Województwo malborskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
województwo malborskie
Herb
Herb
Położenie na mapie województwa
województwo malborskie na mapie I Rzeczypospolitej
Nazwa łacińska Palatinatus Marienburgensis
Sentencja Para ad astra iter[1]
Istniało 14661772
Prowincja wielkopolska
Stolica Malbork
Sejmik Sztum
Wojewoda zobacz: wojewodowie malborscy
Powierzchnia 2 096 km²
Liczba powiatów 4
Liczba senatorów 3

Województwo malborskiewojewództwo I Rzeczypospolitej istniejące w latach 1466–1772. Stanowiła jedną z czterech części Prus Królewskich, należących do prowincji wielkopolskiej. Stolicą był Malbork, jednakże sejmiki ziemskie odbywały się w Sztumie, a wojewoda rezydował w Dzierzgoniu (wtedy Kiszpork).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Województwo zostało utworzone w 1466 r.

Województwo istniało do 1772, gdy w wyniku I rozbioru Rzeczypospolitej tereny województwa zostały w całości włączone do Królestwa Prus.

Terytorium[edytuj | edytuj kod]

Województwo malborskie było najmniejszym województwem Prus Królewskich. Obejmowało obszar od Zatoki Gdańskiej i Zalewu Wiślanego, granicząc od wschodu z Księstwem Warmińskim i Prusami Książęcymi. Od południa także z częścią Prus Książęcych zwanych Pomezanią, a od zachodu graniczyło z województwem pomorskim poprzez koryto Wisły. Województwo obejmowało znaczną część Żuław Wiślanych.

Województwo obejmowało obszar 2096 km².[potrzebne źródło]

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Za stolicę województwa uznawano Malbork, gdzie na przemian z Grudziądzem odbywały się sesje sejmu stanów pruskich (tzw. generał pruski)[2].

Województwo malborskie dzieliło się na 4 powiaty[2]:

Województwo miało 1 starostwo grodowe kiszporskie (dzierzgońskie) oraz 2 starostwa niegrodowe: sztumskie, tolkmickie. Zygmunt Gloger wskazywał, że były jeszcze inne[2].

Wojewoda malborski był jednocześnie starostą kiszporskim (dzierzgońskim). Wybierał sobie podwojewodziego i pisarza. Sprawował także sądy grodzkie w Dzierzgoniu (wtedy Kiszpork)[2].

Information icon.svg Osobny artykuł: wojewodowie malborscy.

W Malborku nie odbywały się sądy, a jedynie w Dzierzgoniu oraz sądy grodzkie i ziemskie w Sztumie. Sądy ziemskie sprawował sędzia ziemski z ławnikami[2].

Sejmiki[edytuj | edytuj kod]

Sejmiki ziemskie odbywały się w Sztumie, gdzie wybierano 8 posłów (po dwóch z powiatu) na sejmik generalny dla Prus Królewskich i 2 deputatów do Trybunału Koronnego w Piotrkowie[2].

Gród w Sztumie zależał od starosty w Kiszporku (czyli wojewody)[2].

Przypisy

  1. Stefan Krzysztof Kuczyński, Polskie herby ziemskie. Geneza, treści, funkcje, Warszawa 1993, s. 215.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Część II: Podział na prowincje i województwa, Województwo Malborskie. W: Zygmunt Gloger: Geografia historyczna ziem dawnej Polski. Kraków: 1903.