Juliusz II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Juliusz II
Iulius Secundus
Giuliano della Rovere
Papież
Juliusz II
Herb Juliusz II
Data i miejsce urodzenia 5 grudnia 1443
Albisola Superiore
Data i miejsce śmierci 21 lutego 1513
Rzym
Wielki penitencjariusz
Okres sprawowania 1476 – 1 listopada 1503
Papież
Okres sprawowania 1503-1513
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Nominacja biskupia 16 października 1471
Sakra biskupia 1481
Kreacja kardynalska 16 grudnia 1471
Sykstusa IV
Kościół tytularny San Pietro in Vincoli (22 grudnia 1471)
biskup Sabiny (19 kwietnia 1479)
biskup Ostia e Velletri (31 stycznia 1483)
Pontyfikat 1 listopada 1503
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 1481
Konsekrator Sykstus IV

Juliusz II (łac. Iulius II, właśc. Giuliano della Rovere; ur. 5 grudnia 1443 w Albisoli, zm. 21 lutego 1513 w Rzymie) – papież w okresie od 1 listopada 1503 do 21 lutego 1513[1].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Giuliano della Rovere pochodził z rodu della Rovere i był jednym z pięciorga dzieci Rafaella della Rovere i Teodory di Giovanni Maneroli[2]. Jego kuzynem był kardynał Girolamo Basso della Rovere, a bratem kondotier, Giovanni della Rovere[2]. Po okresie dzieciństwa spędzonym w miejscu urodzenia wstąpił do zakonu franciszkanów[3], którego generałem był wtedy jego stryj Francesco della Rovere, ostatecznie jednak nie złożył ślubów zakonnych[1]. Rozpoczął studia prawnicze w Perugii. Kiedy stryj został papieżem Sykstusem IV (1471-1484), Giuliano zaczął szybko awansować w hierarchii kościelnej[3]. Jesienią 1471 został biskupem w Carpentras, a następnie kardynałem prezbiterem z tytułem św. Piotra w Okowach[1]. W 1474 otrzymał funkcję legata w Awinionie i urząd protektora zakonu św. Franciszka. W latach 1480-1482 pełnił funkcję legata we Francji, gdzie był rozjemcą pomiędzy arcyksięciem Maksymilianem I, a królem Ludwikiem XI[1]. Z pomocą jego protekcji, papieżem wybrany został Innocenty VIII i w tych czasach, della Rovere był jednym z bardziej wpływowych kardynałów[1]. Był jednak zagorzałym wrogiem Aleksandra VI, po którego elekcji, uciekł do Francji i ukrywał się niemal przez cały czas pontyfikatu Borgii[1].

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Aleksandra VI, della Rovere nie został wybrany, lecz Pius III po 26 dniach pontyfikatu zmarł[1]. Drugie konklawe z 1503 obradowało zaledwie jeden dzień, po którym wybrało kardynała Giuliano della Rovere nowym papieżem[3]. Juliusz II zapewnił sobie elekcję dzięki symonii[3].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Juliusz II dążył do poszerzenia i umocnienia granic Państwa Kościelnego, osłabionego pod rządami Borgiów[1]. Po śmierci zagrażającego mu Cezara Borgii, papież przystąpił do prób odbicia Romanii[1]. Dzięki sojuszowi z Niemcami i Francją udało mu się osiągnąć ten cel niemal całkowicie w 1504 (nie odzyskał jedynie Faenzy i Rimini)[1]. Dwa lata później zajął Perugię i Bolonię, a w marcu 1509 przyłączył się do antyweneckiej koalicji, Ligi z Cambrai[1]. W kwietniu Juliusz nałożył na Wenecję ekskomunikę, a w maju ją sobie podporządkował – nie chciał jednak nadmiernie jej osłabiać, w perspektywie ewentualnej wojny z Turkami[1]. Wkrótce potem oddał w lenno Ferdynandowi Aragońskiemu Neapol, aby zawrzeć pokój, niezbędny do możliwej wojny z Francją[1].

Następnym krokiem papieża było osłabienie Francuzów i w tym celu zaatakował on Ferrarę (1510), której ostatecznie nie udało mu się jednak zdobyć, choć zdołał podbić Modenę[1]. W odpowiedzi, król Ludwik XI, w porozumieniu ze zbuntowanymi kardynałami zwołał sobór w Pizie (1 września 1511), który zebrał się w październiku i podjął decyzję o usunięciu papieża z urzędu[1]. Juliusz, obawiając się suspensy, na 19 kwietnia 1512 zwołał sobór laterański V[3]. Jednak jeszcze zanim to nastąpiło zawiązał w 1511 roku Ligę Świętą wraz z Wenecją, Hiszpanią i Anglią[1]. Wprawdzie wojska Ligi poniosły klęskę w bitwie pod Rawenną w kwietniu 1512, to po przybyciu posiłków ze Szwajcarii, Francuzi musieli na stałe wycofać się z Włoch, a papież przyłączył do Państwa Kościelnego Parmę[1].

W sprawach kościelnych, papież sprzeciwiał się symonii, pomimo że sam został wybrany w ten sposób[3]. W 1504 roku wydał bullę, w której zakazywał symonii[3]. Utworzył także pierwsze biskupstwa w Ameryce Południowej, a na soborze laterańskim potępił schizmatyków z Pizy[1]. W 1506 roku, w czasie wojen o panowanie we Włoszech, Juliusz II sprowadził najemników ze Szwajcarii, z których potem uformowała się Gwardia Szwajcarska[4].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Życie moralne i religijne Juliusza II nie odbiegało od standardów epoki renesansu. Miał co najmniej jedną córkę z Lukrezią Normanni[5]:

Wielu autorów (Pastor, Kelly) twierdzi, że Juliusz II był ojcem jeszcze dwóch innych nieślubnych córek, Giulii i Clarice. Nie udało się jednak znaleźć potwierdzenia tej informacji w źródłach współczesnych. Jako pierwszy informację tę podał dziewiętnastowieczny historyk i genealog Pompeo Litta, który prawdopodobnie błędnie zidentyfikował wnuczki Juliusza II jako jego córki[6][7].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Wyczerpujące kampanie wojenne, oddziaływały na zdrowie papieża[8]. Po Bożym Narodzeniu 1512 nie był w stanie samodzielnie wstać z łóżka[8]. W wyniku uciążliwych gorączek i osłabień, jego stan nie ulegał już znacznym poprawom[8]. Juliusz zmarł w otoczeniu płaczących kardynałów i najbliższych współpracowników, z powodu malarii, 21 lutego 1513[1][8].

Ocena[edytuj | edytuj kod]

Przez historyków jest oceniany najczęściej jako papież silny i wybuchowy (nosił przydomek "Il terrible")[1][3]. Okazał się być dobrym administratorem, który pozostawił po sobie pełny skarbiec papieski, podczas gdy zastał go niemal całkowicie opustoszałym[1]. Większość współczesnych Juliuszowi historyków i kronikarzy uważało go za męża stanu, wyzwoliciela spod tyranii i obrońcę przed "francuskimi barbarzyńcami"[8].

Szwajcarski teolog i historyk chrześcijaństwa Philip Schaff stwierdził, że Juliusz II odbudował wizerunek Stolicy Piotrowej, nadszarpnięty za pontyfikatu Aleksandra VI[4]. Stało się tak głównie dzięki braku skandali wewnętrznych (pomimo że papież miał co najmniej jedno nieślubne dziecko)[4]. Zdaniem Schaffa, poważnym błędem papieża był brak reformy kościelnej, a jedynie skupienie się na zjednoczeniu Państwa Kościelnego[4].

Związany z Medyceuszami, XV-wieczny historyk i polityk, Francesco Guicciardini twierdził, że Juliusz II nie ma nic wspólnego ze stanem duchownym, z wyjątkiem noszenia sutanny[8]. Badacz historii papiestwa Ludwig von Pastor odrzucił tę teorię, jako niesprawiedliwą[8]. Pastor twierdził, że della Rovere, dopóki zdrowie mu na to pozwoliło, dobrze wypełniał obowiązki kapłańskie[8]. Zdaniem historyka, papież był jednym z największych następców św. Piotra od czasów Innocentego III[8]. Pomimo podjęcia wielu przedsięwzięć, mających na celu zjednoczenie Państwa Kościelnego, przy użyciu przemocy, Pastor uznał Juliusza za "zbawcę papiestwa"[8].

W podobnym do Pastora tonie, wypowiadał się Ferdinand Gregorovius[9]. Uważał on, że Juliusz słusznie prowadził politykę wojskową, mającą na celu zjednoczenie Włoch, jednocześnie nie idąc drogą niemoralności i skandali (jak Aleksander VI)[9]. Jego zdaniem, papież był indywidualistą i człowiekiem o wielkiej sile i charakterze[9].

Mecenat artystyczny[edytuj | edytuj kod]

Był znanym patronem sztuk pięknych i wydawał olbrzymie sumy na fundowanie budowli pałacowych i obronnych[4]. Wspierał m.in. Michała Anioła, Donato Bramantego, Rafaela Santiego[3]. To za jego pontyfikatu i na jego zlecenie, Michał Anioł namalował freski zdobiące sklepienie Kaplicy Sykstyńskiej[3]. Portrety Juliusza II występują w National Gallery w Londynie (malowany przez Rafaela), w Galerii Uffizi we Florencji (warsztat Rafaela) i Pallazzo Pitti (przypisywany Tycjanowi). Za jego środki rozbudowano zamek kamieniecki[10]. 18 kwietnia 1506 papież osobiście położył kamień węgielny pod nową Bazylikę św. Piotra[1].

W kulturze masowej[edytuj | edytuj kod]

Postać kardynała Giuliano della Rovere (za czasów pontyfikatu papieża Aleksandra VI) w serialu Rodzina Borgiów zagrał amerykański aktor Colm Feore[11], a w filmie "Konklawe" (2006) – Matthias Koeberlin[12]. Z kolei w "Udręce i ekstazie" (1965) na podstawie powieści Irvinga Stone'a w rolę papieża Juliusza II wcielił się Rex Harrison[13]. Ponadto, postać to pojawia się też w powieści Maria Puzo "Rodzina Borgiów".

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 356-358. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,0 2,1 Della Rovere, Giovanni (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-04-25].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 128-129. ISBN 83-7006-437-X.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 The Last Popes of the Middle Ages. 1447–1521. W: Philip Schaff: History of the Christian Church. T. VI: From Boniface VIII. to Martin Luther. A.D. 1294–1517. Christian Classics Ethereal Library. (ang.)
  5. 5,0 5,1 Caroline P. Murphy: The Pope’s Daughter. Oxford University Press, 2005. ISBN 978-0-19-518268-2.
  6. Ivan Cloulas: Jules II. Le pape terrible. Paryż: 1990, s. 127. ISBN 9782213023465.
  7. por. Frederic Baumgarten, Julius II: prince, patron, pastor, w: James Corkery,Thomas Worcester: TThe Papacy Since 1500: From Italian Prince to Universal Pastor. Cambridge University Press, 210, s. 12.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 8,8 8,9 Ludwig von Pastor: The history of the popes, from the close of the middle ages. T. VI. Londyn: Kegan Paul, Trench, Trubner, Co & Ltd., 1901, s. 432-454.
  9. 9,0 9,1 9,2 Ferdinand Gregorovius: History of the City of Rome in the Middle Ages. T. VIII. Londyn: George Bell & Sons, 1902, s. 117-119. (ang.)
  10. Aleksander Rasszczupkin, „Katedra św. Apostołów Piotra i Pawła w Kamieńcu Podolskim”, Kamieniec Podolski 2003, str. 19
  11. The Borgias Episodes (ang.). TV.com. [dostęp 2012-05-06].
  12. The Conclave (2006) (ang.). IMDb. [dostęp 2013-04-16].
  13. Udreka i ekstaza (1965) (ang.). IMDb. [dostęp 2013-04-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pope Julius II (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-04-23].
  • Paweł Janowski, Stanisław Wilk, Laterański Sobór V, 18 sobór powszechny zwołany przez papieża Juliusza II, 1512-1517, [w:] Encyklopedia Katolicka, Lublin 2004, t. X, kol. 532-535 (pierwsze w języku polskim tak szerokie opracowanie tego Soboru).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Francesco Gonzaga
biskup Bolonii
1483- 1502
Następca
Giovanni Stefano Ferrer
Poprzednik
Pius III
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1503-1513
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Leon X