Pieter Willem Botha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pieter Willem Botha
PW Botha 1962.jpg
Data i miejsce urodzenia 12 stycznia 1916
Paul Roux
Data i miejsce śmierci 31 października 2006
Wilderness
Minister obrony Republiki Południowej Afryki
Przynależność polityczna Partia Narodowa
Okres urzędowania od 1966
do 1980
Poprzednik Jacobus Johannes Fouché
Następca Magnus Malan
Premier Republiki Południowej Afryki
Przynależność polityczna Partia Narodowa
Okres urzędowania od 28 sierpnia 1978
do 14 września 1984
Poprzednik Balthazar Johannes Vorster
Następca urząd zlikwidowany
Związek Południowej Afryki 6. Prezydent Republiki Południowej Afryki
Przynależność polityczna Partia Narodowa
Okres urzędowania od 3 września 1984
do 15 sierpnia 1989
Poprzednik Marais Viljoen
Następca Frederik Willem de Klerk
Odznaczenia
Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Rycerzy Pana Naszego Jezusa Chrystusa
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Pieter Willem Botha (wym. [ˈpitəɹ ˈvələm ˈbʊə̯tɑ]; ur. 12 stycznia 1916 w Paul Roux, zm. 31 października 2006 w Wilderness) – południowoafrykański polityk, premier RPA w latach 1978-1984, prezydent RPA w latach 1984-1989, a także szef Partii Narodowej (1978-1989). Zwano go powszechnie Groot Krokodil (z afr. Wielki Krokodyl).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w afrykanerskiej rodzinie na farmie Telegraaf niedaleko Paul Roux. W drugiej połowie lat 30. studiował prawo na Grey University College, później związał się z Partią Narodową i stał się jej liderem w Kraju Przylądkowym. Był działaczem skrajnie nacjonalistycznej organizacji Ossewabrandwag, od której ideologii później się odciął. W 1948 został wybrany do parlamentu z ramienia Partii Narodowej. Był ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Hendrika Frenscha Verwoerda oraz ministrem obrony w gabinecie Balthazara Johannesa Vorstera. W 1978 został premierem. Za jego rządów zaczęła się powolna erozja systemu apartheidu, spowodowana wzrastającą aktywnością organizacji czarnej ludności oraz presją opinii międzynarodowej. W 1983 z jego inicjatywy przeprowadzono (zgodnie z obowiązującym wówczas prawem tylko wśród białej ludności) referendum dotyczące wprowadzenia nowej konstytucji. Miała ona zlikwidować stanowisko premiera, a jego prerogatywy przekazać prezydentowi i tym samym znacznie wzmocnić jego pozycję. Tworzyła ona również trójizbowy parlament - z jedną izbą dla Azjatów (ang. House of Delegates), jedną dla przedstawicieli ludności kolorowej (ang. House of Representatives) oraz dla ludności białej (ang. House of Assembly). Zmiany zostały zaakceptowane i tym samym Botha w 1984 stał się prezydentem kraju. Przez pięć lat rządów, utrzymując białą mniejszość u steru władzy, zaczął powoli demontować ustawodawstwo sankcjonujące segregację rasową. Zezwolono na małżeństwa pomiędzy przedstawicielami różnych ras oraz złagodzono obostrzenia dotyczące zamieszkiwania i pracy ludności różnych ras w konkretnych strefach obszarów miejskich. Rząd Bothy nawiązał również kontakt z centralą ANC. Mimo to, w 1986 wprowadzono stan wyjątkowy na obszarze całego kraju, tłumiono ruch przeciwko apartheidowi, jego działaczy torturowano i skazywano na długoletnie kary więzienia. W wyniku nacisku światowych przywódców na wycofanie się z Namibii oraz udaru mózgu Botha zrezygnował z funkcji przewodniczącego Partii Narodowej, którą wbrew jego woli objął Frederik Willem de Klerk. Po serii tarć z nowym kierownictwem partii Botha zrezygnował w 1989 ze stanowiska prezydenta. Nie stawiał się na wezwania Komisji Prawdy i Pojednania, mimo iż ta stawiała mu ciężkie zarzuty. Botha zmarł na zawał serca w wieku 90 lat.