Antymon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Antymon
cyna ← antymon → tellur
Wygląd
srebrzystoszary
Antymon
Widmo emisyjne antymonu
Widmo emisyjne antymonu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. antymon, Sb, 51
(łac. stibium)
Grupa, okres, blok 15 (VA), 5, p
Stopień utlenienia III, V
Właściwości metaliczne półmetal
Właściwości tlenków średnio kwasowe
Masa atomowa 121,760(1)[a][3] u
Stan skupienia stały
Gęstość 6697 kg/m³
Temperatura topnienia 630,63 °C[1]
Temperatura wrzenia 1587 °C[1]
Numer CAS 7440-36-0
PubChem 23967[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło antymon w Wikisłowniku

Antymon (Sb, łac. stibium) – pierwiastek chemiczny z grupy metaloidów. Występuje w czterech odmianach alotropowych: antymon żółty, srebrzystobiały antymon metaliczny, antymon czarny i antymon wybuchowy. Znany jest od starożytności.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Alchemiczny symbol antymonu

Antymon nie reaguje z kwasami nieutleniającymi, gdyż potencjał standardowy Sb(III)/Sb wynosi 0,15 V. Gorący stężony kwas siarkowy wprowadza antymon do roztworu w postaci jonów Sb3+, a gorący stężony kwas azotowy przeprowadza antymon w biały i trudno rozpuszczalny kwas antymonowy. Antymon występuje w roztworze w postaci jonów Sb3+, SbO2 (antymoniny) oraz SbO3 (antymoniany). Antymon tworzy trzy tlenki: SbIII2O 3, SbV2O 5 oraz mieszany SbIII SbV O 4[5]. Antymonyl (−Sb=O) tworzy rozpuszczalny kompleks z kwasem winowym, winian antymonylu i potasu K(SbO)C4H4O6, znany jako środek wymiotny "emetyk" (łac. emeticus – wymioty).

Antymon-125, jeden z izotopów antymonu, emituje cząstki beta o energiach od 94 do 621 keV oraz promienie gamma o energiach od 35 do 671 keV. Antymon-125 najłatwiej gromadzi się w płucach i kościach. Dopuszczalna aktywność w organizmie wynosi 1,5 MBq.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Przybliżona zawartość antymonu w skorupie ziemskiej wynosi od 0,2 do 0,5 ppm (ok. 0,000023% wagowo). Rudami antymonu są antymonit (Sb2S3) i ulmanit (NiSbS).

Zastosowania[edytuj | edytuj kod]

  • stop drukarski
  • stop łożyskowy
  • zapałki
  • w domieszkowaniu półprzewodników – na przykład InSb (antymonek indu) tworzy półprzewodniki typu „n”
  • utwardzacz w stopach ołowiu
  • dawniej do wywoływania wymiotów jako tzw. pigułka wieczysta – mała kuleczka odlana z antymonu, która po połknięciu powodowała gwałtowne wymioty, po czym mogła być użyta ponownie[6]

Uwagi

  1. Liczba w nawiasie oznacza niepewność ostatniego podanego miejsca po przecinku.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Antimony (Sb) – Chemical properties, Health and environmental effects. [dostęp 29 marca 2013].
  2. Antymon (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-02].
  3. Current Table of Standard Atomic Weights in Order of Atomic Number (ang.). Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights, IUPAC, 2013-09-24. [dostęp 2013-12-02].
  4. Antymon – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  5. Philip John Durrant, Bryl Durrant: Zarys współczesnej chemii nieorganicznej. Warszawa: PWN, 1965, s. 857-858, 868.
  6. http://www.potrawyregionalne.pl/index.htm?module=content&ext=printcontent&id=3453.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko: Chemia analityczna – 1. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 8301134992.
  • Ryszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 8311067236. (pol.)