Macedonia (Grecja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy regionu Grecji. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Μακεδονία
Makedonía

Macedonia
Flaga
Godło
Flaga Godło
Hymn: Μακεδονία ξακουστή
(Sławna Macedonio)
Położenie
Państwo  Grecja
Powierzchnia
 • całkowita

34'177 km²
Liczba ludności (2006)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

2'625'000
77 osób/km²

Macedonia (Macedonia Grecka, Macedonia Egejska[1], gr. Μακεδονία Makedonia) - kraina historyczna w Grecji.

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Według greckiej mitologii, Makedon (Μακεδών / Μακηδών, transl. Makedōn / Makēdōn) był pierwszym przywódcą Macedonów (Mακεδνοί), plemienia które zasiedliło zachodnią, południową i środkową część regionu oraz założyło Królestwo Macedonu. Według Herodota, Makednoi byli odłamem Dorów. Wszystkie nazwy pochodzą najprawdopodobniej od doryckiego przymiotnika makednós (μακεδνός), oznaczającego "wysoki". Makednoi uchodzili za ludzi wysokich i bardzo prawdopodobne jest, że chciano to zaznaczyć w nazwie plemienia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Starożytna Macedonia.
:
 Osobny artykuł: Historia Macedonii (regionu).

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Macedonia zamieszkana jest w znacznej większości przez (95% do 98%) Greków. Dokładna liczebność mniejszości językowych i etnicznych nie jest oczywista[2]. Należą do nich posługujący się własnym językiem, jednak uważający się za Greków - romanofonów Wlachowie (Arumuni) oraz słowiańsko-języczni Macedończycy. Obecność tych drugich wzbudza kontrowersje w Grecji[3] oraz Bułgarzy. Greckie władze określają ich jako słowiańsko-języcznych Greków (etnicznych Greków, zeslawizowanych w przeszłości). Sytuacja ta znajduje pewne odbicie także w raporcie Greckiego Komitetu Helsińskiego, stwierdzającego, że grecką Macedonię zamieszkuje około 200 tysięcy osób, posługujących się językami słowiańskimi. Tym niemniej, według raportu, tylko od 5.000 do 7.300 wyborców głosuje w lokalnych wyborach na kandydatów organizacji macedońskiej mniejszości Vinożito (Tęcza, co może odpowiadać 7-10 tysiącom ludności[4].. Według tegoż raportu od 10 do maksymalnie 30 tysięcy, spośród osób, używających języka słowiańskiego, identyfikuje się narodowościowo ze słowiańską większością Republiki Macedonii. Jednocześnie ludność greckojęzyczna podkreśla oburzenie, że jako Macedończycy od co najmniej trzech tysiącleci, okradani są aktualnie, ze swej historii, przez próbę zawłaszczenia (i to na wyłączność) imienia "Macedończycy", oraz praw historycznych do starożytnej Macedonii, przez sąsiedzki naród słowiański, zamieszkujący Republikę Macedonii. Stanowi to źródło międzynarodowego konfliktu z sąsiednią Republiką Macedonii o nazwę dla tej republiki i zamieszkującej ją narodowości. Prócz potomków starożytnych Makedonów, oraz potomków Słowian, Macedonię (grecką) zamieszkują też potomkowie ok. 600 tysięcy greckich repatriantów z krajów bałkańskich, oraz wybrzeży Azji Mniejszej. Przybyli tu w ramach wymiany ludności, pomiędzy Grecją a sąsiednimi krajami, organizowanej i nadzorowanej przez Ligę Narodów, po Traktacie Lozańskim, w latach 1923-1930. Szybka urbanizacja Macedonii oraz powszechność zjawiska rodzin mieszanych, dokonała już rzeczywistej integracji Macedończyków - Greków i Słowian[5].

Miejscowa ludność zasobnej, greckiej Macedonii, ostatnio stanęła jednak wobec rzeczywistych (a nie tylko ambicjonalnych) wyzwań, w związku z napływem co najmniej półmilionowej rzeszy imigrantów ekonomicznych, często o nieuregulowanym statusie prawnym.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Biała Wieża, Saloniki

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Leży na północy Grecji, nad Morzem Egejskim. Na terenie Macedonii leży pasmo gór Pindos, Nizina Salonicka, Półwysep Chalcydycki oraz góry Rodopy.

Podział administracyjny greckiej Macedonii[edytuj | edytuj kod]

Macedonia jest podzielona na 3 regiony administracyjne (περιφέρεια - periféria, l.mn. περιφέρειες - periféries), które dzielą się na 13 nomosów (νομός - nomós, l. mn. νομοί - nomí).

Położenie Grecji Macedonii

. Macedonia Zachodnia (Δυτική Μακεδονία - Ditiki Makedonia)

. Macedonia Środkowa (Κεντρική Μακεδονία - Kendriki Makedonia)

. Macedonia Wschodnia i Tracja (Ανατολική Μακεδονία και Θράκη - Anatoliki Makedonia kie Thraki)

W części trackiej także: Ksanti, Rodopi i Ewros.

Góra Athos (Ayion Oros) na półwyspie Chalkidiki ma status okręgu autonomicznego.

Główne miasta[edytuj | edytuj kod]

Największe miasta Macedonii liczące ponad 25 tys. mieszkańców:

miasto (Nazwa polska) miasto (Nazwa grecka) liczba mieszkańców (2006)
Macedonia greece.png
1 Thessaloniki White tower.jpg Saloniki (Stolica) Θεσσαλονίκη (Πρωτεύουσα) 1 084 000[6]
2 Kavala old town.jpg Kawala Καβάλα 63 774
3 Katerini 1 park.jpg Katerini Κατερίνη 56 434
4 Serres overview.jpg Seres Σέρρες 56 145
5 Vergina sun.svg Drama Δράμα 55 632
6 Mamatsios.jpg Kozani Κοζάνη 49 812
7 Vergina sun.svg Weria Βέροια 47 411
8 Ptolemaida, Kozani prefecture, Greece - aerial view.jpg Ptolemaida Πτολεμαΐδα 36 393
9 Vergina sun.svg Giannitsa Γιαννιτσά 31 442
10 Vergina sun.svg Edessa Έδεσσα 25 619

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Macedonii znajdują się ośrodki przemysłu spożywczego, maszynowego, chemicznego, włókienniczego. W Macedonii występują złoża węgla brunatnego i rud żelaza. Prowadzona jest uprawa pszenicy, kukurydzy, jęczmienia, ryżu, bawełny, winorośli tytoniu szlachetnego. Liczne cieki wodne, zbiorniki, kanały i pompy irygacyjne, zapewniają wysoką produktywność upraw. W niektórych rejonach występuje bogata szata leśna, a na terenach górskich prowadzony jest wypas owiec i kóz. W wielu rejonach, zwłaszcza w Salonikach, na Półwyspie Chalcydyckim i na tzw. Riwierze olimpijskiej bardzo wysoki stopień rozwoju osiągnęła infrastruktura turystyczna.

Sławna Macedonio[edytuj | edytuj kod]

Sławna Macedonio (po grecku Μακεδονία ξακουστή, czytaj Makedonia Ksakusti) - patriotyczna pieśń pochodząca z Grecji, będąca nieformalnym hymnem regionu w północnej Grecji, oparta o motyw greckiej pieśni rycerskiej i choreografii, z okresu bizantyńskiego. Tytuł pieśni pochodzi od pierwszych jej słów, Makedonia ksakusti (po grecku Sławna Macedonio). Aktualna jej wersja znana jest od okresu wkrótce po wojnach bałkańskich.

Alfabet grecki Alfabet łaciński Polskie tłumaczenie

Μακεδονία ξακουστή
του Αλεξάνδρου η χώρα,
που έδιωξες τους βάρβαρους
κι ελεύθερη είσαι τώρα!

Eίσαι και θα σαι ελληνική,
Ελλήνων το καμάρι,
κι εμείς τα Ελληνόπουλα
σου πλέκουμε στεφάνι!

Οι Μακεδόνες δεν μπορούν
να ζούνε σκλαβομένοι,
όλα και αν θα χάσουνε
η λεφτεριά τους μένει!

Makedonia ksakusti
Tu Aleksandru i hora,
Pu ediokses tus varvarus
Ki elefteri ise tora!

Ise ke tha se elliniki
Ellinon tu kamari,
Ki emis ta Ellinopula
Su plekume stefani!

I Makedones ten mporun
Na zune sklavomeni,
Ola ke an tha hasune
I lefteria tus menei!

Sławna Macedonio,
Kraino Aleksandra,
która wygnałaś barbarzyńców,
i teraz jesteś wolna!

Jesteś i będziesz grecka,
dumo Hellenów,
I my, greckie dzieci,
pleciemy Ci laur! (koronę królewską)

Macedończycy nie potrafią
żyć zniewoleni,
Nawet gdy utracą wszystko
ich wolność im pozostaje!

jedna z antycznych złotych koron macedońskich, eksponat ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Salonikach
inny złoty wieniec - korona, wraz z larnaksem, zdobionym wizerunkiem Słońca z Werginy, oba znaleziska pochodzą z grobu króla Filipa II

Przypisy

  1. Europa Regiony i państwa historyczne, Wyd. PWN Warszawa 2000, ISBN 83-01-13291-4
  2. Floudas, Demetrius Andreas; 24 (1996) Journal of Political and Military Sociology, 285; "A Name for a Conflict or a Conflict for a Name? An Analysis of Greece's Dispute with FYROM”
  3. Porównaj Greece Against its Macedonian Minority.The "Rainbow" Trial. ETEPE Athens, 1998
  4. Raport Greckiego Komitetu Helsińskiego: [1]
  5. Na tę integrację społeczeństwa wskazują m.in. informacje z przytaczanego już raportu Greckiego Komitetu Helsińskiego
  6. ludność obszaru jednolitej zabudowy miejskiej, dane ze źródeł regilnalnych, z maja 2009. [2]. Więcej informacji o ludności zawiera hasło Grecja.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]