Sirolimus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sirolimus
Sirolimus
Sirolimus
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C51H79NO13
Masa molowa 914,17 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 53123-88-9
PubChem 5284616[1]
DrugBank DB00877[2]
Klasyfikacja
ATC L04 AA 10
Stosowanie w ciąży kategoria C

Sirolimus (rapamycyna, sirolimus, rapamycin) – lek immunosupresyjny mający zastosowanie w transplantologii. Jest to antybiotyk makrolidowy, po raz pierwszy wyizolowany w 1975 roku z bakterii Streptomyces hygroscopicus z próbki ziemi znalezionej na Wyspie Wielkanocnej, w językach polinezyjskich znanej jako Rapa Nui – stąd nazwa leku[3]. Preparat sirolimusu, Rapamune®, produkowany jest przez koncern farmaceutyczny Wyeth. Mimo podobnej do takrolimusu nazwy, sirolimus nie należy do inhibitorów kalcyneuryny.

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Sirolimus działa na limfocyty T hamując ich aktywację poprzez blokowanie wewnątrzkomórkowego przewodzenia sygnałów zależnego i niezależnego od jonów wapnia. Wiąże się z białkiem cytozolowym FKPB-12, przez co inaktywuje kinazę mTOR (mammalian Target Of Rapamycin). Powoduje to zahamowanie aktywacji limfocytów i odczynów immunologicznych (w tym również reakcji odrzucania przeszczepów).

Wskazania[edytuj | edytuj kod]

  • zapobieganie ostremu odrzucaniu przeszczepów nerek – w skojarzeniu z cyklosporyną i glikokortykosteroidami
  • stosowany w stentach powlekanych (ang. drug-eluting stents). Sirolimus działa w nich jako inhibitor proliferacji miocytów gładkich[4] i ich migracji[5], jak wykazały badania na modelach zwierzęcych. W dużych badaniach klinicznych wykazano, że stenty powlekane sirolimusem w porównaniu ze zwykłymi stentami poprawiają odległe wyniki angioplastyki tętnic wieńcowych, zapobiegając restenozie, powodującej klinicznie istotne zwężenie światła tętnic wieńcowych po angioplastyce przy użyciu zwykłych stentów. Badanie RAVEL dowiodło spadku częstości restenozy do 0% w grupie pacjentów poddanych angioplastyce z użyciem stentów powlekanych sirolimusem vs. 26,6% w grupie kontrolnej[6]. W badaniu SIRIUS częstość restenozy w grupie pacjentów, u których zastosowano stenty z siroliusem, wyniosła 3,2% w porównaniu z 35,4% w grupie kontrolnej. Restenoza była bardziej nasilona w podgrupie pacjentów z cukrzycą i występowała u 18% pacjentów ze stentami z sirolimusem i u 51% w grupie kontrolnej[7].

Leczenie progerii[edytuj | edytuj kod]

W 2009 roku wykryto, że sirolimus powoduje wydłużenie życia ssaków. W związku z tym trwają prace by wykorzystać go w leczeniu progerii. In vitro wykazano że sirolimus zmniejsza ilość nieprawidłowej laminy A której znaczną ilość obserwuje się u chorych na progerię[8].

Przeciwwskazania[edytuj | edytuj kod]

  • nadwrażliwość na lek
  • nie zaleca się podawania leku u chorych po przeszczepie płuc i wątroby

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Sirolimus zwiększa możliwość wystąpienia nowotworów (głównie chłoniaków i nowotworów skóry)!

Stosowanie w trakcie ciąży i karmienia[edytuj | edytuj kod]

Kategoria C. Nie należy stosować w okresie karmienia piersią. W trakcie leczenia i w ciągu 3 miesięcy po zakończeniu terapii pacjentki powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji.

Dawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Ściśle według zaleceń lekarza!

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

  • Rapamune®

Przypisy

  1. Sirolimus – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. Sirolimus – karta leku (DB00877) (ang.). DrugBank.
  3. Vézina, C, Kudelski, A, Sehgal, SN. Rapamycin (AY-22,989), a new antifungal antibiotic. I. Taxonomy of the producing streptomycete and isolation of the active principle. „J Antibiot (Tokyo)”. 28. 10. s. 721-726. PMID 1102508. 
  4. Marx, SO, Jayaraman, T, Go, LO, Marks, AR. Rapamycin-FKBP inhibits cell cycle regulators of proliferation in vascular smooth muscle cells. „Circ Res”. 76. 3, s. 412-417, 1995. PMID 7532117. 
  5. Poon M, Marx SO, Gallo R, Badimon JJ, Taubman MB, Marks AR. Rapamycin inhibits vascular smooth muscle cell migration. „J Clin Invest”. 98. 10, s. 2277-2283, 1996. PMID 8941644. 
  6. Fajadet J, Morice MC, Bode C, Barragan P, Serruys PW, Wijns W, Constantini CR, Guermonprez JL, Eltchaninoff H, Blanchard D, Bartorelli A, Laarman GJ, Perin M, Sousa JE, Schuler G, Molnar F, Guagliumi G, Colombo A, Ban Hayashi E, Wülfert E. Maintenance of long-term clinical benefit with sirolimus-eluting coronary stents: three-year results of the RAVEL trial. „Circulation”. 111. 8, s. 1040-1044, 2005. PMID 15723977. 
  7. Moses JW, Leon MB, Popma JJ, Fitzgerald PJ, Holmes DR, O'Shaughnessy C, Caputo RP, Kereiakes DJ, Williams DO, Teirstein PS, Jaeger JL, Kuntz RE; SIRIUS Investigators. Sirolimus-Eluting Stents versus Standard Stents in Patients with Stenosis in a Native Coronary Artery. „N Engl J Med”. 349. 14, s. 1315-1323, 2003. PMID 14523139. 
  8. Adam Wawrzyński. Żyć długo i szczęśliwie. „Świat Nauki”. nr. 8 (240), s. 18, sierpień 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Indeks leków Medycyny Praktycznej 2006. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2006. ISBN 83-7430-060-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.