Mysz domowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mysz domowa
Mus musculus[1]
Linnaeus, 1758
Mysz domowa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Rodzina myszowate
Rodzaj Mus
Gatunek mysz domowa
Podgatunki[2]
  • M. m. bactrianus Blyth, 1846
  • M. m. castaneus Waterhouse, 1843
  • M. m. domesticus Schwarz & Schwarz, 1943
  • M. m. gentilulus Thomas, 1919
  • M. m. musculus Linnaeus, 1758
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     zasięg pierwotny

     obszary, na które gatunek został zawleczony

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Mysz domowa (Mus musculus) – gatunek gryzonia z rodziny myszowatych. Jest gatunkiem synantropijnym, który prawdopodobnie pochodzi od myszy zamieszkującej stepy i tereny półpustynne od północnej Afryki, poprzez południowo-wschodnią część Europy aż po Wyspy Japońskie. Obecnie znajduje się ją wszędzie tam, gdzie żyje człowiek (nawet na stacjach antarktycznych). Mysz domowa, odznaczając się doskonałymi zdolnościami adaptacyjnymi, pojawiła się w domostwach ludzkich prawdopodobnie od początków ludzkiej gospodarki rolniczej. Jest wszystkożerna i łatwo może się przystosować do różnego rodzaju pokarmu (np. pokarm wyłącznie roślinny lub wyłącznie pochodzenia zwierzęcego). Nie gromadzi zapasów. Także trudne warunki środowiska nie są dla myszy przeszkodą. Wystarczy wspomnieć, że żyje w kopalniach, a także chłodniach, gdzie temperatura nie wzrasta powyżej 0 °C.

Gatunek inwazyjny[4].

Opis budowy[edytuj | edytuj kod]

Długość tułowia i głowy do 11 cm. Długość ogona do 10 cm. Masa zazwyczaj nie przekracza 40g. Budowa smukła, pysk zaostrzony z włosami zatokowymi ("wąsy"), uszy dość długie, cienkie, ogon słabo owłosiony, pokryty pierścieniowatymi łuskami. Wierzch ciała barwy szaro-żółtawej, spód białawej. Samica ma pięć par sutków. Osobniki tego gatunku wydzielają charakterystyczny mysi zapach (podobny zapach wydzielają ludzie z nieleczoną fenyloketonurią).

Życie i rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Tryb życia głównie nocny. Prowadzi życie w zhierarchizowanych koloniach; buduje gniazda. Dojrzałość płciową osiąga w wieku 2-3 miesięcy. Ciąża trwa 19-21 dni, w miocie jest 4-9 młodych. W sprzyjających warunkach rozmnażanie trwa cały rok, średnio 5-8 miotów/rok.

Noworodki rodzą się ślepe i nagie. Zaczynają widzieć w 12-14 dniu życia, po 25 dniach życia przestają się odżywiać mlekiem matki.

W warunkach hodowlanych żyją około 1,5 roku. Najstarsze osobniki na wolności dożywają 4 lat, ale przeciętnie tylko 1-1,5 roku.

Rasy i odmiany[edytuj | edytuj kod]

Obecnie istnieje wiele form barwnych myszy, które zależnie od kraju dzieli się na rasy i odmiany. W większości klubów hodowlanych na świecie, stosuje się angielskie nazwy ras i odmian, tylko niektóre kluby używają oficjalnych nazw w swoich ojczystych językach (np. kluby holenderskie i czeskie). Polskie kluby myszy rasowych zwyczajowo dzielą myszy na rasy na podstawie rodzaju okrywy włosowej i na odmiany na podstawie koloru i rozkładu barw na ciele[5][6].

Możemy wyróżnić następujące rasy[7]:

  • krótkowłosa (short hair - SH)
  • długowłosa (long hair - LH)
  • loczkowana (astrex - A)
  • satynowa (satin - S)
  • abisyńska (abyssinian - AB)

Formy barwne zależnie od rodzaju, dzieli się na kilka grup[7]:

  • self (jednobarwny kolor futra na całym ciele), np. red, dove, black, blue, PEW, BEW, lavender
  • tan & fox (dolna strona ciała w kolorze pomarańczowym (tan) lub białym (fox)), np. dove tan, blue fox, black tan
  • ticked (dwubarwny włos), np. cinnamon, english gold, agouti gold, argente
  • shaded & pointed (znaczenia na futrze), np. siamese, sable, burmese, himalayan
  • marked (sierść w różne wzory, plamy, znaki ), np. banded, brindle, broken, hereford, rumwhite, dutch
  • silvered (sierść posrebrzana), np. silver red, silver blue
  • provisional standards (standardy tymczasowe), ruby eyed white, straw i splashed
  • unstandardized (o nieokreślonym standardzie), np. fuzzy lub hairless (bezwłosa)

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Mysz domową uważa się za szkodnika. Jednym z powodów udomowienia kota była jego rola w zwalczaniu myszy i szczurów. Może być nosicielem chorób, a także powodować straty w miejscach składowania żywności i zbóż. Mysz domowa, szczególnie postać albinotyczna ("białe myszki") jest chętnie hodowanym zwierzęciem domowym. Wybrane linie hodowlane myszy domowej są powszechnie wykorzystywane w doświadczeniach laboratoryjnych, jako model zwierzęcy o wysokim stopniu homologii z człowiekiem.

Drapieżnictwo na wyspie Gough[edytuj | edytuj kod]

Duża płodność i krótki czas życia myszy domowych przyczyniają się do szybkiej ewolucji tego gatunku. W 2007 roku wykazano, że zawleczona w XIX wieku na atlantycką wyspę Gough mysz domowa stała się zagrożeniem dla występujących tam ptaków morskich. Gryzonie te osiągają rozmiary trzykrotnie większe od typowych (u wyspiarskich populacji drobnych ssaków częsty jest gigantyzm) i są agresywnymi drapieżnikami, atakującymi stadnie nawet wyrośnięte pisklęta albatrosów[8][9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Mus musculus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Mus (Mus) musculus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 8 grudnia 2009]
  3. Mus musculus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. ISSG Database: List of all species
  5. Piotr Jagodziński: Polski Standard Myszy Rasowej (pol.). [dostęp 2014-11-05].
  6. THE NATIONAL MOUSE CLUB BREED STANDARDS (ang.). [dostęp 2014-11-05].
  7. 7,0 7,1 Finn Mouse's Site (ang.). [dostęp 2014-11-05].
  8. Giant carnivorous mice threaten world's greatest seabird colony. The Guardian, 2008-05-19.
  9. Ross M. Wanless, Andrea Angel, Geoff M. Hilton i inni. Can predation by invasive mice drive seabird extinctions?. . 3, s. 241–244, czerwiec 2007. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • L. Ballenger: Mus musculus (ang.). Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 2010-07-27].
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o myszy