Kārlis Ulmanis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kārlis Ulmanis
Karlis Ulmanis.jpg
Data urodzenia 4 września 1877
Bērze
Data śmierci 20 września 1942
k. Krasnowodzka
Prezydent Łotwy
Okres urzędowania od 1936
do 1940
Poprzednik Alberts Kviesis
Kārlis Ulmanis signature.svg
Odznaczenia
Order Wojskowy Lāčplēsisa (Order Zabójcy Niedźwiedzia) (Łotwa) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa) Order Westharda I klasy (Łotwa) Krzyż Uznania I klasy (Łotwa) Krzyż Zasług Aizsargów (Łotwa) Medal Pamiątkowy X Rocznicy Walk o Wyzwolenie Republiki Łotewskiej Wielki Krzyż Orderu Korony (Belgia) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wolności za służbę cywilną (Estonia) Order Białej Gwiazdy I Klasy (Estonia) Order Krzyża z Orłem I Klasy (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Kawaler Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny 1914–1918 (Francja) Wielki Krzyż ze Złotą Kollaną Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Orła Białego Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Order Białego Lwa I klasy (Republika Czechosłowacka) Komandor Krzyża Wielkiego Królewskiego Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Wazów (Szwecja) Order Błogosławionego Piusa IX I klasy (Watykan) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Korony Włoch Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Karlis Ulmanis, 1934

Kārlis Augusts Vilhelms Ulmanis (ur. 4 września 1877 w Bērze k. Dobele, zm. 20 września 1942 w radzieckim łagrze k. Krasnowodzka) – łotewski polityk, premier i prezydent Łotwy, dyktator. Był pierwszą łotewską głową państwa w 1918, później piastował tę funkcję w okresie 1936–1940. Pełnił także urząd szefa rządu w latach 1918, 1919–1921, 1925–1926, 1931–1932 i 1934–1940.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W młodości studiował agronomię w Niemczech, zajmował się problematyką hodowli bydła. W 1905 po klęsce rewolucji, w której brał udział, musiał się udać na emigrację do USA, gdzie wykładał na uniwersytecie w Nebrasce.

W 1913 w wyniku amnestii udzielonej mu przez cara powrócił na Łotwę. W 1917 założył Łotewski Związek Ludowy opowiadający się za niepodległością kraju. Utworzona przez tę partię (oraz innych działaczy niepodległościowych) Rada Narodowa ogłosiła niepodległość 18 listopada 1918 i mianowała Ulmanisa p.o. premiera. Pozostał on u władzy aż do 1921, brał udział w wojnie łotewsko-radzieckiej jako dowódca wojska. W sierpniu 1920 rozpisał wybory do nowego sejmu. W tym samym miesiącu zawarto pokój ryski z Rosją Radziecką (RFSRR). W późniejszych latach Ulmanis był wielokrotnie premierem Łotwy. Władzę autorytarną przejął w wyniku zamachu 17 marca 1934. 15 maja Ulmanis wraz z generałem Jānisem Balodisem ogłosił stan wojenny, rozwiązując sejm i wszystkie partie polityczne (w tym swój Związek Ludowy).

Zrezygnował z funkcji prezydenta w wyniku ultimatum sowieckiego z czerwca 1940 (wierzył, iż jego rezygnacja pomoże ocalić niezależność kraju). Po okupacji Łotwy przez Armię Czerwoną został aresztowany 21 lipca 1940 przez NKWD i zesłany do łagru niedaleko Krasnowodzka. Tam też zmarł 20 września 1942. Miejsce jego pochówku jest nieznane.

Wnuk brata Kārlisa Ulmanisa, Guntis Ulmanis, był w latach 1993–1999 prezydentem niepodległej Łotwy.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 305.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
uzyskanie niepodległości
Coat of arms of Latvia.svg Premier Łotwy
1918-1919
Coat of arms of Latvia.svg Następca
Andrievs Niedra
Poprzednik
Andrievs Niedra
Coat of arms of Latvia.svg Premier Łotwy
1919-1921
Coat of arms of Latvia.svg Następca
Zigfrīds Meierovics
Poprzednik
Hugo Celmiņš
Coat of arms of Latvia.svg Premier Łotwy
1925-1926
Coat of arms of Latvia.svg Następca
Arturs Alberings
Poprzednik
Hugo Celmiņš
Coat of arms of Latvia.svg Premier Łotwy
1931-1933
Coat of arms of Latvia.svg Następca
Ādolfs Bļodnieks
Poprzednik
Ādolfs Bļodnieks
Coat of arms of Latvia.svg Premier Łotwy
1934-1940
Coat of arms of Latvia.svg Następca
Augusts Kirhenšteins
Poprzednik
Hermanis Albats
Coat of arms of Latvia.svg Minister spraw zagranicznych Łotwy
1926
Coat of arms of Latvia.svg Następca
Felikss Cielēns
Poprzednik
Hugo Celmiņš
Coat of arms of Latvia.svg Minister spraw zagranicznych Łotwy
1931
Coat of arms of Latvia.svg Następca
Kārlis Zariņš
Poprzednik
Voldemārs Salnais
Coat of arms of Latvia.svg Minister spraw zagranicznych Łotwy
1934-1936
Coat of arms of Latvia.svg Następca
Vilhelms Munters