Kārlis Ulmanis

Kārlis Ulmanis
Data urodzenia	4 września 1877 Bērze
Data śmierci	20 września 1942 k. Krasnowodzka
Prezydent Łotwy
Okres urzędowania	od 1936 do 1940
Poprzednik	Alberts Kviesis
Odznaczenia
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Karlis Ulmanis, 1934

Kārlis Augusts Vilhelms Ulmanis (ur. 4 września 1877 w Bērze k. Dobele, zm. 20 września 1942 w radzieckim łagrze k. Krasnowodzka) – łotewski polityk, premier i prezydent Łotwy, dyktator. Był pierwszą łotewską głową państwa w 1918, później piastował tę funkcję w okresie 1936–1940. Pełnił także urząd szefa rządu w latach 1918, 1919–1921, 1925–1926, 1931–1932 i 1934–1940.

Życiorys

W młodości studiował agronomię w Niemczech, zajmował się problematyką hodowli bydła. W 1905 po klęsce rewolucji, w której brał udział, musiał się udać na emigrację do USA, gdzie wykładał na uniwersytecie w Nebrasce.

W 1913 w wyniku amnestii udzielonej mu przez cara powrócił na Łotwę. W 1917 założył Łotewski Związek Ludowy opowiadający się za niepodległością kraju. Utworzona przez tę partię (oraz innych działaczy niepodległościowych) Rada Narodowa ogłosiła niepodległość 18 listopada 1918 i mianowała Ulmanisa p.o. premiera. Pozostał on u władzy aż do 1921, brał udział w wojnie łotewsko-radzieckiej jako dowódca wojska. W sierpniu 1920 rozpisał wybory do nowego sejmu. W tym samym miesiącu zawarto pokój ryski z Rosją Radziecką (RFSRR). W późniejszych latach Ulmanis był wielokrotnie premierem Łotwy. Władzę autorytarną przejął w wyniku zamachu 17 marca 1934. 15 maja Ulmanis wraz z generałem Jānisem Balodisem ogłosił stan wojenny, rozwiązując sejm i wszystkie partie polityczne (w tym swój Związek Ludowy).

Zrezygnował z funkcji prezydenta w wyniku ultimatum sowieckiego z czerwca 1940 (wierzył, iż jego rezygnacja pomoże ocalić niezależność kraju). Po okupacji Łotwy przez Armię Czerwoną został aresztowany 21 lipca 1940 przez NKWD i zesłany do łagru niedaleko Krasnowodzka. Tam też zmarł 20 września 1942. Miejsce jego pochówku jest nieznane.

Wnuk brata Kārlisa Ulmanisa, Guntis Ulmanis, był w latach 1993–1999 prezydentem niepodległej Łotwy.

Odznaczenia

• Order Zabójcy Niedźwiedzia III klasy (Łotwa)
• Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa)
• Order Westharda I klasy (Łotwa)
• Krzyż Uznania I klasy (Łotwa)
• Krzyż Zasług Aizsargów (Łotwa)
• Medal Pamiątkowy X Rocznicy Walk o Wyzwolenie Republiki Łotewskiej
• Krzyż Wielki Order Korony (Belgia)
• Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia)
• Krzyż Wolności I klasy (Estonia, 1925)
• Order Białej Gwiazdy I klasy (Estonia)
• Orderem Krzyża z Orłem I klasy (Estonia)
• Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia)
• Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja)
• Kawaler Legii Honorowej (Francja)
• Krzyż Wojenny (Francja)
• Krzyż Wielki ze Złotą Kollaną Orderu Witolda Wielkiego (Litwa)
• Krzyż Wielki Orderu św. Olafa (Norwegia)
• Order Orła Białego (Polska, 1937)
• Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
• Order Białego Lwa I Klasy (Republika Czechosłowacka)
• Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja)
• Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Wazów (Szwecja)
• Order Błogosławionego Piusa IX I klasy (Watykan)
• Krzyż Wielki Orderu Korony Włoch
• Krzyż Wielki Orderu Domowego pw. świętych Maurycego i Łazarza

Bibliografia

• historia.lv – Kārlis Augusts Vilhelms Ulmanis

Poprzednik uzyskanie niepodległości

Premier Łotwy 1918-1919

Następca Andrievs Niedra

Poprzednik Andrievs Niedra

Premier Łotwy 1919-1921

Następca Zigfrīds Meierovics

Poprzednik Hugo Celmiņš

Premier Łotwy 1925-1926

Następca Arturs Alberings

Poprzednik Hugo Celmiņš

Premier Łotwy 1931-1933

Następca Ādolfs Bļodnieks

Poprzednik Ādolfs Bļodnieks

Premier Łotwy 1934-1940

Następca Augusts Kirhenšteins

Poprzednik Hermanis Albats

Minister spraw zagranicznych Łotwy 1926

Następca Felikss Cielēns

Poprzednik Hugo Celmiņš

Minister spraw zagranicznych Łotwy 1931

Następca Kārlis Zariņš

Poprzednik Voldemārs Salnais

Minister spraw zagranicznych Łotwy 1934-1936

Następca Vilhelms Munters