MS Piłsudski
| MS Piłsudski | |
 |
|
| Data wycofania ze służby | 26 listopada 1939 |
| Typ | statek pasażerski |
| Stocznia | Monfalcone, nr budowy 1126 |
| Bandera |  Polska |
| Port macierzysty | Gdynia |
| Liczba członków załogi | 350 |
| Liczba pasażerów | 796 (pierwsza klasa 46, druga/turystyczna klasa 370, trzecia klasa 400; później: pierwsza klasa 76, turystyczna klasa 740) |
| Długość całkowita (L) | 160,3 m |
| Szerokość (B) | 21,6 m |
| Zanurzenie (D) | 7,5 m |
| Prędkość maks. | 17 w |
| Pojemność | 14 294 RT |
| Dane napędu | dwa silniki wysokoprężne o łącznej mocy 12.000 KM |
| Liczba śrub napędowych | 2 |
MS Piłsudski – polski statek pasażerski, transatlantyk. Jednostka bliźniacza MS Batory. Zatonął (prawdopodobnie na minie) w listopadzie 1939 roku.
Spis treści |
[edytuj] Dane techniczne
- budowa: 1935 Stocznia Triest (Monfalcone), Włochy
- numer budowy: 1126
- port macierzysty: Gdynia
- tonaż: pojemność 14 287 BRT (ton rejestrowych brutto), nośność 5608 ton
- wymiary: długość 160,3 m, szerokość 21,6 m, zanurzenie 7,5 m
- liczba pokładów: 7
- miejsc pasażerskich: 796 (pierwsza klasa 46, druga/turystyczna klasa 370, trzecia klasa 400; później: pierwsza klasa 76, turystyczna klasa 740)
- załoga: 350
- szybkość: 18 węzłów
- napęd: dwa silniki wysokoprężne o łącznej mocy 12.000 KM, 2 śruby
[edytuj] Budowa i eksploatacja
Z powodu ograniczonych środków finansowych Polska za dwa 14 000 tonowe statki pasażerskie zapłaciła rządowi włoskiemu pięcioletnimi dostawami węgla. Drugim statkiem był bliźniaczy MS Batory. Oba zbudowano w stoczni Monfalcone w Trieście, jako pierwszy ukończony został Piłsudski, a rok później, w 1936, Batory. Przy budowie tego drugiego uwzględniono sugestie załogi Piłsudskiego.
MS Piłsudski wypłynął w swój pierwszy, transatlantycki rejs pod dowództwem kapitana, Mamerta Stankiewicza 15 września 1935. Już podczas drugiego rejsu do Nowego Jorku, za sprawą bardzo sztormowej pogody, ujawniły się liczne niedociągnięcia projektowe. Stateczność i własności morskie okazały się niezadowalające, gdyż włoski projektant nie uwzględnił warunków sztormowych północnego Atlantyku. Z powodu przyjmowania na dziób wszystkich fal, doszło do licznych uszkodzeń i awarii części instalacji elektrycznej. Po tym rejsie przeprowadzono modyfikacje konstrukcyjne. MS Batory, który był w tym czasie w budowie został zbudowany z uwzględnieniem doświadczeń załogi Piłsudskiego.
Po wybuchu II wojny światowej i przegranej kampanii wrześniowej Piłsudski, wracający z Nowego Jorku, pozostał w Anglii i wraz z większością polskich statków pasażerskich i załogami przeszedł pod dowództwo brytyjskie. Na statku doszło – na tle płacowym[1] – do protestów załogi, które uśmierzono m.in. powierzając ponownie dowództwo kapitanowi Mamertowi Stankiewiczowi; przejął je od zastępującego go czasowo swojego starszego brata, Jana Stankiewicza.
W początkach października 1939 roku generał Władysław Sikorski polecił generałowi Norwid-Neugebauerowi, by spotkał się z ministrem skarbu, pułkownikiem Adamem Kocem i przedstawił mu projekt wykorzystania marynarki handlowej. Wódz Naczelny "nie wykluczał użycia niektórych statków jako pomocniczych krążowników" (chodziło o "Piłsudskiego" i "Sobieskiego")[2].
Statek zatonął 26 listopada 1939 o godzinie 5.36 w drodze z Newcastle, 29 mil morskich na południowy wschód od przylądka Flamborough, na pozycji , rozpoczynając swój pierwszy wojenny rejs do Australii[3]. Do dzisiaj przyczyna jego zatonięcia nie została wyjaśniona. Rozważane są trzy hipotezy: wejście na miny (prawdopodobnie), storpedowanie przez niemiecki okręt podwodny[4] (brak potwierdzenia w niemieckich źródłach) lub sabotaż. Zmarł wtedy w wyniku wycieńczenia i hipotermii jego kapitan Mamert Stankiewicz. Oprócz niego zginął IV mechanik Tadeusz Piotrowski, który wypadł za burtę podczas ewakuacji. Starszy oficer, Karol Olgierd Borchardt, później znany pisarz, został poważnie ranny w głowę podczas ewakuacji i z trudem odratowany. Resztę załogi uratowano.
[edytuj] Skład załogi podczas ostatniego rejsu
Poniżej podano skład osobowy (częściowy) załogi, która wypłynęła 25 listopada 1939 z Newcastle[5]
- kapitan: Mamert Stankiewicz†
- oficerowie: I Karol Olgierd Borchardt, II Jan Michalski (ur.1908), III Romuald Żelazowski (1911), III Jan Sznage (1912), IV Andrzej Obtułowicz (1910), IV Marian Czarowicz (1909)
- starszy mechanik: Józef Bełczowski (1901)
- mechanicy: I Adolf Kaczorowski (1906), II Kazimierz Tychoniewicz (1912), III Bolesław Szozda (1908), IV Tadeusz Piotrowski (1912)†
- radiooficerowie: I Maksymilian Strzeliński (1901), II Jerzy Zieliński (1902), III Stanisław Kaspruk (1896)
- starszy ochmistrz: Wacław Grabowski (1901)
- starszy steward: Stanisław Szymkiewicz (1907)
- I kucharz: Stanisław Kawko (1887)
- sternicy: Jan Dominik (1899), Feliks Trompka (1909), Włodzimierz Kościołowicz (1905)
- strażak: Stanisław Pytlik (1911)
- elektryk: Jan Rudnicki (1899)
- lekarz: Wacław Korabiewicz (1903)
- intendent: Marian Jaworski (1906)
- rzeźnik: Wojciech Heppner (1907)
- cieśla: Paweł Kasowicz (1910)
- stolarz: Wacław Pietrzyk (1910)
- fryzjer: Piotr Widziszewski (1906)
- starsi marynarze: Dakowski, Frey, Leszczak, Jóźwicki, Olszewski, Prugar, Przesmycki, Roznowski, Tyliszczak, Żukowski i Zyber
Przypisy
- ↑ M. Borowiak, s.124.
- ↑ M. Borowiak, s.125.
- ↑ M. Borowiak, s.127.
- ↑ Newsweek.pl, 23 listopada 2009.
- ↑ VII. Załączniki. W: Na alianckich szlakach 1939-1946. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1985, s. 286-292. ISBN 83-215-3270-5.
[edytuj] Bibliografia
- Karol Olgierd Borchardt: Znaczy kapitan. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1979. ISBN 83-215-5164-5.
- Mariusz Borowiak: Mała flota bez tajemnic. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2010. ISBN 978-83-7020-422-8.
- Jan Piwowoński: Flota spod biało-czerwonej. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. ISBN 83-10-08902-3.
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||||||||
