrektora Generalnego - Rzym
  • Kwatera Główna MFO - Rzym
    • Kwatera Główna Dowódcy Sił - Al Gora
      • Batalion Operacyjny - USBATT
        • kompanie: A, B, C i D
        • kompania dowodzenia
      • Batalion Operacyjny - FIJBATT
        • kompanie: A, B i C
        • kompania dowodzenia
      • Batalion Operacyjny - COLBATT
        • kompanie A i B
        • kompania dowodzenia
      • batalion wsparcia (SPTBATT)
        • kompania lotnicza
        • kompania medyczna
        • oddział rozminowania
        • sekcja transportowa
        • zespół szkoleniowo-doradczy
      • Jednostka Lotnicza (FWAU) (1982-2010)
      • Jednostka Łączności Sił (FSU) (1982-1995)
      • Jednostka Patrolu Przybrzeżnego (CPU)
      • Jednostka Policji Wojskowej (FMPU) (1982-1995)
      • Jednostka Policji Wojskowej (FMPU) (od 1995)
      • Jednostka Śmigłowców (RWAU) (1982-1986)
      • Jednostka Śmigłowców (RWAU) (1986-1990)
      • Jednostka Transportowa i Inżynieryjna (TREU)
    • Cywilna Jednostka Obserwacyjna (COU)
  • Reprezentant Dyrektora Generalnego - Kair
  • Reprezentant Dyrektora Generalnego - Tel Awiw-Jafa

Podobnie jak w przypadku misji pokojowych ONZ, na czele MFO stoi osoba cywilna - Dyrektor Generalny (Director General), odpowiednik oenzetowskiego Specjalnego Przedstawiciela Sekretarza Generalnego. Jest to stanowisko zarezerwowane dla Amerykanina. Dotychczasowymi Dyrektorami Generalnymi byli:

• 1982-1984 - Leamon R. Hunt †
• 1984 - Victor H. Dikeos (p.o.)
• 1984-1988 - Peter D. Constable
• 1988-1998 - Wat T. Cluverius IV
• 1998-2004 - Arthur H. Hughes
• 2004-2009 - James A. Larocco
• 2009-nadal - David M. Satterfield

Tak jak w innych misjach pokojowych i stabilizacyjnych, głównodowodzącym wojskowym jest Dowódca Sił (Force Commander), którym zostaje generał wytypowany przez jedno z państw wystawiających kontyngent. Dowódcami Sił byli:

• 1982-1984 - gen. broni Fredrik Bull-Hansen
• 1984-1989 - gen. broni Egil Ingebrigtsen
• 1989-1991 - gen. broni Donald McIver
• 1991-1994 - gen. broni Joop van Ginkel
• 1994-1997 - gen. dyw. David Ferguson
• 1997-2001 - gen. dyw. Tryggve Tellefsen
• 2001-2004 - gen. dyw. Robert Meating
• 2004-2007 - gen. dyw. Roberto Martinelli
• 2007-2010 - gen. dyw. Kjell Ludvigsen
• 2010-nadal - gen. dyw. Warren Whiting

Kontyngenty

Australia AUSCON	1982-1986, 1993-	25 żołnierzy
	W latach 1982-1986 kontyngent australijski składał się z Jednostki Śmigłowców (w której służyli także Nowozelandczycy), zastąpionej później przez Kanadyjczyków. W 1993 Australia powróciła do MFO, wysyłając grupę oficerów do sztabu Sił.
Czechy CZECHCON	2009-	3 żołnierzy
	Kontyngent czeski jest najmłodszym ze wszystkich wchodzących w skład MFO - został wysłany w listopadzie 2009 i liczy 3 oficerów sztabowych.
Fidżi FIJIBATT	1982-	338 żołnierzy
	Batalion piechoty z Fidżi odpowiada za Sektor Północny (Northern Sector) Strefy C (Zone C), gdzie utrzymuje 9 stałych i 2 tymczasowe posterunki.
Francja FRENCHCON	1982-	2 żołnierzy
	Do 2010 utrzymywała na Półwyspie Synaj Jednostkę Lotniczą, pełniącą funkcje transportowe. Po jej wycofaniu, służbę w MFO pełni jedynie 2 francuskich oficerów łącznikowych.
Holandia DUTCHCON	1982-1995	0 żołnierzy
	Kontyngent holenderski składał się z Jednostki Łączności Sił oraz Jednostki Policji Wojskowej, do 1993 liczących łącznie ponad 110, a do 1995 80 żołnierzy, którzy zostali wycofani w pierwszej połowie 1995.
Kanada CANCON	1986-	28 żołnierzy
	Kanada dołączyła do MFO w 1986, wysyłając w miejsce australijskiej własną Jednostkę Śmigłowców. Została ona wycofana w 1990 i odtąd Kanadyjczycy pełnią służbę jedynie w sztabie Sił, głównie w Sekcji Kontroli Lotów.
Kolumbia COLBATT	1982-	358 żołnierzy
	Batalion piechoty z Kolumbii monitoruje Sektor Środkowy (Central Sector) Strefy C, obsadzając 8 posterunków. Ponadto 18 oficerów służy w sztabie MFO.
Norwegia NORCON	1982-	3 żołnierzy
	Kontyngent norweski liczy 3 oficerów w sztabie MFO. 4 Norwegów było dowódcami sił MFO (Force Commander).
Nowa Zelandia NZCMFO	1982-	26 żołnierzy
	Do 1986 Nowozelandczycy służyli w dowodzonej przez Australijczyków Jednostce Śmigłowców. Po zastąpieniu ich przez Kanadyjczyków, kontyngent nowozelandzki składa się z sekcji transportowej i zespołu szkoleniowo-doradczego w amerykańskim batalionie wsparcia i oficerów w sztabie MFO.
Stany Zjednoczone Task Force Sinai	1980-	693 żołnierzy
	Amerykanie mają największy wkład w MFO i obejmuje on: Kwaterę Główną (40 żołnierzy), batalion piechoty (425 żołnierzy) - wystawiany przez Gwardię Narodową, obsadzający Południowy Sektor (Sector South) Strefy C, batalion wsparcia (228 żołnierzy) - zapewniający wsparcie logistyczne i lotnicze MFO. Stany Zjednoczone utrzymują także Cywilną Jednostkę Obserwacyjną.
Urugwaj URUCON	1982-	58 żołnierzy
	Urugwaj zapewnia Jednostkę Transportową i Inżynieryjną.
Węgry HUNCON	1995-	38 żołnierzy
	Węgrzy dołączyli we wrześniu 1995, zastępując holenderską Jednostkę Policji Wojskowej. Dodatkowo 3 oficerów służy w sztabie MFO.
Wielka Brytania UKCON	1982-1992	0 żołnierzy
	Do października 1992 grupa oficerów brytyjskich służyła w sztabie MFO. W styczniu 1993 ich miejsce zajęli Australijczycy.
Włochy ITALCON	1982-	78 żołnierzy
	Kontyngent włoski stanowi Jednostka Patrolu Przybrzeżnego, w skład której wchodzą 3 patrolowce klasy Esploratore (+ 1 w rezerwie).

Bibliografia

• Oficjalna strona MFO (ang.). MFO. [dostęp 14 lipca 2011].
  • Servants of Peace (ang.). MFO. [dostęp 14 lipca 2011].
• M. Ghali - Non-UN Peacekeeping Operation in the Middle East (ang.). The Henry L. Stimson Center. [dostęp 14 lipca 2011].