Nacjonalizm integralny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dmytro Doncow

Nacjonalizm integralny – odmiana nacjonalizmu odrzucająca suwerenność narodu na rzecz władzy, która w jego interesie działa, ale jest od niego niezależna.

Podstawową cechą takiego nacjonalizmu był antydemokratyzm, zakładający, że w przypadku demokracji narodem mogą rządzić kliki partyjne i cudzoziemcy, co przeczy samemu celowi nacjonalizmu.
Pojęcie i zakres nacjonalizmu integralnego sformułował Charles Maurras.

Francuski nacjonalizm integralny[edytuj | edytuj kod]

Doktryna ta stała się programem Akcji Francuskiej. W przypadku Francji integralny nacjonalizm powstał z połączenia nacjonalizmu z rojalizmem, z naczelną tezą zakładającą, że tylko instytucje monarchiczne zaspokajają wszystkie aspiracje i potrzeby narodowe[1].

Ukraiński nacjonalizm integralny[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem części badaczy ukraiński nacjonalizm od lat 20. XX. w. mieszczący w sobie elementy faszyzmu i totalitaryzmu należy zaliczać do nacjonalizmów integralnych. Jego twórcą był Dmytro Doncow. Nacjonalizm ten zakładał, że najwyższą wartością jest naród, a najważniejszym celem jest zdobycie niezależnego państwa[2].

Doktryna została formalnie przyjęta za podstawy ideologiczne OUN na I Kongresie Ukraińskich Nacjonalistów w 1929 roku. Kongres ten w swojej uchwale założył wprowadzenie prawicowego ustroju totalitarnego w odzyskanym państwie, w którym niepodzielną władzę sprawować będzie jeden ruch polityczny z wodzem narodu i elitą. Mówi o tym punkt 16 Uchwały I Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów, zgodnie z którym w narodzie ukraińskim nie ma miejsca na demokrację - rządzić ma nim ponadpartyjna (nie dopuszczająca do powstania jakiejkolwiek partii politycznej), obejmująca cały naród ukraiński, monokratyczna Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów[3]. Głównymi przedstawicielami ukraińskiego nacjonalizmu integralnego, oprócz Doncowa, byli Jewhen Konowalec, Jurij Łypa, Jewhen Onaćkyj, Dmytro Palijiw, Mykoła Szlemkewycz, Mykoła Sciborski[4].

W 1943 OUN-B odeszła od koncepcji Doncowa na rzecz wielopartyjnej demokracji[5].

John-Paul Himka i Per Anders Rudling twierdzą, że nacjonaliści ukraińscy nigdy nie używali terminu nacjonalizm integralny. Nazwa ta została przypisana do ideologii OUN przez Johna A. Armstronga w latach powojennych[6]. Według Himki rozróżnienie pomiędzy integralnym nacjonalizmem a faszyzmem czy nazizmem jest semantycznym trikiem, gdyż Armstrong także zaliczał nazistów do kategorii integralnych nacjonalistów[7].

John-Paul Himka, Per Anders Rudling i Grzegorz Rossoliński-Liebe uważają koncepcje Armstronga dotyczące ukraińskiego nacjonalizmu za przestarzałe. Ich zdaniem Armstrong zachwycał się czołowymi działaczami OUN i na wywiadach z nimi opierał swoje badania. Nie miał dostępu do źródeł z krajów Europy centralnej i wschodniej, co negatywnie wpłynęło na wyciągane przez niego wnioski. Armstrong pomijał według nich udział OUN zbrodniach na Żydach i Polakach[8][9]. Z tego też powodu historycy powyżsi uważają, że prace Armstronga zdobywają poklask zwolenników spuścizny OUN-UPA i są wykorzystywane do jej obrony[10][11].

Przypisy

  1. Jacek Bartyzel: Rozmowa z dr. Jackiem Bartyzelem (pol.). [dostęp 30 stycznia 2009].
  2. Władysław Filar, Wydarzenia wołyńskie 1939-1944, wydawnictwo Adam Marszałek, 2008
  3. Wiktor Poliszczuk: Ukraiński nacjonalizm integralny (pol.). [dostęp 30 stycznia 2009].
  4. Tomasz Stryjek - "Ukraińska idea narodowa okresu międzywojennego", Wrocław 2000, ISBN 83-908946-5-3
  5. Tomasz Stryjek - "Ukraińska idea ..."
  6. Nazwa chwyciła i wielu pro-nacjonalistycznych historyków uważa ją za lepszą od określenia faszyzm - Per Anders Rudling, The OUN, the UPA and the Holocaust: A Study in the Manufacturing of Historical Myths, The Carl Beck Papers in Russian & East European Studies, No. 2107, November 2011, ISSN 0889-275X, s.2-3
  7. John-Paul Himka, The Organization of Ukrainian Nationalists and the Ukrainian Insurgent Army: Unwelcome Elements of an Identity Project, Ab Imperio, 4/2010, s. 92 wersja elektroniczna
  8. Іван-Павло Хімка, Чи українські студії повинні захищати спадщину ОУН-УПА?, [w:] Страсті за Бандерою: статті та есеї, упоряд.: Т. С. Амар, І. Балинський, Я. Ґрицак, Ґрані-Т 2010 (Серія De profundis), ISBN 978-966-465-321-0, s.149
  9. Grzegorz Rossoliński-Liebe, The „Ukrainian National Rewolution” of 1941. Discourse and Practise of a FascistMovement [w:] Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History 12, 1, s. 87, przyp. 12
  10. Пер А. Рудлінґ, Ющенків фашист: култ Бандери в Україні та Канаді, [w:] Страсті за Бандерою: статті та есеї, упоряд.: Т. С. Амар, І. Балинський, Я. Ґрицак, Ґрані-Т 2010 (Серія De profundis), ISBN 978-966-465-321-0, s.284, przyp.5
  11. John-Paul Himka, Collaboration and or Resistance: The OUN and UPA during the War, s.1 wersja elektroniczna