Monety euro

Monety euro są środkiem płatniczym w 17 krajach Unii Europejskiej, jak też w państwach leżących poza jej granicami: Monako, San Marino i Watykanie. Używane są także w Andorze, Kosowie i Czarnogórze, jednak te kraje nie biją własnych monet.

Zostały wprowadzone jednocześnie z banknotami euro, 1 stycznia 2002 roku (transakcje bezgotówkowe z kolei już w 1999 roku).

Jedno euro dzieli się na 100 centów; bitych jest osiem rodzajów monet.

Dane techniczne

Nominał	Średnica (mm)	Grubość (mm)	Masa	Rant	Obraz rantu	Tworzywo/metal
1 cent	16,25 mm	1,67 mm	2,30 g	gładki		stal pokryta miedzią (94,35 % Fe, 5,65 % Cu)
2 centy	18,75 mm	1,67 mm	3,06 g	gładki z rowkiem
5 centów	21,25 mm	1,67 mm	3,92 g	gładki
10 centów	19,75 mm	1,93 mm	4,10 g	kształtowana z drobnym frezem (40 rowków)		nordyckie złoto (89 % Cu, 5 % Al, 5 % Zn, 1 % Sn)
20 centów	22,25 mm	2,14 mm	5,74 g	gładki z 7 żłobieniami (hiszpański kwiat)
50 centów	24,25 mm	2,38 mm	7,80 g	kształtowany z drobnym frezem (50 rowków)
1 euro	23,25 mm	2,33 mm	7,50 g	karbowany z przerwami (3 x 29 rowków)		Pierścień: mosiądz (75 % Cu, 20 % Zn, 5 % Ni) Rdzeń: miedzionikiel, nikiel, miedzionikiel
2 euro	25,75 mm	2,20 mm	8,50 g	wytłaczany (każdy kraj ma własny grawerunek), drobno karbowana (252 rowki)		Pierścień: miedzionikiel (75 % Cu, 25 % Ni) Rdzeń: mosiądz, nikiel, mosiądz

Konstrukcja

Monety o nominałach 1 i 2 euro składają się z pierścienia oraz rdzenia. Wykorzystano w nich technikę łączenia dwóch metali (tzw. technika bimetalowa). Monety 1 euro mają pierścień w kolorze złotym (miedzionikiel), a rdzeń w kolorze srebrnym (wykonany jest z 3 warstw: miedzioniklu, niklu i znów miedzioniklu). Z kolei 2 euro odwrotnie – pierścień srebrny (miedzionikiel), a rdzeń złoty (wykonany z 3 warstw: mosiądzu niklowego, niklu i ponownie mosiądzu niklowego).

Awers i rewers

Odwrotnie niż w tradycji numizmatycznej, zgodnie z Dziennikiem Urzędowym Unii Europejskiej, awers monet obiegowych euro to strona z nominałem, a rewers przedstawia wybrany motyw danego kraju.. Zasada ta nie dotyczy monet kolekcjonerskich euro, które nie posiadają wspólnej strony.

Awers

2 euro z inicjałami Luca Luycxa, projektanta awersów monet

Monety każdego kraju mają wspólne awersy. Zostały zaprojektowane przez belgijskiego projektanta, Luca Luycxa, przez co znajdują się na nim jego inicjały „LL”. Wszystkie monety mają po 12 gwiazd. Na monetach 1, 2 i 5 centów Europa przedstawiona jest jako kontynent w odniesieniu do świata. 10, 20 i 50 centów do 2007 roku obrazowały wyłącznie kraje strefy euro z wyraźnie zaznaczonymi granicami (wyjątkiem była np. Wielka Brytania). Obecnie przedstawiają całą Europę bez zaznaczenia granic między państwami, tak samo jak nominały 1 i 2 euro.

Rewers

Każdy kraj należący do strefy euro i posiadający prawo do bicia monet, posiada własny rodzaj rewersu. Monety poszczególnych państw to kolejno:

• austriackie monety euro
• belgijskie monety euro
• cypryjskie monety euro
• estońskie monety euro
• fińskie monety euro
• francuskie monety euro
• greckie monety euro
• hiszpańskie monety euro
• irlandzkie monety euro
• luksemburskie monety euro
• maltańskie monety euro
• monakijskie monety euro
• niemieckie monety euro
• portugalskie monety euro
• monety euro z San Marino
• słowackie monety euro
• słoweńskie monety euro
• watykańskie monety euro
• włoskie monety euro

Z Andorą w 2011 roku zawarte zostało porozumienie walutowe, na mocy którego od 2013 państwo to będzie mogło wydawać własne monety. Nie ma jednak podobnych umów z Kosowem czy z Czarnogórą.

Obecny wygląd

W celu uwzględnienia rozszerzenia Unii Europejskiej w 2004 i 2007 roku, zdecydowano się na małą zmianę wyglądu monet. Nowy projekt zawiera wszystkie elementy starego, usunięto jednak granice kontynentalne, a państwa przedstawione są jako część kontynentu.

Cypr został umieszczony setki kilometrów bliżej w kierunku północno-zachodnim, tak aby zmieścił się na stylizowanej mapie. Na nominałach 1 i 2 euro wyspa przedstawiona jest bezpośrednio na wschód od kontynentalnej Grecji, natomiast na monetach 10, 20 i 50 centów leży dokładnie pod Kretą. Komisja Europejska chciała uwzględnić także Turcję na mapie, na co nie zgodziła się Rada Unii Europejskiej.

1-, 2- i 5-centówki pozostały niezmienione. Nie ma planów, aby znieść narodowe rewersy na najmniejszych nominałach. Propozycję taką dała jednak Komisja Unii Europejskiej, w celu zmniejszenia kosztów produkcji monet. Obecnie rewers monet musi również zawierać nazwę państwa (zasada, której obecnie nie przestrzegają Niemcy i Grecja; Belgia, Francja i Włochy używają skrótu zamiast pełnej nazwy państwa).

W związku z zaleceniem Komisji Europejskiej z dnia 19 grudnia 2008 wszelkie zmiany rewersu monet narodowych w teorii nie są możliwe. Można to zrobić jedynie pod pewnymi warunkami:

• kiedy obecny wygląd rewersu monety nie jest do końca zgodny z wytycznymi unijnymi (np. Niemcy, Grecja, Holandia, Austria i Luksemburg),
• kiedy moneta przedstawia wizerunek głowy państwa, można jej wygląd zaktualizować najwcześniej po 15 latach (wyjątkiem jest abdykacja lub śmierć głowy państwa – wtedy zasada nie obowiązuje; tak jak stało się to po śmierci Jana Pawła II w Watykanie).

Obieg

Obieg monet euro (stan: sierpień 2009)

Nominał	Ilość monet w obiegu	Udział ilościowy	Wartość obiegowa	Udział wartościowy
1 cent	20.479 mln	24 %	205 mln €	1,0 %
2 cent	16.605 mln	19 %	332 mln €	1,6 %
5 cent	13.944 mln	16 %	697 mln €	3,3 %
10 cent	10.934 mln	13 %	1.093 mln €	5,2 %
20 cent	8.587 mln	10 %	1.717 mln €	8,2 %
50 cent	4.956 mln	6 %	2.478 mln €	11,8 %
1 euro	6.126 mln	7 %	6.126 mln €	29,2 %
2 euro	4.161 mln	5 %	8.321 mln €	39,7 %
Razem	85.792 mln	100 %	20.970 mln €	100 %

W sierpniu 2009 roku w obiegu znajdowało się około 86 mld monet euro o łącznej wartości prawie 21 mld euro. Wartość obiegowa monet rośnie wraz z ich nominałem: 1% wartości obiegowej monet przypada na monety 1-centowe, ale aż 40% na monety 2 euro. Im większy nominał monety, tym jest ona mniej liczna (wyjątkiem jest nominał 1 euro – ta moneta jest liczniejsza od monety 50-centowej). W porównaniu z banknotami euro, monety stanowią jedynie 2,7% całkowitego obiegu gotówki o wartości około 768 mld euro.

Próby podrabiania

Zużyte monety o powyższych nominałach są niszczone poprzez oddzielenie pierścienia od rdzenia. Jedna z grup przestępczych działająca na terenie Chin i Niemiec wykorzystywała monety 1 i 2 euro, które zostały wycofane przez niemiecki bank centralny (Bundesbank). Następnie taki bilon był kupowany jako złom i wywożony do Chin. Tam ponownie je stapiano i wymieniano na gotówkę, przez co mogły wrócić do obiegu. Aferę wykryto w marcu 2011 roku, a gang zdążył podrobić 29 ton monet o wartości 6 mln euro..

Zobacz też

• banknoty euro