Węgorzewo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości noszące tę nazwę.
Węgorzewo
Centrum miasta, po lewej kościół Świętych Piotra i Pawła
Centrum miasta, po lewej kościół Świętych Piotra i Pawła
Herb
Herb Węgorzewa
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat węgorzewski
Gmina Węgorzewo
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1571
Burmistrz Krzysztof Piwowarczyk
Powierzchnia 10,88 km²
Populacja (30.06.2012)
• liczba ludności
• gęstość

Red Arrow Down.svg 11 644
1070,22 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 87
Kod pocztowy 11-600 do 11-601
Tablice rejestracyjne NWE
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Węgorzewo
Węgorzewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Węgorzewo
Węgorzewo
Ziemia 54°13′N 21°45′E/54,216667 21,750000Na mapach: 54°13′N 21°45′E/54,216667 21,750000
TERC
(TERYT)
6283719034
281903
Urząd miejski
ul. Zamkowa 3
11-600 Węgorzewo
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Węgorzewo w Wikisłowniku
Strona internetowa

Węgorzewo (dawniej Węgobork[1], niem. Angerburg, lit. Ungura) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie węgorzewskim, siedziba gminy miejskiej Węgorzewo. Od 1 stycznia 2002 miasto powiatowe.

Według danych z 30 czerwca 2012 r. miasto miało 11 644 mieszkańców[2].

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Węgorzewo[3].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 10,88 km²[4].

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. suwalskiego, a w latach 1999-2001 do powiatu giżyckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Krzyżacy w 1335 r. zbudowali u ujścia Węgorapy do Mamr drewniany zamek, zwany Angerburg. Został on spalony w 1365 r. w czasie najazdu Litwinów. Nowy zamek usytuowano w tym samym miejscu. W XV wieku, niedaleko zamku, powstała nowa osada nazywana początkowo Gieratową Wolą, potem Nową Wolą. Próba lokacji miasta w 1412 r. nie powiodła się. W roku 1479 biskup warmiński Łukasz Watzenrode wydał pozwolenie na wybudowanie w osadzie kaplicy. W 1510 r. w dokumentach wymieniana jest osada Gerothwohl (Geratowa Wola), później zwana Nowa Wsią, której przywilej lokacyjny wydano w 1514. Nowa Wieś była zaczątkiem miasta, a 4 kwietnia 1571 miejscowość uzyskała prawa miejskie, nadane przez księcia Albrechta Fryderyka Hohenzollerna.

W 1656 miasto zostało doszczętnie zniszczone w czasie najazdu sprzymierzonych z Rzecząpospolitą Tatarów. Po tych zniszczeniach i wyludnieniach rozwijało się wskutek żywiołowej kolonizacji polskich osadników z Mazowsza. W tym czasie nosiło dwie nazwy: niemiecką Angerburg (od nazwy zamku) i polską Węgobork (przyswojenie nazwy niemieckiej). Kolejna klęskę miasto przeżyło w latach 1709-1710 w czasie epidemii dżumy. W 1730 wprowadzono oświetlenie ulic latarniami. W 1734 r. na węgorzewskim zamku gościł król Stanisław Leszczyński – uciekał z kraju przed wojskami rosyjskimi, które wyniosły na tron polski Augusta III Sasa. Z Węgorzewa Stanisław Leszczyński udał się do Francji.

W roku 1740 arianin inżynier Jan Władysław Suchodolec (syn Samuela Suchodolskiego ze Starej Różanki) zbudował wodociąg. Woda doprowadzona była do studzien miejskich i do najwyższych pięter węgorzewskiego zamku. W 1829 r. otwarto pierwsze na Mazurach seminarium nauczycielskie, kształcące niemiecka kadrę nauczycielska. Ożywienie miasta spowodował rozwój żeglugi na jeziorach mazurskich i wybudowanie linii kolejowej. Do 1945 r. Węgorzewo było węzłem kolejowym, z którego rozchodziło się pięć linii (do dzis została tylko jedna do Kętrzyna, ale w 1992 zawieszono ruch osobowy). W czasie I wojny światowej toczyły się w okolicy walki między wojskami niemieckim a rosyjskimi. W latach międzywojennych Węgorzewo stało sie popularnym letniskiem i ośrodkiem sportów wodnych. W 1945 r. zabudowa miasta zniszczona została w około 80% przez Armię Czerwoną.

W 1945 r. miasto włączone zostało do Polski pod nazwą Węgorzewo. Jego dotychczasowa, niemiecka ludność zastąpiona została polskimi przesiedleńcami. Od 2002 Węgorzewo pełni funkcje miasta powiatowego.

Zabytki i turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przystań żeglarska nad Węgorapą
  • Późnogotycki kościół św. Piotra i Pawła z lat 1605-1611, powiększony o transept w 1729 r. i dobudowana wieżą w połowie XVIII w., hełm z latarnią z 1826 r. Późnorenesansowe wyposażenie wnętrza, ołtarz główny i ambona z XVII w. Nad portalem wieży umieszczone są herby barona Fryderyka zu Dohna i Andrzeja von Kreutzena – fundatorów kościoła. Obok płyta nagrobna starosty Hansa von Auera, z 1659 r.
  • Zamek krzyżacki z 1398 r., przebudowany w pierwszej połowie XVIII w. w stylu barokowym. W połowie XIX w. zamek został zaadaptowany na sąd i więzienie. Po zniszczeniach w czasie II wojny światowej odbudowany i przeznaczony na cele kulturalne. Jest to budowla trójskrzydłowa, obejmująca nieregularny dziedziniec, otwarta w stronę rzeki Wegorapy. W skrzydle północnym znajduje się brama wjazdowa. Zachowała się także okrągła baszta.
  • Ratusz z XIX w. przy ul. Zamkowej, przed wojną budynek Urzędu Finansowego, obecnie siedziba Urzędu Miasta i Gminy
  • Kamieniczki z XIX w. przy ul. Zamkowej, Teatralnej, Pionierów, Placu Wolności
  • Cerkiew prawosławna z początku XX wieku (parafialna) – dawna kaplica baptystów
  • Dwie kaplice cmentarne z XIX/XX w.
  • jezioro Mamry
  • Kanał Młyński
  • Muzeum Kultury ludowej przy ul. Portowej
  • pałac i park z 1. połowy XIX w.
  • przystań rybacka i jachtowa, kursują tu statki pasażerskie
  • budynek dworca kolejowego z XIX w.
  • budynek Szkoły Podstawowej nr 1 (dawniej garnizon) z XIX w.
  • kompleks budynków Jednostki Wojskowej z XIX w.
  • kompleks budynków dawnego zakładu Betehsda z XIX w.
  • dawne cmentarze Betehsdy przy ul. Teatralnej i Rolnej z XVIII w.
  • kościół Dobrego Pasterza wybudowany w latach 1912-1913
  • kościół bizantyjsko-ukraiński Św. Krzyża 1933

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą:

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście swą siedzibę ma klub piłkarski Vęgoria Węgorzewo. W sezonie 2006/2007 grał w klasie okręgowej, w I grupie warmińsko-mazurskiej. Zajął w niej 2.miejsce i po barażach z Romintą Gołdap (3:0 w, 1:1 d) awansował do IV ligi warmińsko-mazurskiej. Po reformie rozgrywek, awansował do III ligi podlasko-warmińsko-mazurskiej, w której grał 3 sezony (2008/2009-2010/2011). W tym ostatnim sezonie Vęgoria spadła do IV ligi warmińsko-mazurskiej i gra w niej obecnie (sezon 2012/2013).

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej[edytuj | edytuj kod]

Miasto Węgorzewo jest miastem garnizonowym. Rozmieszczony jest tutaj 11 Mazurski Pułk Artylerii im. gen. Józefa Bema.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Główne ciągi transportowe

  • ul. S. Jaracza – ul. Zamkowa – ul. Gen. J. Bema – ul. Łuczańska
  • ul. Armii Krajowej
  • pl. Grunwaldzki – ul. 11 Listopada

Główne skrzyżowania

  • pl. Grunwaldzki
  • ul. Zamkowa – ul. Armii Krajowej
  • ul. Zamkowa – ul. 3 Maja

Trasy wylotowe

Drogi krajowe i wojewódzkie przebiegające przez miasto

Przejście graniczne Perły-Kryłowo w gminie Węgorzewo to planowane polsko-rosyjskie drogowe przejście graniczne dla małego ruchu graniczego.

Transport zbiorowy[edytuj | edytuj kod]

Do Węgorzewa obecnie nie docierają pociągi pasażerskie PKP – ruch pasażerski został zawieszony w 1992 roku, a towarowy – w 2000 roku. Najbliższa stacja kolejowa z czynnym ruchem pasażerskim PKP znajduje się w pobliskim Giżycku. Jednak od 19 lipca 2008 roku w okresie wakacji i we wrześniu odbywają się kursy pociągów turystycznych pod zarządem Stowarzyszenia Hobbystów Kolejowych. W przyszłości planowany jest parowóz i zwiększenie liczby kursów z 2 w weekendy do 4 codziennie. Lokalne i dalekobieżne połączenia autobusowe obsługiwane są przez Veolia Transport – Oddział w Węgorzewie. Ważną rolę odgrywają również: PPKS Mrągowo i PPKS Suwałki. Węgorzewo posiada dalekobieżne połączenia autobusowe z Warszawą, Gdańskiem, Olsztynem, Augustowem i Suwałkami. Lokalne autobusy kursują do Gołdapi, Giżycka, Kętrzyna, Mrągowa, Kruklanek i miejscowości powiatu węgorzewskiego.

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Widok miasta w 1684 roku

Miasta i gminy partnerskie:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dz.U. 1945 nr 33 poz. 196
  2. GUS-Główny Urząd Statystyczny (pol.). stat.gov.pl. [dostęp 2013-02-16].
  3. M.P. z 1967 r. Nr 28, poz. 130
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  5. A. Kopiczko: Panorama wyznaniowa województwa olsztyńskiego po II wojnie światowej, ss. 63, 64

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]