Nimfa (ptak)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nimfa
Nymphicus hollandicus[1]
(Kerr, 1792)
Samiec o ubarwieniu dzikim
Samiec o ubarwieniu dzikim
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Infragromada neognatyczne
Rząd papugowe
Rodzina kakaduowate
Podrodzina Nymphicinae
Bonaparte, 1857
Rodzaj Nymphicus[2]
Wagler, 1832
Gatunek nimfa
Synonimy
  • Psittacus novaehollandiae Gmelin, 1788[3]
  • Psittacus hollandicus Kerr, 1792[3]
  • Leptolophus auricomis Swaison, 1832[3]
  • Calopsitta guy Lesson, 1835[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zobacz hasło nimfa w Wikisłowniku

Nimfa (Nymphicus hollandicus) – gatunek średniego ptaka z rodziny kakaduowatych (Cacatuidae) jedynego przedstawiciela podrodziny nimf (Nymphicinae)[5]. Zasiedla Australię. W Polsce jedynie ptak hodowlany. Jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju Nymphicus[6]. Według IUCN jest to gatunek najmniejszej troski (LC).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy o istnieniu nimfy wspomniał Europejczyk, który towarzyszył Jamesowi Cookowi w jego podróży wzdłuż wschodniego wybrzeża Australii w 1770 roku. Złapany osobnik został zabity, wypchany i zdeponowany w Royal College of Surgeons w Anglii. Pierwszy opis naukowy tego gatunku sporządził John Latham, zaliczając nimfę do gatunku papug z czubem. W jego opisie brakowało jednak nazwy naukowej i informacji o pochodzeniu nimfy. W 1788 roku Johann Friedrich Gmelin nadał jej nazwę naukową Psittacus novaehollandiae, ale była ona niewłaściwa, ponieważ nadał ją także kilku innym gatunkom[3].

Pierwszy pomyłkę Gmelina odnotował Robert Kerr, w 1792 roku nadając nową nazwę: Psittacus hollandicus. Nazwa gatunkowa przetrwała do dziś, ale nazwę rodzajową należało zmienić. Obecnie rodzaj Psittacus obejmuje żako, a po raz pierwszy została ona opisana właśnie w tym rodzaju. W 1832 roku Johann Georg Wagler nadał jej nazwę rodzajową Nymphicus. Tego samego roku William Swainson opisał nimfę pod nazwą Leptolophus auricomis, a trzy lata później René Primevère Lesson pod nazwą Calopsitta guy. W roku 1912 Gregory Mathews wyróżnił trzy podgatunki: pallescens, intermedius i obscurus[3]. Obecnie nie wyróżnia się żadnych podgatunków[1][7].

Etymologia nazwy naukowej: Nazwa rodzajowa Nymphicus pochodzi od nimf w sensie bogiń, a nazwa gatunkowa hollandicus od dawnej nazwy Australii – Nowa Holandia[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

U dzikich nimf występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samiec jest ciemnoszary, szary lub jasnoszary z jaśniejszą piersią i brzuchem. Głowa żółta, z szarym czubkiem z żółtym końcem. Pomarańczowe plamy policzkowe. Biały brzeg skrzydła. Nogi, dziób i sterówki szare. Samice mają szare pióra na głowie i żółty, prążkowany ogon. Młode do pierwszego pierzenia (ok. 6 miesięcy) wyglądają jak samice[3].

Wymiary i masa ciała[edytuj | edytuj kod]

Nimfy z hodowli zazwyczaj są większe. Wymiary[3]:

Dorosły samiec Dorosła samica
Całkowita długość 28-31 cm 28-31 cm
Długość skrzydła 17-18 cm 16-17 cm
Długość ogona 16-19 cm 15-17 cm
Długość czaszki[8] 34 mm (bez dzioba 26 mm)
Szerokość czaszki 22-27 mm 22-26 mm
Długość czubka 36-58 mm 36-53 mm
Długość kości stępowej 15-17 mm 15-16 mm
Długość dzioba 13-15,1 mm 13,2-14,1 mm
Rozpiętość skrzydeł[9] 46 cm
Masa ciała[10] 80-100 g

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Nimfy zasiedlają wnętrze kontynentu Australijskiego, nie występują na wybrzeżach, zachodniej części Australii Południowej oraz na Tasmanii i Przylądku Jork.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Nimfy preferują otwarte tereny z dostępem do świeżej wody. Występują także w terenach rzadko zalesionych i sawannach; wędrowne nimfy jedzą nasiona akacji, więc są też spotykane w ich zaroślach. Temperatura miejsca w ich środowisku życia waha się od 4,5 stopnia Celsjusza zimą do 43 stopni latem. Dziuple w drzewach wykorzystują jako miejsca do gniazdowania. Zasiedla tereny do wysokości 500 m.[11]

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Nimfy żywią się głównie nasionami roślin zielnych, w szczególności nasionami traw z rodzaju Astrebla, zwanymi popularnie trawami Mitchella. Jeżeli nie muszą się wysilać, potrafią długo wytrzymać bez wody; czerpią ją wtedy z ziaren. Dietę uzupełniają jagodami, pączkami kwiatów i nektarem[3] Czasami zjadają także akację oraz zboże[12]

Tryb życia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Nimfy są dobrze przystosowane do lotu, gdyż prowadzą koczowniczy tryb życia. Składa się na to budowa skrzydeł, kształt ciała i ogona. Wędrują w stadach, w ten sposób łatwiej znajdują pożywienie i dostrzegają drapieżniki. Nie lubią liściastych gałęzi, siedzą więc najchętniej na martwych drzewach. Na ziemi są bardzo ostrożne. Wodopój odwiedzają wcześnie rano i wieczorem. Zaraz po napiciu się całe stado odlatuje. Pożywiają się również w grupie. Nimfy czyszczą się wzajemnie, a nimfa czyszcząca grzbiet, ogon i skrzydła trzyma głowę w górze. Możliwe, że pierwszym kontaktem przyszłych par nimf jest właśnie prośba o czyszczenie. Proszący o to ptak trzyma głowę nisko, kładzie czubek i mruży oczy, co oznacza, że nie ma złych zamiarów[3] Nimfy żyją na wolności 10-14 lat; w niewoli do 35[11].

Głos[edytuj | edytuj kod]

Samce śpiewają w celu zwrócenia na siebie uwagi samic. Robią to też w celu wyrażenia swojej radości. Samczyk zaczyna śpiewać gdy ma około roku; uczy się od pozostałych członków stada. Ptak w niewoli może naśladować ludzki gwizd i wplatać elementy, których się nauczył w swą pieśń. Krzyk ostrzegawczy brzmi jak "kłi!", "kiłi!" lub podobnie. Zazwyczaj ostrzegają samce. Swoje niezadowolenie nimfa pokazuje zrzędzącym, trochę charczącym odgłosem. Nimfy często komunikują się ze sobą, również w trakcie budowy gniazda. Pisklęta wołają o jedzenie dźwiękiem przypominającym "oink"[3].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Po lewej ptak odmiany perłowej, po prawej lutino
Nieco ponad roczny samiec nimfy odmiany perłowej; po pierzeniu, białe plamki na skrzydłach są już niewidoczne

Nimfy są monogamiczne. Okres lęgowy przypada od września do października[11].

Gniazdo: Nimfy lęgną się w dziuplach. Nie ma problemów ze znalezieniem miejsca na gniazdo, gdyż drzewa często są wyjedzone przez termity albo połamane. Zazwyczaj jedno drzewo zasiedla jedna para[3]. Preferują martwe eukaliptusy i zwykle gnieżdżą się na wysokości około 2 metrów nad ziemią[11].
Jaja: 4-7 na sezon, barwy białej[3][11]. Mają one wymiary 24,5x19 mm[13]
Wysiadywanie: 17-23 dni[11]. Samiec nie karmi samiczki, jeżeli idzie ona szukać pożywienia samiec ją zastępuje[3]
Pisklęta: Po wykluciu ważą 4-6 gramów. Usamodzielniają się po 4 do 5 tygodniach, a są zdolne do rozrodu po 1,5 roku od wyklucia. Czasem zdarza się, lecz jest to rzadkością, że dorosłe nimfy usuwają skorupki z gniazda po tym, jak młode się wyklują[3][11].

Pasożyty i choroby[edytuj | edytuj kod]

Młode nimfy bywają niekiedy atakowane przez drożdże z rodzaju Candida i bakterie z rodzaju Chlamydophila. Pasożyty jelitowe, np. z rodzaju Giardia, mogą występować nawet u zdrowo żywionych ptaków. U dorosłych nimf często występują choroby wątroby, nerek i układu rozrodczego (u samic)[14]. Przykłady innych chorób i dolegliwości występujące u nimf w niewoli[3]:

  • zła kondycja
  • biegunka i zaburzenia trawienia
  • zaburzenia przemiany materii
  • wymioty
  • zapalenie spojówek
  • katar
  • urazy mechaniczne
  • zaparcie jaja

Mutacje[edytuj | edytuj kod]

Mutacje barwne nigdy nie zdarzają się w naturze. Wyhodowano następujące[3]:

  • białogłowa
  • bladogłowa
  • lutino
  • platinum
  • niesprzężone z płcią lutino
  • pastelowa srebrna
  • świecąca srebrna
  • dominująca srebrna
  • west coast silver
  • recesywna srebrna
  • płowa
  • perłowa
  • szek
  • żółtolica
  • oliwkowa

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Nymphicus hollandicus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Nymphicus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2014-04-04]
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 Joanna Karocka: Cockatiel czyli Nimfa – specjalistyczny serwis o papugach nimfach (pol.). [dostęp 2010-10-16].
  4. Nymphicus hollandicus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Podrodzina: Nymphicinae Bonaparte, 1857 - nimfy (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-04-04].
  6. Frank Gill, David Donsker (red.): Family Cacatuidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-08-03].
  7. Denis Lepage: Nimfa (Nymphicus hollandicus) (pol.). Avibase. Światowa Baza Danych o Ptakach. [dostęp 2010-10-16].
  8. Cockatiel (ang.). Skullsite.com. [dostęp 2010-10-16].
  9. David Chandler, Dominic Couzens, Euan Dunn, Jonathan Elphick, Rob Hume: Fakty o zwierzętach świata. Ptaki. Derek Niemann, Tony Whitehead, John Woodward. Warszawa: Multico, 2008, seria: Fakty o zwierzętach Świata. ISBN 978-83-7495-075-6.
  10. Cockatiel (ang.). Parrot Encyclopedia. [dostęp 2010-10-16].
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 Animal Diversitety Web – Nymphicus hollandicus
  12. Parrots Encyclopedia – Nymphicus hollandicus
  13. Lexicon of Parrots: 1.JPG&Search=cockatiel&Lang=eng Nymphicus hollandicus, Cockatiel (ang.). [dostęp 1 sierpnia 2012].
  14. Cockatiel (Nymphicus hollandicus) (ang.). Birds Doctor Housecalls. [dostęp 2010-10-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]