Order Trzech Gwiazd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Order Trzech Gwiazd
Triju Zvaigžṇu ordenis
Awers
Awers orderu
Awers
Awers gwiazdy
Baretka
Baretka
Ustanowiono 1924
Wielkość 54 x 54 mm (order I klasy)
49 x 49 mm (order II–III kl.)
40 x 40 mm (order IV–V kl.)
88 x 88 mm (gwiazda I kl.)
82 x 82 mm (gwiazda II kl.)
Kruszec Złoto[1], srebro próby 875[2]
Order Trzech Gwiazd z łańcuchem i gwiazdą orderową

Order Trzech Gwiazd (łot. Triju Zvaigžṇu ordenis) – jedno z najwyższych łotewskich odznaczeń państwowych ustanowione w 1924 na pamiątkę utworzenia Państwa Łotewskiego.

Order Trzech Gwiazd przyznawany jest obywatelom łotewskim i obcokrajowcom za wybitne zasługi cywilne dla Państwa Łotewskiego na polu umacniania jego bezpieczeństwa, wszechstronnego rozwoju i dobrobytu. Mottem orderu jest łacińska sentencja Per aspera ad astra (przez trudy do gwiazd). Order Trzech Gwiazd dzieli się na pięć klas[3]:

  • I klasa – Komandor Krzyża Wielkiego
  • II klasa – Wielki Oficer
  • III klasa – Komandor
  • IV klasa – Oficer
  • V klasa – Kawaler

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1921 Sejm łotewski dyskutował potrzebę ustanowienia odznaczenia przyznawanego za zasługi cywilne. Wpłynął wtedy wniosek dotyczący ustanowienia Orderu Wieńca Dębowego, którego projekt został już nawet przygotowany. Pomysł ten został jednak wtedy odrzucony. Powodem był brak przekonania posłów czy demokratyczne państwo powinno w ogóle kogokolwiek wyróżniać przyznawaniem odznaczeń cywilnych. Na dodatek skład Sejmu nie był jeszcze ostatecznie zatwierdzony, co budziło wątpliwości czy może on w ogóle podejmować jakiekolwiek wiążące decyzje. Sejm powrócił do tej sprawy po kilku latach i 25 marca 1924 prezydent Łotwy Jānis Čakste zatwierdził prawo o ustanowieniu Orderu Trzech Gwiazd, którego projekt w podstawowych zarysach opierał się na projekcie niezatwierdzonego Orderu Wieńca Dębowego. Order był przyznawany do 1940, kiedy Łotwa znalazła się pod okupacją ZSRR. Projektantem orderu był łotewski artysta Gustavs Šķilters[2]. Order był wytwarzany w ryskiej Fabryce Orderów (Ordeņu Fabrika)[2]. Order posiadał swój statut, a procedurą przyznawania orderu kierowała Kapituła Orderu Trzech Gwiazd. Po aneksji Łotwy przez ZSRR w 1940 order został zniesiony. Przywrócono go w 1994 już po odzyskaniu niepodległości przez Łotwę. W 2008 Poczta Łotwy wydała znaczek pocztowy z wizerunkiem gwiazdy orderowej tego odznaczenia[4].

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd.
Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd.

Wśród kawalerów Orderu Trzech Gwiazd znaleźli się m.in.:[5]

W okresie międzywojennym Order Trzech Gwiazd otrzymało:[6]

  • I klasa – 285 osób
  • II klasa – 391 osób
  • III klasa – 1323 osoby
  • IV klasa – 2194 osoby
  • V klasa – 4617 osób.

Po 1994 order otrzymali m.in.:

Opis odznaki[edytuj | edytuj kod]

Krzyż Kawalerski Orderu Trzech Gwiazd

Odznaką orderu jest emaliowany na biało złoty krzyż maltański zakończony złotymi kulkami. Między ramionami krzyża rozchodzą się złote promienie. Pośrodku krzyża znajduje się okrągły medalion ze złotą ramą ozdobioną ornamentem i wypełniony szafirową emalią, na której widać trzy złote gwiazdy symbolizujące trzy części Łotwy: Liwonię (dawne Inflanty szwedzkie), Łatgalię (dawne Inflanty polskie) i Kurlandię z Semigalią. Górne skrzydło krzyża spięte jest wstążkami opadającymi ze złotego wieńca ponad nim. Rewers medalionu jest złoty i zawiera następujący napis: LATVIJAS/REPUBLIKA/1918. G. 18. NOVEMBRIS (Republika Łotewska 18.XI.1918), a dookoła niego: PER ASPERA AD ASTRA. Szerokość krzyża I klasy wynosi 54 mm, II i III kl. – 49 mm, a IV i V kl. – 40 mm[1]. Kawalerom orderu I i II klasy przysługuje również gwiazda orderowa w kształcie srebrnej pięcioramiennej gwiazdy ze słabo zaznaczonymi ramionami oraz okrągłym szafirowym medalionem pośrodku w złotej ramie z oranamentem składającym się ze stylizowanych liści dębowych i napisu PAR TĒVIJU (Za Ojczyznę). Pośrodku szafirowego pola medalionu znajdują się trzy złote gwiazdy. Promień gwiazd orderowych wynosi: dla I kl. – 44 mm, dla II kl. – 41 mm[1]. W wyjątkowych przypadkach do orderu dołącza się również łańcuch orderowy.

Wstążka Orderu Trzech Gwiazd, szerokości 32 mm, jest koloru błękitnego z paskami złotymi wzdłuż obu boków. Order I kl. ma wstęgę szerokości 110 mm[1].

Baretki Orderu Trzech Gwiazd
LVA Order of the Three Stars - Grand Cross BAR.png
Krzyż Wielki
LVA Order of the Three Stars - Grand Officer BAR.png
Wielki Oficer
LVA Order of the Three Stars - Commander BAR.png
Komandor
LVA Order of the Three Stars - Officer BAR.png
Oficer
LVA Order of the Three Stars - Knight BAR.png
Kawaler
Srebrny Medal Honorowy Orderu Trzech Gwiazd

Dodatkowo do Orderu Trzech Gwiazd utworzono jeszcze medale honorowe Orderu Trzech Gwiazd w 3 odmianach: złotej, srebrnej i brązowej. Medale mają identyczny wzór, okrągłe z wyobrażeniem odznaki Orderu Trzech Gwiazd na awersie i napisem PAR TĒVIJU (Za Ojczyznę) ponad płomiennym sercem na rewersie, oraz okalającym medal od góry wieńcem z liści dębowych. Średnica medalu wynosi 30 mm[1]. Wstążka w takich samych kolorach jak Order Trzech Gwiazd, jednak w kształcie trójkątnym, jaki stosowano przy odznaczeniach austro-węgierskich. Noszone są na lewej piersi. To odznaczenie, nadane po raz pierwszy w 1928, zostało również przywrócone w 1994.

Baretki Medali Honorowych Orderu Trzech Gwiazd
LVA Order of the Three Stars - Gold Medal BAR.png
Medal Złoty
LVA Order of the Three Stars - Silver Medal BAR.png
Medal Srebrny
LVA Order of the Three Stars - Bronze Medal BAR.png
Medal Brązowy

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 93
  2. 2,0 2,1 2,2 Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 22
  3. Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 92
  4. Michel Europa-Katalog. Nordeuropa (Lettland), Schwaneberger Verlag GMBH, Unterschleissheim 2009, ISBN 978-3-87858-884-9
  5. Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 25
  6. Kristīne Ducmane: Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, str. 21

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kristīne Ducmane: Apbalvojumi Latvijas Republikā 1918-1940 -Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940, Ryga 1993, ISBN 5-89960-040-3
  • The State Decorations of Latvia, katalog odznaczeń łotewskich wydany z okazji wystawy w Kopenhadze w 2007 r.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]