Stary Targ

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stary Targ
Stary Targ
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat sztumski
Gmina Stary Targ
Sołectwo Stary Targ
Liczba ludności (2006) 1000 (sołectwo 1162)
Strefa numeracyjna (+48) 55
Kod pocztowy 82-410
Tablice rejestracyjne GSZ
SIMC 0157486
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Stary Targ
Stary Targ
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stary Targ
Stary Targ
Ziemia 53°55′23″N 19°09′59″E/53,923056 19,166389Na mapach: 53°55′23″N 19°09′59″E/53,923056 19,166389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Stary Targ (niem. Altmark[1]) – wieś w Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Stary Targ, której jest siedzibą. Miejscowość jest także siedzibą sołectwa Stary Targ, w którego skład wchodzą również Stary Dwór i Waplewo-Osiedle. Stary Targ jest położony przy drodze wojewódzkiej nr 517.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa elbląskiego.

W miejscowości znajdują się m.in.: kościół rzymskokatolicki św. św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza (główny kościół parafii, obejmującej również kościoły w Nowym Targu i Tropach Sztumskich), a także Zespół Szkół Publicznych (szkoła podstawowa oraz gimnazjum; obydwie placówki noszą imię Franciszka Jujki), Gminny Ośrodek Kultury (w skład jego budynku wchodzą m.in. biblioteka publiczna oraz apteka), Zakład Opieki Zdrowotnej, placówka Ochotniczej Straży Pożarnej, cmentarz, urząd pocztowy, bank, stadion oraz kilka sklepów. Przez Stary Targ przepływa Młynówka Malborska (Kanał Juranda).

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Najstarszą znaną nazwą miejscowości jest Aldemork. W 1410 r. po raz pierwszy użyta została polska nazwa Stary Targ (została wymieniona w kronice Jana Długosza).

12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Stary Targ[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1323 r. miejscowość została nazwana Aldemork, gdyż była prawdopodobnie osadą targową. Obszar ten zasiedlali wówczas zachodniobałtyjscy Prusowie. Pruski biskup misyjny Chrystian założył tu w latach 1215–1216 parafię. Prawdopodobnie w XIII w. osada została zniszczona, a następnie w latach 1271–1276 ponownie zasiedlona na prawie chełmińskim. Znalazła się wówczas w komturii dzierzgońskiej (w granicach państwa krzyżackiego).

W 1325 r. został zbudowany gotycki kościół parafialny św. św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza.

Starotarski kościół św. św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza

26 września 1629 r. w Starym Targu królowie Polski Zygmunt III Waza oraz Szwecji Gustaw II Adolf podpisali rozejm w Altmarku (używano wówczas niemieckiej nazwy Altmark), kończący wojnę pomiędzy tymi krajami. W latach 1655–1660 podczas II wojny północnej żołnierze króla szwedzkiego Karola X Gustawa ograbili i zniszczyli miejscowość oraz kościół, który wkrótce odbudowano. Od 1772 r. Stary Targ znajdował się w ramach Królestwa Pruskiego.

W 1807 r. w wyniku wielkiego pożaru miejscowości, została zniszczona górna, drewniana część kościoła. W 1821 r. została ona naprawiona, a w 1869 r. wzniesiona nowa – drewniana. Od 1887 r. w miejscowości istniała poczta ze stacją telefoniczną, bank i dwuklasowa szkoła katolicka, a główna ulica była brukowana. 11 maja 1905 r. rozpoczęto budowę nowego, obecnego kościoła. 6 sierpnia 1906 r. odbyła się jego konsekracja. Na początku XX w. miejscowość zamieszkiwali głównie katolicy narodowości polskiej. W plebiscycie w lipcu 1920 r. większość mieszkańców głosowała za przynależnością do Polski (jednak w gminie było inaczej, toteż miejscowość pozostała w granicach Niemiec). W latach 1929–1930 zbudowano w Starym Targu kościół ewangelicki, który istniał do 1945 roku. W 1929 r. otwarto w miejscowości polską szkołę, której pierwszym kierownikiem był Antoni Sarnowski, a jego następcą Franciszek Jujka (aktualnie patron Zespołu Szkół, ojciec urodzonego w Starym Targu dziennikarza i satyryka Zbigniewa Jujki). W okresie międzywojennym istniały w Starym Targu 2 szkoły, a także 3 cmentarze: katolicki, ewangelicki i żydowski. W miejscowości znajdowało się też m.in. kilka sklepów kolonialnych, 2 zajazdy, stacja benzynowa, dom kultury, dom opieki społecznej, 2 młyny, wiatrak i młyn o napędzie elektrycznym, 3 kuźnie, 2 piekarnie i 2 domy podcieniowe.

Budynek Urzędu Gminy w Starym Targu

Od 1945 r. miejscowość znajduje się w Polsce. Początkowo wraz z całym powiatem sztumskim wchodziła w skład warmińsko-mazurskiego okręgu administracyjnego, a od 7 lipca 1945 r. w skład województwa gdańskiego. Uchwałą z 4 grudnia 1972 r. powołana została gmina Stary Targ, która po reformie administracyjnej w 1975 r. znalazła się w granicach województwa elbląskiego, a od 1999 r. wchodzi w skład województwa pomorskiego. Od 2002 r. gmina należy do powiatu sztumskiego (po wydzieleniu go z powiatu malborskiego, istniejącego od 1999 roku).

Sport[edytuj | edytuj kod]

Stadion w Starym Targu

W miejscowości działa klub piłkarski GKS Powiśle Stary Targ, występujący w IV grupie gdańskiej A-klasy[2]. Jego prezesem jest Zdzisław Barański. W ramach obiektu sportowego, oprócz płyty głównej stadionu, znajduje się również bieżnia, a także – od 2009 roku – boisko wybudowane w ramach programu Orlik 2012.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  2. seb116: GKS Powiśle Stary Targ - Strona nieoficjalna (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]