Spike (pocisk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Spike
SPIKE ATGM.jpg
SPIKE ATGM + SPIKE LR
Państwo  Izrael
Rodzaj przeciwpancerny
Przeznaczenie zwalczanie celów opancerzonych
Długość 1200 mm
Średnica 115-120 mm
Masa 13,3 kg
Napęd paliwo stałe
Prędkość 160 m/s
Zasięg 200-4000 m
Naprowadzanie IR lub elektro-optyczne
Masa głowicy 2 kg
Typ głowicy dwuczłonowa kumulacyjna
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pocisku. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Spike MR
Spike MR
Spike MR
Spike

Spikeprzeciwpancerny pocisk rakietowy produkcji opracowany przez Rafael Advanced Defense Systems. W 2004 roku system Spike wygrał przetarg na uzbrojenie dla Wojska Polskiego. Jego produkcję licencyjną uruchomiono w zakładach Bumar Amunicja w Skarżysku-Kamiennej. Użycie tego pocisku w polskiej armii planowane jest na najbliższe 25-30 lat. Cena jednego pocisku to około 100 tys. dolarów.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Przeciwpancerny pocisk kierowany Spike został skonstruowany specjalnie pod kątem wymagań sił lekkich, a więc połączenia wysokiej skuteczności z niewielką masą systemu, który może przenosić 2-osobowa obsługa (wyrzutnia i dwa pociski). Spike należy do broni "odpal i zapomnij" i naprowadzany jest przez układ samonaprowadzania z głowicą DUAL z kamerami: telewizyjną CCD oraz termowizyjną IIR, pracującą w zakresie 3-5 μm. W trybie "odpal i zapomnij" zasięg sięga 2,5 km. Możliwy jest także, dzięki łączu światłowodowemu między pociskiem i wyrzutnią, tryb ataku "odpal i koryguj". Polega on na tym, że przy strzelaniu na większy dystans operator obserwuje przesyłany światłowodem obraz z kamery w lecącym pocisku i wskazuje cel, gdy znajdzie się on w polu obserwacji. Możliwe jest dzięki temu prowadzenia ognia do celów za zasłonami terenowymi, zmiana punktu celowania czy zmiana celu. Pozwala to także uniknąć pomyłkowego trafienia własnego sprzętu.
Pocisk wyposażony jest w tandemową głowicę kumulacyjną, w której tzw. prekursor zapewnia przebicie pancerza reaktywnego, zaś ładunek zasadniczy 700 mm zasadniczego pancerza stalowego. Jest to w zupełności wystarczające, ponieważ pocisk atakuje cel od góry, a tam pancerz zawsze jest zdecydowanie cieńszy niż w innych miejscach wozu. Napęd zapewniają dwa silniki (startowy oraz marszowy) rakietowe na stały materiał pędny.

Możliwości montowania[edytuj | edytuj kod]

Wyrzutnia może być montowana na trójnogu (wariant przenośny) lub na lekkim pojeździe (np. HMMWV), na wozach bojowych – np. KTO Rosomak, bwp BWP-RCWS-30 instalowane są specjalne wyrzutnie. W wariancie przenośnych i na lekkich pojazdach, w skład zespołu wyrzutni wchodzi pojemnik-kontener startowy z ppk oraz zespół kierujący CLU z celownikami dziennym oraz nocnym (noktowizor), układem zasilania i schładzania głowicy termowizyjnej.

Parametry[edytuj | edytuj kod]

ppk Spike LR
Masa pocisku w zasobniku 13,3 kg
Długość zasobnika 1200 mm
Średnica pocisku 115-120 mm
Rozpiętość stateczników 350 mm
Średnica prekursora ok. 50 mm
Średnica głównego ładunku kumulacyjnego ok. 103 mm
Masa głównego ładunku kumulacyjnego ok. 2 kg
Szacowana przebijalność >700 mm
Masa zespołu kierującego CLU 5 kg
Masa dołączonego celownika IIR 4 kg
Masa baterii 1 kg
Masa kompletnego CLU 10 kg
Masa trójnogu 3 kg
Masa całego systemu 26,4 kg
Zasięg skuteczny 200-4000 m
Średnia prędkość 160 m/s
Czas osiągnięcia gotowości bojowej <30 s
Czas przeładowania wyrzutni <15 s
Powiększenie celownika dziennego ×10
Powiększenie celownika termalnego wąskie i szerokie
Zakres pracy celownika i głowicy IIR 3-5 μm
Czas pracy baterii ok. 1 h
Zakres temp. prawidłowego funkcjonowania od -35 °C do +55 °C
Czas osiągnięcia celu w odległości 4 km 26 s

Wersje[edytuj | edytuj kod]

  • Spike SR – krótkiego zasięgu (ang. short range), zasada działania – wystrzel i zapomnij, zasięg 50 m – 1 km, masa systemu 9 kg), wersja lekka, przystosowana do użycia przez piechotę na krótszych dystansach np. do walki w miastach.
  • Spike MR – średniego zasięgu, wystrzel i zapomnij, zasięg 200 m – 2,5 km, możliwe strzelanie z wyrzutni naramiennej lub z trójnogu
  • Spike LR – dalekiego zasięgu (ang. long range), w porównaniu do MR, posiada dodatkowy, drugi tryb naprowadzania, umożliwiający działanie w trybie wystrzel, zapomnij, koryguj, większy zasięg: 200 m – 4 km
  • Spike ER (NTD) – dalekiego zasięgu, w porównaniu do systemu LR, dodatkowy trzeci tryb naprowadzania – odpal i steruj, zasięg 400 m – 8 km, strzelanie możliwe również z trójnogu, ale pocisk przeznaczony jest głównie do montowania na pojazdach i śmigłowcach.
  • Spike NLOS (Non Line Of Sight) - wersja z większym pociskiem o zasięgu 25 km i masie całkowitej ok 70kg przeznaczona do montażu na wozach bojowych oraz śmigłowcach.

Elementy pocisku[edytuj | edytuj kod]

  • Głowica naprowadzania
    • z kamerą dzienną
    • z kamerą termowizyjną (zastosowanie dzienno-nocne)
    • z dwoma kamerami: dzienną i termowizyjna (nazwa pocisku: 'Dual')
  • Blok kierowania
  • Wstępna głowica kumulacyjna (prekursor)
  • Główna głowica kumulacyjna
  • Silnik startowy (używany w początkowej fazie wystrzelenia pocisku)
  • Silnik marszowy (główny)

Wprowadzenie pocisku w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Powody wprowadzenia[edytuj | edytuj kod]

W latach 90. Wojsko Polskie stanęło przed problemem modernizacji swego systemu obrony przeciwpancernej, opartego dotąd na lufowej artylerii przeciwpancernej, przeciwpancernych pociskach kierowanych I i II generacji oraz działach bezodrzutowych i granatnikach przeciwpancernych. Środki te w większości były już przestarzałe i nieskuteczne wobec opancerzenia współczesnych czołgów podstawowych, a nawet niektórych bojowych wozów piechoty, szczególnie tych których pancerz został wzmocniony tzw. pancerzem reaktywnym, zmniejszającym skuteczność oddziaływania głowic kumulacyjnych.

Przetarg[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 2001 r. Zakłady Metalowe Mesko S.A. ze Skarżyska Kamiennej, jedyny w naszym kraju producent kierowanych pocisków rakietowych (m.in. ppk Trzmiel i Malutka) otrzymały od Departamentu Zaopatrywania Sił Zbrojnych polecenie przeprowadzenia przetargu na nowy ppk. Oferenci zgłaszać mieli swe propozycje na ppk dwóch kategorii: o zasięgu do 2,5 km (wyrzutnie przenośne) oraz o zasięgu 4-4,5 km (wyrzutnie na wieżach KTO-bojowych, samobieżnych niszczycielach czołgów i śmigłowców). Przystąpiły do niego firmy z Izraela, Rosji, Republiki Południowej Afryki, Szwecji i Unii Europejskiej. Ostatecznie werdykt komisji przetargowej został ogłoszony 26 lipca 2002 roku – zwycięzcą przetargu zostały pociski Spike-LR, izraelskiej firmy Rafael, które spełniły wszystkie wymagania taktyczno-techniczne i okazały się być wyraźnie lepsze od konkurentów, choć nie były wcale najtańsze. Przewaga techniczna i technologiczna nad konkurentami – szczególnie ze względu na nowatorski układ naprowadzania, umożliwiający działania w trybie "odpal i zapomnij" – oraz związana z tym wyższa skuteczność spowodowały, że mniejsza ilość droższych pocisków, ale o lepszych charakterystykach bojowych w takim samym stopniu pozwoli na zapewnienie skutecznej obrony przeciwpancernej, niż większa tańszych, ale mniej skutecznych. Ze względu na cechy konstrukcyjne rodziny Spike wybrano w obu kategoriach ten sam pocisk, który w zależności od trybu użycia może być wykorzystywany do zwalczania celów na odległościach do 2,5 km (Spike-MR w trybie "odpal i zapomnij") oraz do 4-4,5 km (Spike-LR w trybie "odpal i koryguj").
Ogłoszenie werdyktu komisji nie oznaczało automatycznego wprowadzenia pocisków Spike-MR/LR do uzbrojenia. Aby można było mówić o zakończeniu całej procedury należało zweryfikować charakterystyki pocisku podczas badań technicznych i prób poligonowych przeprowadzonych w Polsce oraz zakończyć negocjacje finansowe i offsetowe pomiędzy Rafaelem i ZM Mesko, co pozwoliłoby na podpisanie przez MON kontraktu z polskim producentem pocisku.

Proces badań[edytuj | edytuj kod]

Proces badań technicznych polscy specjaliści (m.in. z Wojskowej Akademii Technicznej, Wojskowego Instytutu Technicznego Uzbrojenia, Szefostwa Wojsk Rakietowych i Artylerii Dowództwa Wojsk Lądowych) rozpoczęli tuż po ogłoszeniu decyzji komisji i realizowali je w Izraelu oraz w ośrodkach polskich. Próby poligonowe pocisków odbywały się w Ośrodku Badań Dynamicznych WITU na poligonie Drawsko Pomorskie w listopadzie 2002 r., zaś właściwe strzelania 25 i 26 listopada 2002 r. Ich wynik był pozytywny i wykazały one wysoką skuteczność Spike'a w zróżnicowanych warunkach, także w nocy.

Zakończenie negocjacji[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu negocjacji dotyczących finansowej strony przedsięwzięcia, offsetu oraz transferu technologii dla polskich firm, 29 grudnia 2003 r. zostały podpisane umowy między MON a PHZ Bumar/ZM Mesko S.A. oraz PHZ Bumar/ZM Mesko S.A. a firmą Rafael, normujące kwestie dostaw pocisków dla Wojska Polskiego oraz współpracy przemysłów Polski i Izraela przy ich produkcji.

Dostawy dla Wojska Polskiego[edytuj | edytuj kod]

W latach 2004-2013 Wojsko Polskie otrzyma 264 przenośne wyrzutnie oraz 2675 rakiet, które będą przeznaczone zarówno dla wyrzutni przenośnych, jak i dla wyposażonych w ppk 96 kołowych transporterów opancerzonych Rosomak (po dwie wyrzutnie). Wartość to ok. 1,486 mld zł. Silniki, głowice bojowe i inne komponenty dla rakiet wyprodukują ZM Mesko S.A., które będą realizować także ich montaż końcowy oraz testowanie. Stopień "polonizacji" Spike'a wyniesie ok. 20%.

Dwie pierwsze wyrzutnie z zapasem 20 pocisków trafiły z Izraela do Polski w sierpniu 2005 r. Większa partia wyrzutni – 24 – została dostarczona w 2004 r., wtedy także zeszła z "taśmy" w Mesku pierwsza partia pocisków, bazująca głównie na importowanych komponentach. Spike'i otrzymały na początki pododdziały 6. Brygady Desantowo-Szturmowej, a wśród nich 18. batalion desantowo-szturmowy, gdzie wyrzutnie będą transportowane przez pojazdy HMMWV M1045A2. Kolejnymi jednostkami do których sukcesywnie trafiać będą kolejne partie Spike'ów to: 25. Brygada Kawalerii Powietrznej, 17. Brygada Zmechanizowana, 12. Brygada Zmechanizowana oraz 21. Brygada Strzelców Podhalańskich.

Użytkownicy[edytuj | edytuj kod]

Spike LR 3.jpg

Pocisków Spike używają: Chile, Czechy, Finlandia, Hiszpania, Holandia, Izrael, Polska, Rumunia, Singapur, Włochy.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]