Stop metali

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lina stalowa.
Stal jest stopem żelaza z węglem, zawierającym 0,02–2,11 % mas. C, poddanym obróbce plastycznej (zob. stop Fe–Fe3C)

Stop metali (dawniej także: aliaż) – tworzywo o właściwościach metalicznych, w którego strukturze metal jest osnową, a poza nim występuje co najmniej jeden dodatkowy składnik, zwany dodatkiem stopowym. Dodatki są wprowadzane w celu poprawienia wytrzymałościowych właściwości materiału. Zwykle pogarszają plastyczność, przewodnictwo elektryczne, przewodnictwo cieplne. Często zmniejszają również odporność na korozję.

Stopy otrzymuje się najczęściej przez stapianie składników w stanie ciekłym i odlewanie, po którym – w czasie chłodzenia i dodatkowych zabiegów obróbki cieplnej – powstaje struktura decydująca o właściwościach. Są stosowane również inne techniki wytwarzania stopów, tj. spiekanie, elektroliza lub nasycanie dyfuzyjne w stanie stałym (obróbka powierzchni wyrobów, np. azotowanie, nawęglanie, kaloryzowanie i inne)[1].

Podział stopów ze względu na główny składnik[edytuj | edytuj kod]

Podział stopów ze względu na zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wybrane stopy metali[2]
Nazwa Skład Zastosowanie
Brąz cynowy 75-78% Cu; 25-22% Sn odlewy dzwonów
Brąz aluminiowy 80-98% Cu; 20-2% Al monety
Duraluminium 5-5,5% Cu; 0,2-1% Si; 0,2-1,1% Mn; 0,2-1,6% Mg; reszta-Al części samochodowe, samolotowe
Alniko 8–12% Al, 15–26% Ni, 5–24% Co, do 6% Cu, do 1% Ti, reszta Fe magnesy trwałe
Elektron do 10% Al; do 3,5% Zn; 1,5-2% Mn; reszta-Mg części samolotowe
Konstantan 60% Cu; 40% Ni Oporniki elektryczne
Lut cynowy 17-90% Sn; 0,25-6% Sb; reszta-Pb lutowanie
Mosiądz twardy 50-80% Cu; reszta-Zn okucia, osprzęt
Nowe srebro (alpaka, argentan) 45-70% Cu; 8-28% Ni; 8-45% Zn wyroby artystyczne
Stal szybkotnąca 0,6-0,7% C; 0,2-3% Mn; 0,1-0,3% Si; 12-26% W; 4-5% Cr; reszta-Fe narzędzia skrawające
Stal węglowa 0,5-1,6% C; 0,15-0,25% Si; 0,1-0,3% Mn; reszta-Fe narzędzia
Stop drukarski 50-80% Pb; 12-26% Sb; do 22% Sn czcionki, odlewy drukarskie
Stop ferromagnetyczny 24-30% Ni; 9-13% Al; 5-10% Co; reszta-Fe magnesy trwałe

Przypisy

  1. Encyklopedia techniki – Metalurgia. Katowice: Wydawnictwo "Śląsk", 1978, s. 387–388, 584–586. (pol.)
  2. Encyklopedia Popularna. Warszawa: PWN, 1966, s. 1039.