Bogusław XIV

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bogusław XIV
Gustaw II Adolf, Bogusław XIV
książę darłowski
Okres panowania od 1606
do 1621
Poprzednik Bogusław XIII
Następca Ulryk
książę bukowski
Okres panowania od 1617
do 1621
Poprzednik Jerzy II
Następca Ulryk
książę szczeciński
Okres panowania od 1620
do 1637
Poprzednik Franciszek
Następca Państwo podzielone w następstwie pokoju westfalskiego (1648) między Brandenburgię (część wschodnia) i Szwecję (część zachodnia)
książę darłowsko-bukowski
Okres panowania od 1622
do 1637
Poprzednik Ulryk
Następca Państwo podzielone w następstwie pokoju westfalskiego (1648) między Brandenburgię (część wschodnia) i Szwecję (część zachodnia)
książę wołogoski i bardowsko-nowopolski
Okres panowania od 1625
do 1637
Poprzednik Filip Juliusz
Następca Państwo podzielone w następstwie pokoju westfalskiego (1648) między Brandenburgię (część wschodnia) i Szwecję (część zachodnia)
biskup Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego
Okres panowania od 1622
do 1637
Poprzednik Ulryk
Następca Ernest Bogusław von Croy
Dane biograficzne
Dynastia Gryfici
Urodziny 31 marca 1580
Śmierć 10 marca 1637
Ojciec Bogusław XIII
Matka Klara
Żona Elżbieta
Awers talara z popiersiem Bogusława XIV (1635)

Bogusław XIV zwany Towarzyskim (ur. 31 marca 1580 w Bardo, zm. 10 marca 1637 w Szczecinie[1]) – książę na Darłowie w latach 1606-1621 (wraz z bratem Jerzym II do 1615) i od 1622, książę na Bukowie w latach 1617-1621 i od 1622, książę szczeciński od 28 listopada 1620, wreszcie od 1625 książę wołogoski i całego Pomorza Zachodniego. Od 1623 biskup kamieński, syn Bogusława XIII z rodu Gryfitów i Klary Braunschweig-Lüneburg.

Życie i panowanie[edytuj | edytuj kod]

Był szóstym dzieckiem i trzecim synem ówczesnego księcia na Bardzie i Nowopolu (Neuencamp), Bogusława XIII i jego pierwszej żony Klary, księżniczki brunszwickiej[2]. Od najmłodszych lat był przygotowywany przez ojca do pełnienia rządów; brał udział w sejmach stanów pomorskich i poznawał ustawodawstwo kraju. W 1606 podróżował do Niemiec, Niderlandów, Anglii, Szkocji, Francji i Włoch[3]. Po śmierci Bogusława XIII w 1606 zarządzał Księstwem Darłowskim, początkowo wraz z bratem Jerzym II, a od 1615 samodzielnie[4]. Rok wcześniej, 27 października 1614 została podpisana umowa małżeńska w Sonderburgu, a po upływie prawie czterech miesięcy – 19 lutego 1615 w Darłowie ożenił się z Elżbietą, córką Jana Młodszego, księcia szlezwicko-holsztyńskiego na Sonderburgu i Elżbiety brunszwickiej z Grubenhagen[5]. Po bezpotomnej śmierci starszego brata, Franciszka, 28 listopada 1620 Bogusław przejął władzę nad Księstwem Szczecińskim, wydzielając w 1621 jedynemu żyjącemu wówczas bratu Ulrykowi okręg Darłowa, Bukowa oraz Kamień[4][3]. W 1622 nadał również swojej siostrze Annie, która wraz z synem Ernestem Bogusławem, księciem Croy w latach 20. XVII w. wróciła na Pomorze, wieś Smołdzino w okolicach Słupska, w rok później także własną siedzibę w Słupsku, w 1625 zaś kompleks lasów wokół góry Rowokół[6]. Po śmierci Ulryka ogłosił się w czerwcu 1623 biskupem kamieńskim, mianując jednocześnie Filipa Juliusza, księcia wołogoskiego – koadiutorem. Po śmierci tego ostatniego w 1625 przyłączył do swojej domeny także Księstwo Wołogoskie i władał odtąd ziemiami całego Pomorza Zachodniego[2].

Okres jego rządów przypadł na czasy wojny trzydziestoletniej – okres bardzo trudny, gdyż wojska kwaterujące na Pomorzu doprowadzały kraj do ruiny (Pomorze ze Szczecinem było dogodnym terenem i bazą operacyjną dla wojsk szwedzkich). Mimo usilnych starań Bogusławowi nie udało się zachować neutralności księstwa. W 1627 został zmuszony do wyrażenia zgody na zakwaterowanie wojsk cesarskich pod dowództwem Albrechta von Wallensteina. W latach 30. XVII w. księstwo przeżywało poważne trudności wewnętrzne – wpływy stanów szlacheckich znacznie ograniczyły władzę księcia[4][3].

W kwietniu 1633 został dotknięty częściowym paraliżem, po którym już nigdy nie powrócił do pełnego zdrowia[2]. W tym samym roku (w czerwcu) desygnował swojego siostrzeńca, Ernesta Bogusława de Croÿ na swojego następcę na urzędzie biskupa kamieńskiego, zabiegał również bezskutecznie o nadanie księciu de Croÿ Lęborka i Bytowa przez króla Polski Władysława IV. W dwa lata później przekazał siostrzeńcowi we władanie również hrabstwa Nowogardu i Maszewa[7]

Zmarł na zamku w Szczecinie, jako ostatni z rodu Gryfitów władca Pomorza Zachodniego. Na mocy sporządzonego testamentu – Brandenburczycy zostali wykluczeni z sukcesji, natomiast Pomorze miało przejść w ręce Szwedów. Podpisany w 1648 pokój westfalski potwierdził polityczny upadek Pomorza, które zostało podzielone między Szwecję i Brandenburgię. Bogusław XIV został pochowany w kościele zamkowym św. Ottona w Szczecinie dopiero 25 maja 1654[4][8].

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Filip I wołogoski
ur. 14/15 VII 1515
zm. 14 II 1560
Maria saska
ur. 15 XII 1516
zm. w okr. 5–7 I 1583
Franciszek
ur. ?
zm. ?
Klara
ur. ?
zm. ?
         
     
  Bogusław XIII
ur. 9 VIII 1544
zm. 7 III 1606
Klara
ur. 1 I 1550
zm. 26 I 1598
     
   
Bogusław XIV
(ur. 31 III 1580, zm. 10 III 1637)


Przypisy

  1. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 470-472.
  2. 2,0 2,1 2,2 E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 470.
  3. 3,0 3,1 3,2 J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 130.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 133.
  5. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 471.
  6. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 475.
  7. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 480.
  8. J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, ss. 132, 135.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Literatura dodatkowa (online)[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik Następca
Bogusław XIII książę na Darłowie
1606-1621
do 1615 wraz z Jerzym II
Ulryk
Jerzy II książę na Bukowie
1617-1621
Franciszek książę szczeciński
1620-1637
Państwo podzielone w następstwie pokoju westfalskiego (1648) między Brandenburgię (część wschodnia) i Szwecję (część zachodnia)
Ulryk książę na Darłowie i Bukowie
1622-1637
Filip Juliusz książę wołogoski
książę na Bardzie i Franzburgu

1625-1637


Poprzednik
Ulryk
Template-Bishop.svg Biskup Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego
1622-1637
Template-Bishop.svg Następca
Ernest Bogusław von Croy