Skunksowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Skunksowate
Mephitidae
Bonaparte, 1845
Skunks zwyczajny Mephitis mephitis
Skunks zwyczajny Mephitis mephitis
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Podrząd psokształtne
Nadrodzina łasicokształtne
Rodzina skunksowate
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło skunks w Wikisłowniku

Skunksowate (Mephitidae) – rodzina ssaków z rzędu drapieżnych, zaliczana do psokształtnych (Caniformia). Obejmuje skunksy i surillo, ssaki wyróżniające się specyficzną strategią obronną polegającą na wytryskiwaniu w stronę napastnika cuchnącej cieczy wytwarzanej przez gruczoły odbytowe. Skunksy atakują ule pszczele[1], zwykle gdy są niepłoszone koncentrują się na jednym i szybko osłabiają rodzinę pszczelą aż do zupłenego zaniku. Są odporne na użądlenia pszczół, a nawet jad grzechotnika[2].

Filogeneza[edytuj | edytuj kod]

Do niedawna skunksowate stanowiły podrodzinę w rodzinie łasicowatych (Mustelidae) wraz z wydrami, borsukami i borsukami amerykańskimi[3]. Analiza DNA ssaków drapieżnych zweryfikowała ten podział. Skunksy okazały się blisko spokrewnione z borsukami z rodzaju Mydaus, ale takie grupy zwierząt jak szopowate (Procyonidae), borsuki (Melinae) i Taxidiinae, wydry (Lutrinae) i łasice (Mustelinae) są bliżej ze sobą spokrewnione, niż każda z tych grup ze skunksami[4]:




 Conepatus




 Mephitis



 Spilogale





 Mydaus










 Aonyx



 Lutra




 Enhydra




 Mustela




 Ictonyx






 Gulo



 Martes





 Meles



 Taxidea








 Bassariscus



 Procyon





 Potos



 Ailurus





Fragment drzewa filogenetycznego ssaków drapieżnych z podrzędu psokształtnych (Caniformia)[5][6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Większość gatunków występuje w Ameryce Północnej i Południowej – od południowej Kanady po Argentynę. Mydaus spp. występują w Indonezji i na Filipinach. Zajmują różne siedliska, poza gęsto porośniętymi lasami i mokradłami, na których są rzadko spotykane.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Skunksowate to zwierzęta małej lub średniej wielkości o charakterystycznym ubarwieniu ostrzegawczym, w którym dominuje kolor czarny i biały (rzadziej brązowy i biały). Tułów jest krępy o krótkich nogach i długim, puszystym ogonie, pysk wydłużony. Mocne pazury są przystosowane do kopania w ziemi. Masa ciała skunksów waha się od 200 g do 4,5 kg. Wszystkie gatunki mają silnie rozwinięte gruczoły przyodbytowe. Cuchnąca wydzielina tych gruczołów może być, przez skurcz mięśni otaczających torebkę gruczołową, wytryskiwana na odległość 1 m w przypadku teledu, do nawet 6 m u skunksa zwyczajnego. Zagrożony skunks ostrzega napastnika uniesieniem ogona, tupaniem w ziemię, pozorowaniem ataku, a jeśli to nie pomaga – odwraca się tyłem i wytryskuje śmierdzącą ciecz na intruza celując w jego oczy, które są szczególnie na nią wrażliwe. Głównym składnikiem tej cieczy u wszystkich skunksowatych jest (E)-but-2-eno-1-tiol, a u skunksa właściwego i plamiastego występuje również 3-metylobutano-1-tiol[7].

Skunksy są w głównej mierze mięsożercami. Żywią się owadami, małymi płazami i gadami, jajami oraz drobnymi gryzoniami. Dieta jest też uzupełniana pokarmem roślinnym. Prowadzą nocny tryb życia, dzień spędzają w norach lub kryjówkach skalnych. Niektóre potrafią wspinać się na drzewa. Długość ciąży jest różna u poszczególnych gatunków – od 2–3 miesięcy u Mephitis i Conepatus do 250 dni, a nawet dłużej u Spilogale. Samice rodzą w jednym miocie 2–10 młodych, nagich i ślepych. Gruczoły stanowiące ich obronę stają się w pełni funkcjonalne dopiero po upływie pierwszego tygodnia życia młodych. Do tego czasu bezpieczeństwo młodych jest całkowicie zależne od matki. Śmiertelność skunksowatych w pierwszym roku życia szacowana jest na poziomie 50% – 70%, głównie z powodu ataków drapieżników i chorób. Młode są karmione przez matkę przez dwa miesiące. Dojrzałość płciową uzyskują pod koniec pierwszego roku życia. W warunkach naturalnych skunksy żyją przeciętnie 5–6 lat, w niewoli do 10 lat.

Skunksowate nie są agresywne, ani terytorialne, nie znakują zajmowanego terenu, rzadko wydają dźwięki. Bytują zwykle samotnie, ale na tym samym terytorium tolerują innych przedstawicieli swojego gatunku. Samce niektórych gatunków jedynie w okresie rozrodu odpędzają rywali od swoich samic.

Głównym zagrożeniem dla skunksów są większe od nich ssaki drapieżne oraz duże ptaki. Puchacz wirginijski jest znany z tego, że poluje na skunksy. Człowiek zabija skunksy jako potencjalnych nosicieli wścieklizny. Wiele osobników ginie na drogach, pod kołami pojazdów.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Skunksy były do niedawna zaliczane do łasicowatych jako podrodzina Mephitinae[8] – z wyjątkiem rodzaju Mydaus, który włączano do podrodziny Mustelinae. Badania molekularne wykazały jednak, że nie są blisko spokrewnione z łasicowatymi. Łasicowate wraz ze skunksami nie stanowią taksonu monofiletycznego i obecnie te ostatnie klasyfikowane są jako odrębna rodzina[9][10].

Surillo białonosy

Rodzaje i gatunki skunksowatych:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Ictonyx – rodzaj ssaków łasicowatych o podobnym do skunksowatych wyglądzie i zachowaniach obronnych

Przypisy

  1. MAAREC - Mid Atlantic Apiculture & Extension Consortium - Picture 81 « Predators of Honey Bees
  2. Skunk Spray - YouTube
  3. Wilson,  D.  E.; D. M.  Reeder (EDS). 1993.  Mammal species of  the world: a taxonomic and geographic reference.  Second ed. Smithsonian Institution Press,  Washington,  D.C., 1206 s.
  4. Dragoo J. W.  Honeycutt R. L. 1997. Systematics of Mustelid-Like Carnivores. J. Mammal., 78(2): 426–443
  5. Wilson,  D.  E.; D. M.  Reeder (EDS). 1993.  Mammal  species of  the world: a taxonomic  and geographic reference.  Second ed.  Smithsonian  Institution Press,  Washington,  D.C., 1206 s.
  6. Dragoo J. W.  Honeycutt R. L.. Systematics of Mustelid-Like Carnivores. „J. Mammal.”. 78 (2), s. 426–443, 1997. 
  7. Feromony różnych gatunków zwierząt. W: Leszek Konopski, Michael Koberda: Feromony człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2003. ISBN 83-7383-039-1.
  8. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
  9. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Mephitidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 22 maja 2008]
  10. A Skunk By Any Other Name… (ang.). Dragoo Institute for the Betterment of Skunks and Skunk Reputations. [dostęp 22 maja 2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Dragoo Institute for the Betterment of Skunks and Skunk Reputations (ang.). [dostęp 22 maja 2008].
  2. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
  3. Wund, M.: Mephitidae (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2005. [dostęp 22 maja 2008].
  4. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 137. ISBN 83-01-14344-4.