Bogusław XIV

Z Wikipedii

Bogusław XIV - (zwany Towarzyskim, ur. 31 marca 1580 r. w Bardo, zm. 10 marca 1637 r. w Szczecinie) - książę na Darłowie w latach 1606-1621 (wraz z bratem Jerzym II do 1615) i od 1622, książę na Bukowie w latach 1617-1621 i od 1622, książę szczeciński od 1620, wreszcie od 1625 książę wołogoski i całego Pomorza Zachodniego. Od 1623 biskup kamieński, syn Bogusława XIII z rodu Gryfitów.

Był szóstym dzieckiem, a trzecim synem ówczesnego księcia na Bardzie i Nowopolu (Neuencamp), Bogusława XIII i jego pierwszej żony Klary, księżniczki brunszwickiej na zamku w Bardzie. Od najmłodszych lat był przygotowywany przez ojca do pełnienia rządów: brał udział w sejmach stanów pomorskich i poznawał ustawodawstwo kraju. W 1606 r. podróżował do Niemiec, Niderlandów, Anglii, Szkocji, Francji i Włoch. Po śmierci Bogusława XIII w 1606 zarządzał Księstwem Darłowskim początkowo wraz z bratem Jerzym, a od 1615 samodzielnie. Rok wcześniej, 27 października 1614 została podpisana umowa małżeńska w Sonderburgu, a po upływie prawie czterech miesięcy - 19 lutego 1615 w Darłowie ożenił się z Elżbietą, księżniczką szlezwicką. Po bezpotomnej śmierci starszego brata, Franciszka w 1620 Bogusław przejął władzę nad Księstwem Szczecińskim, wydzielając w 1621 jedynemu żyjącemu wówczas bratu Ulrykowi okręg Darłowa i Bukowa oraz Kamień. W 1622 nadał również swojej siostrze Annie, która wróciła wraz z synem Ernestem Bogusławem, księciem Croy w latach dwudziestych na Pomorze, wieś Smołdzino w okolicach Słupska, w rok później także własną siedzibę w Słupsku, w 1625 zaś kompleks lasów wokół góry Rowokół. Po śmierci Ulryka ogłosił się w czerwcu 1623 biskupem kamieńskim, mianując jednocześnie księcia wołogoskiego, Filipa Juliusza koadiutorem. Po śmierci tego ostatniego w 1625 przyłączył do swojej domeny także Księstwo Wołogoskie i władał odtąd ziemiami całego Pomorza Zachodniego.

Okres jego rządów przypadł na czasy wojny trzydziestoletniej - okres bardzo trudny, gdyż wojska kwaterujące doprowadzały kraj do ruiny. Pomorze ze Szczecinem było dogodnym terenem i bazą operacyjną dla wojsk szwedzkich. Pomimo usilnych starań Bogusławowi nie udało się zachować neutralności Pomorza. W 1627 został zmuszony do wyrażenia zgody na zakwaterowanie wojsk cesarskich pod dowództwem Albrechta von Wallensteina. W latach trzydziestych księstwo przeżywało poważne trudności wewnętrzne - wpływy stanów szlacheckich znacznie ograniczyły władzę księcia.

W kwietniu 1633 został dotknięty częściowym paraliżem, po którym już nigdy nie powrócił do pełni sił. W tym samym roku w czerwcu desygnował swojego siostrzeńca, Ernesta Bogusława na swojego następcę na urzędzie biskupa kamieńskiego, zabiegał również bezskutecznie o nadanie księciu Croy Lęborka i Bytowa przez króla Polski Władysława IV. W dwa lata później przekazał temu swojemu siostrzeńcowi we władanie także hrabstwa Nowogardu i Maszewa. Zmarł na zamku w Szczecinie jako ostatni z rodu Gryfitów władca Pomorza Zachodniego. Na mocy testamentu przez niego sporządzonego Brandenburczycy zostali wykluczeni z sukcesji, natomiast Pomorze miało przejść w ręce Szwedów. Podpisany w 1648 roku pokój westfalski potwierdził polityczny upadek Pomorza - zostało ono podzielone między Szwecję i Brandenburgię. Bogusław XIV został pochowany kościele zamkowym św. Ottona w Szczecinie dopiero 25 maja 1654.

[edytuj] Bibliografia

• Rymar E., Rodowód książąt pomorskich, t. II, Szczecin 1995, ISBN 83-902780-0-6.