Ochrona zabytków w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ochrona zabytków)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy prawa. Zobacz też: Ochrona Zabytków.
Tablica informacyjna Biura Odbudowy Stolicy
Konserwacja książki
Znaczki pocztowe USA propagujące ochronę zabytków

Ochrona zabytków w rozumieniu przyjętym w obowiązującej obecnie w Polsce ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 23 lipca 2003 r. oznacza działania organów administracji publicznych podejmowane w celu[1]:

  • zapewnienia warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie;
  • zapobiegania zjawiskom niepożądanym: niszczeniu i niewłaściwemu korzystaniu z zabytków, ich kradzieżom, zaginięciom, nielegalnemu wywozowi za granicę;
  • kontrolowania stanu zachowania i przeznaczenia zabytków;
  • uwzględniania zadań ochronnych w procesie planowania, zagospodarowania przestrzennego oraz kształtowania środowiska.

Zgodnie z ustawą istnieją cztery formy ochrony zabytków:

Uwaga:

  • wpis do gminnej ewidencji zabytków nie jest formą ochrony zabytków w myśl Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 23 lipca 2003 r.

Ustawa odróżnia zatem ochronę zabytków, która ma być sprawowana przez organy państwowe i opiekę nad zabytkami, sprawowaną przez właścicieli i użytkowników zabytków. Takie ujęcie problematyki ochrony zabytków stanowi naśladownictwo niemieckich wzorców legislacyjnych, w których odróżnia się Denkmalschutz (ochronę zabytków) od Denkmalpflege (opieki nad zabytkami)

W wielu pracach teoretycznych dotyczących ochrony zabytków pojęcie to definiuje się jednak znacznie szerzej, jako ogół działań podejmowanych wobec zabytków dla zapewnienia zachowania ich substancji zabytkowej i umożliwienia społeczeństwu korzystania z wartości zabytkowych, których zabytki są nośnikami. W takim ujęciu pojęcie ochrony zabytków może być utożsamione z pojęciem konserwacji zabytków.

Mały słownik ochrony zabytków definiuje ochronę zabytków jako "ogół działań mających na celu zapewnienie zabytkom:

  • trwania dum mundus durat (jak długo będzie istniał świat);
  • uczestnictwa w kształtowaniu świadomości indywidualnej i społecznej;
  • wypełniania roli składnika współkształtującego środowisko człowieka".

Z tak szerokiej definicji pojęcia ochrony zabytków wynika, że obejmuje ona:

  • formułowanie teorii i zasad konserwatorskich,
  • prawodawstwo,
  • czynności administracyjne,
  • badania nad zastosowaniem nowych środków i metod konserwatorskich,
  • badania zabytków,
  • współuczestnictwo w planowaniu gospodarczym i planowaniu przestrzennym,
  • sporządzanie projektów technicznych,
  • wykonywanie prac przy zabytkach,
  • bieżące utrzymywanie zabytków i zapobieganie szkodliwym oddziaływaniom,
  • upowszechnianie wiedzy o zabytkach,
  • organizowanie i wypełnianie społecznej opieki nad zabytkami.

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568).
  2. czyli decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Mieczysław Kurzątkowski: Mały słownik ochrony zabytków. Warszawa, Ministerstwo Kultury i Sztuki. Ośrodek Dokumentacji Zabytków, 1989.

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.