Monety euro

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Monety euro są środkiem płatniczym we wszystkich krajach strefy euro.

Zostały wprowadzone jednocześnie z banknotami euro, 1 stycznia 2002 roku (transakcje bezgotówkowe z kolei już w 1999 roku).

Jedno euro dzieli się na 100 centów; bitych jest osiem rodzajów monet.

Dane techniczne[1][edytuj | edytuj kod]

Nominał Średnica (mm) Grubość (mm) Masa Rant Obraz rantu Tworzywo/metal
1 cent 16,25 mm 1,67 mm 2,30 g gładki EUR 0.01 edge (2002 issue).gif stal pokryta miedzią
(94,35 % Fe, 5,65 % Cu)
2 centy 18,75 mm 1,67 mm 3,06 g gładki z rowkiem EUR 0.02 edge (2002 issue).gif
5 centów 21,25 mm 1,67 mm 3,92 g gładki EUR 0.05 edge (2002 issue).gif
10 centów 19,75 mm 1,93 mm 4,10 g kształtowana z drobnym frezem
(40 rowków)
EUR 0.10 edge (2007 issue).gif nordyckie złoto
(89 % Cu, 5 % Al, 5 % Zn, 1 % Sn)
20 centów 22,25 mm 2,14 mm 5,74 g gładki z 7 żłobieniami (hiszpański kwiat) EUR 0.20 edge (2007 issue).gif
50 centów 24,25 mm 2,38 mm 7,80 g kształtowany z drobnym frezem
(50 rowków)
EUR 0.50 edge (2007 issue).gif
1 euro 23,25 mm 2,33 mm 7,50 g karbowany z przerwami (3 x 29 rowków) EUR 1 edge (2007 issue).gif

Pierścień: mosiądz
(75 % Cu, 20 % Zn, 5 % Ni)
Rdzeń: miedzionikiel, nikiel, miedzionikiel

2 euro 25,75 mm 2,20 mm 8,50 g wytłaczany (każdy kraj ma własny grawerunek), drobno karbowana (252 rowki) EUR 2 edge (2007 issue).gif

Pierścień: miedzionikiel
(75 % Cu, 25 % Ni)
Rdzeń: mosiądz, nikiel, mosiądz

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Monety o nominałach 1 i 2 euro składają się z pierścienia oraz rdzenia. Wykorzystano w nich technikę łączenia dwóch metali (tzw. technika bimetalowa). Monety 1 euro mają pierścień w kolorze złotym (miedzionikiel), a rdzeń w kolorze srebrnym (wykonany jest z 3 warstw: miedzioniklu, niklu i znów miedzioniklu). Z kolei 2 euro odwrotnie – pierścień srebrny (miedzionikiel), a rdzeń złoty (wykonany z 3 warstw: mosiądzu niklowego, niklu i ponownie mosiądzu niklowego).

Awers i rewers[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z Dziennikiem Urzędowym Unii Europejskiej oraz tradycją numizmatyczną, awers określa kraj emitenta. W przypadku monet euro awersem jest strona narodowa, która przedstawia wybrany motyw danego kraju[2]. Rewersem monet euro jest strona wspólna, przedstawiająca nominał.

W niektórych tłumaczeniach rekomendacji Komisji Europejskiej – między innymi na język polski – pojawiały się niewłaściwe przekłady, co doprowadziło do błędnej interpretacji o niezgodności nazewnictwa z tradycja numizmatyczną. O ile w dokumencie z dnia 29 września 2003 zarówno w wersji angielskiej, jak i polskiej, mówi się o „narodowym awersie monet euro”, to w angielskiej wersji językowej rekomendacji z 19 grudnia 2008 zostało użyte zostało sformułowanie „the national sides of the euro coins”, a w polskiej wersji „rewersy narodowe monet euro”. Dla uniknięcia nieporozumień Komisja Europejska zamieściła sprostowanie do polskiej wersji językowej tego dokumentu, zgodnie z którym określenie „rewers narodowy” zostało zastąpione określeniem „strona narodowa”. Dla uniknięcia dalszych nieporozumień, w oficjalnych dokumentach zalecane jest właśnie używanie określeń strona wspólna oraz strona narodowa.

Strona wspólna (rewers)[edytuj | edytuj kod]

Monety każdego kraju mają wspólne rewersy. Zostały zaprojektowane przez belgijskiego projektanta, Luca Luycxa, przez co znajdują się na nim jego inicjały „LL”.

Wszystkie monety mają po 12 gwiazd. Na monetach 1, 2 i 5 centów Europa przedstawiona jest jako kontynent w odniesieniu do świata. 10, 20 i 50 centów do 2007 roku obrazowały wyłącznie kraje strefy euro z wyraźnie zaznaczonymi granicami (wyjątkiem była np. Wielka Brytania). Obecnie przedstawiają całą Europę bez zaznaczenia granic między państwami, tak samo jak nominały 1 i 2 euro.

Strona narodowa (awers)[edytuj | edytuj kod]

Każdy kraj należący do strefy euro i posiadający prawo do bicia monet, posiada własny rodzaj awersu. Monety poszczególnych państw to kolejno:

Z Andorą w 2011 roku zawarte zostało porozumienie walutowe, na mocy którego od 2013 państwo to będzie mogło wydawać własne monety. Nie ma jednak podobnych umów z Kosowem czy z Czarnogórą[3].

Obecny wygląd[edytuj | edytuj kod]

W celu uwzględnienia rozszerzenia Unii Europejskiej w 2004 i 2007 roku, zdecydowano się na małą zmianę wyglądu monet[4]. Nowy projekt zawiera wszystkie elementy starego, usunięto jednak granice kontynentalne, a państwa przedstawione są jako część kontynentu.

Cypr został umieszczony setki kilometrów bliżej w kierunku północno-zachodnim, tak aby zmieścił się na stylizowanej mapie. Na nominałach 1 i 2 euro wyspa przedstawiona jest bezpośrednio na wschód od kontynentalnej Grecji, natomiast na monetach 10, 20 i 50 centów leży dokładnie pod Kretą. Komisja Europejska chciała uwzględnić także Turcję na mapie, na co nie zgodziła się Rada Unii Europejskiej.

1-, 2- i 5-centówki pozostały niezmienione. Nie ma planów, aby znieść narodowe awersy na najmniejszych nominałach. Propozycję taką dała jednak Komisja Unii Europejskiej, w celu zmniejszenia kosztów produkcji monet[5].

Obecnie awers monet musi również zawierać nazwę państwa (zasada, której obecnie nie przestrzegają Niemcy i Grecja; Belgia, Francja i Włochy używają skrótu zamiast pełnej nazwy państwa).

W związku z zaleceniem Komisji Europejskiej z dnia 19 grudnia 2008[6] zmiany awersów nie są możliwe poza następującymi wyjątkami:

  • kiedy obecny wygląd strony narodowej monety nie jest do końca zgodny z wytycznymi unijnymi (np. Niemcy, Grecja, Holandia, Austria i Luksemburg – brak nazwy państwa-emitenta),
  • kiedy moneta przedstawia wizerunek głowy państwa, można jej wygląd zaktualizować najwcześniej po 15 latach (wyjątkiem jest abdykacja lub śmierć głowy państwa – wtedy zasada nie obowiązuje; tak jak stało się to po śmierci Jana Pawła II w Watykanie).

Obieg[edytuj | edytuj kod]

Obieg monet euro (stan: sierpień 2009) [7]
Nominał Ilość monet w obiegu Udział ilościowy Wartość obiegowa Udział wartościowy
1 cent 20.479 mln 24 % 205 mln € 1,0 %
2 cent 16.605 mln 19 % 332 mln € 1,6 %
5 cent 13.944 mln 16 % 697 mln € 3,3 %
10 cent 10.934 mln 13 % 1.093 mln € 5,2 %
20 cent 8.587 mln 10 % 1.717 mln € 8,2 %
50 cent 4.956 mln 6 % 2.478 mln € 11,8 %
1 euro 6.126 mln 7 % 6.126 mln € 29,2 %
2 euro 4.161 mln 5 % 8.321 mln € 39,7 %
Razem 85.792 mln 100 % 20.970 mln € 100 %

W sierpniu 2009 roku w obiegu znajdowało się około 86 mld monet euro o łącznej wartości prawie 21 mld euro. Wartość obiegowa monet rośnie wraz z ich nominałem: 1% wartości obiegowej monet przypada na monety 1-centowe, ale aż 40% na monety 2 euro. Im większy nominał monety, tym jest ona mniej liczna (wyjątkiem jest nominał 1 euro – ta moneta jest liczniejsza od monety 50-centowej). W porównaniu z banknotami euro, monety stanowią jedynie 2,7% całkowitego obiegu gotówki o wartości około 768 mld euro[8].

Próby podrabiania[edytuj | edytuj kod]

Zużyte monety o powyższych nominałach są niszczone poprzez oddzielenie pierścienia od rdzenia. Jedna z grup przestępczych działająca na terenie Chin i Niemiec wykorzystywała monety 1 i 2 euro, które zostały wycofane przez niemiecki bank centralny (Bundesbank). Następnie taki bilon był kupowany jako złom i wywożony do Chin. Tam ponownie je stapiano i wymieniano na gotówkę, przez co mogły wrócić do obiegu. Aferę wykryto w marcu 2011 roku, a gang zdążył podrobić 29 ton monet o wartości 6 mln euro[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy