Skunks zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Skunks zwyczajny
Mephitis mephitis[1]
(Schreber, 1776)
Skunks zwyczajny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina skunksowate
Rodzaj Mephitis
Gatunek skunks zwyczajny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Skunks zwyczajny (Mephitis mephitis) – gatunek ssaka z rodziny skunksowatych, wcześniej zaliczane do łasicowatych, słynne z powodu cuchnącej wydzieliny, której używa do odstraszania napastników. Występuje na Wielkich Równinach w Ameryce Północnej. Zamieszkuje lasy i tereny otwarte. Jego sierść jest gęsta i puszysta w czarnym kolorze w białe paski.

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Mephitis pochodzi od łacińskiego słowa mephit, co oznacza "nieprzyjemny zapach".

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Skunks jest szeroko rozpowszechniony w Ameryce Północnej. Jego zasięg występowania rozciąga się od Oceanu Atlantyckiego do Oceanu Spokojnego, a z północy na południe: od południowych stanów Kanady do północnego Meksyku[3][4][5].

Habitat[edytuj | edytuj kod]

Skunks jest często spotykany w różnych środowiskach, ale najchętniej zamieszkuje tereny zalesione i trawiaste. Obecnie coraz częściej wchodzi na tereny rolnicze i częściowo zurbanizowane – obszary podmiejskie, czasem większe parki w miastach. W górach występuje do 1800 m n.p.m, a najwyższe odnotowane stanowiska jego występowania wynosiły 4200 m n.p.m[3][4][5][6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Skunks jest łatwo rozpoznawalny po czarno-białym futrze z charakterystycznymi czarnymi i białymi pasami ciągnącymi się wzdłuż grzbietu do ogona. Szerokość i kształt poszczególnych pasów są cechą indywidualną i mogą służyć do indywidualnego rozpoznawania osobników. Mają nieduże trójkątne głowy, krótkie uszy, czarne oczy bez błony migawkowej (migotki). Mają 34 zęby o formule: I 3/3, C 1/1, P 3/3, M 1/2. Nogi są grube, stopy pięciopalczaste z grubymi pazurami przystosowanymi do kopania w ziemi[3][4][5][6][7].

Cechuje je wyraźny dymorfizm płciowy. Samce są nieco większe od samic. Całkowita długość osobników waha się od 46.5 cm do 81.5 cm. Ogon ma długość od 17 cm do 40 cm. Długość tylnych łap waha się od 5.5 to 8.5 cm. Ciężar ciała dorosłych osobników wynosi od 0.7 do 6.3 kg. Znane jest zjawisko redukcji ciężaru w okresie zimowym do 47.7% u samców i 50.1% u samic. Jest to związane z wyraźnymi sezonowymi zmianami metabolizmu tłuszczów [3][4][6][7].

Behawior[edytuj | edytuj kod]

Skunksy są spokojnymi zwierzętami ignorującymi inne ssaki, poza sezonem lęgowym gdy stają się bardziej agresywne. Pomimo swojej pasywnej natury skunksy są znane ze swojego behawioru obronnego polegającego na wystrzeleniu w kierunku napastnika strumienia wydzieliny gruczołów okołoodbytowych. Wszystkie drapieżniki mają takie gruczoły, ale tylko skunksowate produkują w nich niezwykle mocno śmierdzące związki. Mogą być one wyczuwalne z odległości 6 km. Zagrożony skunks najpierw ostrzega przeciwnika podnosząc wysoko ogon, drepcząc w miejscu lub cofając się. Następnie unosi przednie łapy, wygina ciało w łuk i wypuszcza strumień aerozolu celując między oczy przeciwnika. Smród tych wydzielin bardzo trudno usunąć i jest wyczuwalny przez wiele dni. Substancje zawarte w tej wydzielinie mają także charakter żrący, mogą powodować kilkudniowa ślepotę[8][3][4][5].

Skunksy prowadzą samotniczy i głównie nocny tryb życia. Nie bronią swojego areału i na tym samym terenie może przebywać dwa lub trzy osobniki. Z reguły jednak śpią samotnie w dziennych schronieniach i nie pomagają sobie w zdobywaniu pokarmu. Największą aktywność przejawiają o zmierzchu i świcie. Kopią małe nory, w których przebywają za dnia i większe, nory zimowe, w których znajdują schronienie w okresie zimowym. Ich dziennymi schronieniami są bardzo często opuszczone nory innych ssaków, wydrążone kłody drzew, a także odpowiednie dziury w skałach, ziemi i budowlach ludzkich. W okresie zimowym ich aktywność spada. Spalają wtedy zgromadzony wcześniej tłuszcz, choć nie hibernują. Na terenie Kanady obserwuje się w okresie zimowym niewielkie kolonie samic zajmujących jedną, rozgałęzioną norę i ogrzewających się wzajemnie. Czasem wśród nich tolerowany jest jeden samiec[8][3][5].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

U samic do rui dochodzi raz w roku wczesną wiosną (od lutego do kwietnia). Gdy z jakiś powodów samice poronią lub stracą miot, w maju dochodzi do drugiej rui.  Poza tym okresem samice nie utrzymują kontaktów z samcami, są względem nich agresywne co pokazują odpowiednią wokalizacją i tupiąc nogami. Gdy to nie pomaga odegnać samca, podejmują z nimi walkę. Samce są gotowe kryć każdą napotkaną samicę znajdującą się w rui, te jednak dopuszczają do siebie tylko jednego, wybranego samca. W rezultacie niewielka część dorodnych samców posiada wiele partnerek, podczas gdy inni są regularnie przeganiani. Zaloty rozpoczyna samiec od delikatnego lizania sromu samicy. Gdy samice wykazują uległość, samic drapie się na jej grzbiet. Kopulacja zazwyczaj trwa około 1 minuty. Ciąża trwa od 59 do 77 dni. Zmienność długości ciąży wynika ze zjawiska możliwej opóźnionej implantacji płodu w łożysku wynoszącej do 19 dni. Samice rodzą od 2 do 10 młodych (średnio 6) ważących od 32 do 35 g. Młode rodzą się ślepe i bezradne, ale już w chwili urodzenia pokryte są futrem z charakterystycznymi dla skunksów wzorami. Oczy otwierają się im po 3 tygodniach. Karmione są mlekiem przez 6 do 7 tygodni. W następnym okresie towarzyszą matce w zdobywaniu pokarmu i polowaniach. Samce opuszczają matkę w wieku 6 miesięcy, samice mogą z nią przebywać prawie rok.  Po 10 miesiącach zarówno samce jak i samice uzyskują dojrzałość płciową [3][4][5].

Długość życia[edytuj | edytuj kod]

Średnia długość życia skunksów oceniona jest na 6 lat [9]. Cechuje je wysoka śmiertelność w pierwszym roku życia, umierają przede wszystkim podczas pierwszej w życiu zimy[10]. Osobniki odporniejsze, które przeżyły pierwszą zimę, żyją średnio 7 lat, a w niewoli do 10 lat. Przyczyną ich śmierci są pasożyty, choroby, drapieżniki, a ostatnio wiele z nich ginie na drogach i są ofiarami polowań[3][4][5].

Komunikacja i Percepcja[edytuj | edytuj kod]

Jak u większości niesocjalnych zwierząt komunikacja werbalna ogranicza się głównie do okresu dziecięcego i dojrzewania w obecności matki i rodzeństwa. Nie mniej, opisywane są  wydawane przez dorosłe osobniki różnorodne dźwięki: od cichego warczenia po odgłosy przypominające ptasie sygnały. Nie wiele wiadomo o ich percepcji. Wiadomo tylko, że reagują na bodźce wzrokowe i słuchowe z bliskiej odległości[3][4][5].

Pokarm[edytuj | edytuj kod]

Skunksy są generalistami i oportunistami przy organizowaniu swojej diety. Jedzą wszystko to, co jest w danym okresie łatwo dostępne. Wiosną i latem są głównie owadożerne. Ofiarami ich są koniki polne, świerszcze, chrząszcze, larwy i owady społeczne, takie jak pszczoły. Spożywają także robaki, skorupiaki i inne stawonogi. W okresie jesiennym i zimowym w ich diecie pojawiają się małe ssaki, takie jak nornice. Jaja i pisklęta ptaków gniazdujących na ziemi pojawiają się w okresie lęgowym. Ponadto jedzą płazy, gady, padlinę i ryby oraz odpadki zostawione przez ludzi, gdy uda im się pozyskać taki pokarm. Udział pokarmu zwierzęcego w diecie skunksa dochodzi do 90%. Pozostałe 10 % stanowią rośliny odpowiednie dla sezonu: kukurydza, jagody i owoce[3][4][5][11].

Drapieżnictwo[edytuj | edytuj kod]

Większość ssaków woli unikać skunksów ze względu na ich behawior obronny. Czasami jednak odnotowuje się skunksy w pokarmie pum, rysi, kojotów, lisów i borsuków, choć nie wiadomo czy jest to wynik polowania, czy znaleziona padlina. Duże ptaki drapieżne Puchacz wirginijski i myszołów rdzawosterny systematycznie włączają skunksy do swojej diety [3][4][5][12].

Rola w Ekosystemie[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na znaczny udział owadów w diecie skunksa mogą one utrzymywać równowagę i zwiększać różnorodność w tej grupie zwierząt. Skunksy są jednocześnie wektorami wielu chorób zakaźnych i pasożytów. Są notorycznymi roznosicielami wścieklizny. Mogą również przyczyniać się do rozprzestrzeniania innych chorób, w tym gorączki Q, listeriozy, aspergilozy płuc, grzybicy, duru mysiego, tularemii, choroby Chagasa i psiego parwowirusa [3][4][5][13] .

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Pozytywne[edytuj | edytuj kod]

Dawniej tubylcza ludność Ameryki Północnej polowała na skunksy w celach kulinarnych, z ich kości i piżma wyrabiano leki. Z wydzieliny ich gruczołów okołoodbytowych wyrabiano perfumy. Do pewnego okresu polowano na nie dla cienkich, przewiewnych skór i ozdobnego futra. Obecnie nic nie wskazuje na to, by powróciło tego typu zapotrzebowanie na skunksy. Natomiast coraz częściej zwierzęta te są hodowane jako domowi ulubieńcy [3][4][5].

Negatywne[edytuj | edytuj kod]

Przenoszą pasożyty i choroby zakaźne groźne dla ludzi i zwierząt domowych.  Kopią niekiedy niepożądane nory w miejscach zagospodarowanych przez ludzi, a czasem próbując zasiedlić prywatne tereny farmerów stosują wobec nich swój behawior obronny. Są wtedy traktowane jako szkodniki[3][4][5].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Jest pospolity i nie wymaga ochrony. W czerwonej księdze gatunków zagrożonych wymieniany jest jako gatunek najmniejszej troski[14]

Przypisy

  1. Mephitis mephitis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Mephitis mephitis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 Kurta, A. 1995. Mammals of the Great Lakes Region, Revised Edition. Ann Arbor, MI: University of Michigan Press.
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 Wade-Smith, J., B. Verts. 1982. Mephitis mephitis. Mammalian Species, 173: 1-7
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 Whitaker, J. 1996. National Audubon Society Field Guide To North American Mammals, Revised Edition. New York: Alfred A. Knopf, Inc.
  6. 6,0 6,1 6,2 Chapman, J., G. Feldhamer. 1982. Wild Mammals of North American: Biology, Management, and Conservation. Baltimore, MD: John Hopkins University Press.
  7. 7,0 7,1 Nowak, R., D. Wilson. 1999. Walker's Mammals of the World, Sixth Edition. Baltimore, MD: John Hopkins University Press.
  8. 8,0 8,1 Houseknecht, C., J. Tester. 1978. Denning Habits of Striped Skunks (Mephitis mephitis). American Midland Naturalist, 100/2: 424-430.
  9. Sibly, R. M.; Collett, D.; Promislow, D. E. L.; Peacock, D. J.; Harvey, P. H. 1997. Mortality rates of mammals. J. Zool., 243 : 1-12
  10. Gehrt, S. 2005. Seasonal Survival and Cause-Specific Mortality of Urban and Rural Striped Skunks in the Absence of Rabies. Journal of Mammalogy, 86/6: 1164-1170.
  11. Verts, B. 1967. The Biology of the Striped Skunk. Urbana, IL: University of Illinois Press.
  12. Prange, S., S. Gehrt. 2007. Response of Skunks to a Simulated Increase in Coyote Activity. Journal of Mammalogy, 88/4: 1040-1049
  13. Gehrt, S. 2005. Seasonal Survival and Cause-Specific Mortality of Urban and Rural Striped Skunks in the Absence of Rabies. Journal of Mammalogy, 86/6: 1164-1170.
  14. Mephitis mephitis. Czerwona Ksiehga gatunków zagrożonych (IUCN, Red List of Treatened Species)