Order Annuncjaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny
(Order Annuncjaty)
Ordine Supremo della Santissima Annunziata
Awers
Awers
Baretka
Baretka
Ustanowiono 1362
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (wł. Ordine Supremo della Santissima Annunziata) – został ustanowiony w 1362 przez Amadeusza VI, hrabiego Sabaudii pod nazwą Zakon Łańcucha jako religijny zakon rycerski. Obecnie jest najwyższym honorowym orderem rycerskim Domu Sabaudzkiego. Jest powięcony Najświętszej Marii Pannie. Po polsku był na ogół zwany Orderem Annuncjaty.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Herb dynastii sabaudzkiej
z kollaną Orderu Annuncjaty

Według niektórych historyków, zakon ten został ufundowany jako wotum wdzięczności za zwycięską bitwę hrabiego Amadeusza V Sabaudzkiego o Rodos w 1310. Z początku zakon miał ograniczoną liczbę rycerzy do 15, później 20.

Statut gwarantujący temu zgromadzeniu militarny charakter nadał 30 maja 1409 pierwszy książę (diuk) Sabaudii i Piemontu, pustelnik i antypapież Amadeusz VIII, zmienił je w 1434. W 1518 statuty zakonu zostały zmienione przez księcia Karola III Sabaudzkiego. Zakon otrzymał wtedy obecną nazwę, a na oznace orderowej umieszczono wyobrażenia Zwiastowania NMP oraz Archanioła Gabriela.

W 1868 zakon został przeorganizowany w formę państwowego zgromadzenia rycerskiego, którego członkostwo nadawano za zasługi dla władców Sardynii, którą dynastia sabaudzka posiadała od 1720. Członkostwo ograniczono wówczas do 55 osób, później zniesiono ograniczenia, przy czym rycerzy ponad ilość 20 nazywano "nadliczbowymi". W 1860 królowie Sardynii uzyskali tron włoski, od tego czasu do 1946 Annuncjata była jednoklasowym oficjalnym orderem państwowym Królestwa Włoch, który spośród Polaków posiadali m.in. Agenor Gołuchowski, Antoni Radziwiłł, Ignacy Mościcki i Edward Śmigły-Rydz. Nadawano go zarówno za zasługi cywilne jak i wojskowe, po 1870 także niekatolickim monarchom i głowom państw. Po upadku monarchii w 1946 został przeorganizowany na powrót w postać rycerskiego zgromadzenia orderowego.

Zakon istnieje do dziś w formie religijnego zgromadzenia kawalerów orderu domowego dynastii sabaudzkiej, a jego wielkim mistrzem jest obecny tytularny król Włoch Wiktor Emanuel (IV), książę Sabaudii, Neapolu i Wenecji.

Rycerzem (kawalerem) tego orderu rycerskiego może zostać tylko osoba wyznania katolickiego, która wcześniej została przyjęta do Zakonu świętych Maurycego i Łazarza. Order ten (podobnie jak Zakon maltański) składa się z kawalerów świeckich i kapelanów duchownych, wszystkich składających odpowiednie śluby. Oznaką przynależności do Najwyższego Zakonu Zwiastowania jest otrzymanie w czasie kościelnej inwestytury patentu rycerskiego, płaszcza rycerskiego, miecza oraz insygniów orderowych.

Insygnia[edytuj | edytuj kod]

Divisa.Annunziata.png

Anuncjata jest oprócz papieskiego Orderu Chrystusa jedynym wysokim odznaczeniem świata, które nie posiada Wielkiej Wstęgi, jest noszone wyłącznie na złotym łańcuchu (kollanie). Kollana występuje w dwóch odmianach: Wielka i Mała, i składa się z 14 członów: tzw. węzłów miłości (sabaudzkich), splecionych liter "FERT" i medalionów z białą na przemian z czerwoną różą, na których zawieszony jest owalny medalion z przedstawieniem sceny Zwiastowania: archanioła Gabriela i NMP, nad którymi unosi się Duch Święty, otoczonych splecionymi literami "FERT". Wielki łańcuch (kollana) noszony na ramionach zakłada się 25 marca, w dzień święta Orderu, na Nowy Rok, lub w dni wyznaczone przez wielkiego mistrza, przy innych okazjach, do stroju wieczorowego czy munduru, noszona jest na szyi mała kollana. Wprowadzona dopiero w 1680 złota haftowana gwiazda orderowa nosiła początkowo w swym środkowym medalionie litery: F.E.R.T. otoczone promieniami w kształcie płomieni, a później medalion oznaki orderowej

Na gwieździe i oznace orderowej widnieją litery: F.E.R.T., co miało znaczyć FORTITUDO EIUS RHODUM TULIT (pol. za bohaterstwo w odbiciu Rodos). Według niektórych historyków inicjały te mogą jednak znaczyć także: FOEDERE ET RELIGIONE TENUMUR (pol. Naszą siłą pakta i religia). Litery "FERT" pojawiły się już w 1233 na nagrobku hrabiego Tomasza I Sabaudzkiego – na obroży psa, który spoczywa u stóp pana- a więc hipoteza Rodosu jest raczej wykluczona.

Oficjałowie zakonu – Kanclerz, Sekretarz, Jałmużnik i Skarbnik – nosili oznakę orderową na szyi na jasnoniebieskiej wstędze.

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Annuncjaty.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gustav Adolph Ackermann, Ordensbuch sämmtlicher in Europa existierender und erloschener Orden, Annaberg 1855
  • Arnhard Graf Klenau, Europäische Orden ab 1700, München 1977

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]