Reaktancja (elektryczność)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Reaktancja (opór bierny, sprzeciwność[1]) – wielkość charakteryzująca obwód elektryczny zawierający element o charakterze pojemnościowym (np. kondensator) lub element o charakterze indukcyjnym (np. cewkę). Jednostką reaktancji jest om. Jest urojoną częścią impedancji.

Reaktancję oznacza się na ogół symbolem X.

Gdy przez cewkę lub kondensator płynie prąd przemienny, wtedy część energii magazynowana jest w polu, odpowiednio magnetycznym lub elektrycznym. Wywołuje to spadek napięcia wprost proporcjonalny do iloczynu prądu i reaktancji. W przypadku obwodów prądu stałego nie mówi się o reaktancji, bowiem (pomijając stan nieustalony) cewka stanowi zwarcie, zaś kondensator przerwę w obwodzie.

Reaktancja idealnej cewki i kondensatora jest równa co do wartości bezwzględnej ich impedancji. Napięcie i prąd w takich elementach są przesunięte w fazie o 90 stopni względem siebie. Znak liczby zależy od tego, czy prąd wyprzedza napięcie, czy napięcie wyprzedza w fazie prąd.

Reaktancja cewki (opór indukcyjny, induktancja) ma znak dodatni i oblicza się ją ze wzoru:

X_{L}= \omega L\;

gdzie L to indukcyjność własna cewki, \omega\quadpulsacja.

Reaktancja kondensatora (opór pojemnościowy, kapacytancja) ma znak ujemny[a], oblicza się ją ze wzoru:

X_{C}= - \frac{1}{\omega C}

gdzie: Cpojemność kondensatora, \omega\quadpulsacja.

W układach wysokiej częstotliwości (układy o stałych rozłożonych) elementy o charakterze pojemnościowym i indukcyjnym często uzyskuje się poprzez wprowadzenie do prowadnicy falowej nieciągłości, np. zwężenia.

Reaktancja połączonych szeregowo cewek i kondensatorów jest sumą[a] ich reaktancji:

X = X_L + X_C \,

Uwagi

  1. 1,0 1,1 W niektórych podręcznikach stosuje się inną konwencję, w której zarówno induktancja jak i kapacytancja mają dodatnie znaki, zaś reaktancja ich połączenia szeregowego jest różnicą tych wartości.

Przypisy

  1. Józef Kotecki, Rezystory, WKiŁ, str. 15
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło reaktancja w Wikisłowniku