Uniwersytet Hebrajski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Uniwersytet Hebrajski
Universitas Hebraica Hierosolymitana
The Hebrew University of Jerusalem
האוניברסיטה העברית בירושלים
Budynki uniwersyteckie na Górze Skopus w Jerozolimie
Budynki uniwersyteckie na Górze Skopus w Jerozolimie
Data założenia 1918 (otwarty w 1925)[1]
Typ uczelni Uczelnia publiczna
Państwo  Izrael
Adres Mount Scopus, Jerusalem 91905
Liczba pracowników
• naukowych

6,5 tys.
Liczba studentów 20 tys.
Rektor Aszer Cohen
Członkostwo UNIMED
Położenie na mapie Jerozolimy
Mapa lokalizacyjna Jerozolimy
Uniwersytet Hebrajski
Uniwersytet Hebrajski
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Uniwersytet Hebrajski
Uniwersytet Hebrajski
Ziemia 31°47′33″N 35°14′38″E/31,792500 35,243889
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie (hebr. האוניברסיטה העברית בירושלים, ha-Uniwersita ha-Iwrit B`iruszalajim; arab. الجامعة العبرية في القدس, al-Dżamiʻah al-ʻIbrijjach fil-Kuds; ang. The Hebrew University of Jerusalem; akronim Hebrew U, HUJI) – izraelska uczelnia publiczna założona w 1925 roku na Górze Skopus w Jerozolimie. Był to pierwszy na świecie uniwersytet, na którym językiem wykładowym był hebrajski. Powstał jako jeden z elementów ekspansji ruchu syjonistycznego, dążącego do odtworzenia państwa żydowskiego w jego historycznych, biblijnych granicach w Ziemi Izraela.

W składzie pierwszej Rady Gubernatorów byli Albert Einstein, Sigmund Freud, Martin Buber i Chaim Weizmann. Według Akademickiego Rankingu Uniwersytetów Świata jest to najlepsza uczelnia w Izraelu. Według danych z 2014 roku, zajmowała ona 70. miejsce wśród uniwersytetów na całym świecie[2]. Wśród znanych absolwentów jest siedmiu laureatów Nagrody Nobla i jeden Medalu Fieldsa. Dodatkowo, pracownik uniwersytetu, Albert Einstein również został laureatem Nagrody Nobla.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wmurowaniakamienia węgielnego pod budowę uniwersytetu, 24 lipca 1918 r.
Ceremonia otwarcia Uniwersytetu Hebrajskiego, 1925 r.
Ceremonia otwarcia Uniwersytetu Hebrajskiego, 1925 r.
Alexander Eig zakłada ogród botaniczny na Górze Skopus, 1931 r.

Koniec XIX wieku zaowocował między innymi pojawieniem się ruchu syjonistycznego, który spostrzegał powrót narodu żydowskiego do Ziemi Izraela jako jedyną możliwość rozwiązania problemu żydowskiego na świecie. Idea ta zaowocowała powstaniem licznych organizacji syjonistycznych i rozpoczęciem osadnictwa żydowskiego w Palestynie. Towarzyszyło temu wiele innych zjawisk, między innymi odrodzenie języka hebrajskiego i kultury żydowskiej. Około 1882 roku po raz pierwszy pojawiła się koncepcja założenia żydowskiej wyższej uczelni w Palestynie. W listopadzie 1884 roku odbyła się Konferencja Katowicka, na której członkowie organizacji syjonistycznej Chowewej Syjon dyskutowali na ten temat. Szczególnie aktywnym okazał się profesor matematyki z Uniwersytetu w Heidelbergu, Hermann Szapiro. Poprzez serię artykułów ukazujących się w gazecie Hamelitz (wydawanej w Sankt Petersburgu) prowadził on kampanię na rzecz powołania hebrajskiego uniwersytetu w Jerozolimie. W 1897 roku na Pierwszym Kongresie Syjonistycznym w Bazylei odbyła się dyskusja na temat utworzenia uczelni. Theodor Herzl, twórca ruchu syjonistycznego uzyskał od Abdula Hamida, ówczesnego władcy Imperium Osmańskiego zgodę na utworzenie tej uczelni. Jednak dopiero we wrześniu 1913 roku na Jedenastym Kongresie Syjonistycznym, który odbył się w Wiedniu, zapadła oficjalna decyzja o utworzeniu Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie. Jednym z orędowników utworzenia uniwersytetu był Chaim Weizmann, przyszły pierwszy prezydent Izraela. Jego organizacją, początkowo w formie letnich kursów uniwersyteckich zajął się Martin Buber, który namówił wielu wybitnych naukowców pochodzenia żydowskiego z Europy do uczestniczenia w nich. Między innymi uczestniczył w nich Albert Einstein, który później brał udział w pracach przygotowujących program studiów i wygłosił kilka inauguracyjnych wykładów na wydziale fizyki[3].

Uczelnia powstała na gruncie, podarowanym w 1914 roku przez brytyjskiego prawnika Sir Johna Gray Hill`a. Był on zwolennikiem ruchu syjonistycznego i przekazał swój niewielki majątek na Górze Skopus na rzecz wybudowania kampusu uniwersyteckiego. W dniu 24 lipca 1918 r. odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego pod budowę uniwersytetu. W uroczystości wzięli udział gen. Sir Edmund Allenby, Wielki Mufti Jerozolimy Kamil al-Husajni i dr Chaim Weizmann, który wygłosił przemówienie. Projekt przygotował brytyjski architekt Sir Patrick Geddes. Pragnął on, aby wielki aula uniwersytecka miała kształt sześcioramiennej gwiazdy Dawida i stanowiła kontrapunkt dla ośmiobocznej Kopuły na Skale na pobliskim Wzgórzu Świątynnym. Plan ten nie został zrealizowany, chociaż Geddes zaprojektował Bibliotekę Uniwersytecką. Cały kampus został wybudowany w taki sposób, że przypomina on wybudowaną na stokach góry obronną fortecę. Po siedmiu latach, w dniu 1 kwietnia 1925 roku odbyła się wielka gala otwarcia Uniwersytetu Hebrajskiego. W ceremonii otwarcia uczestniczyli Lord Arthur Balfour, Wysoki Komisarz Palestyny Sir Herbert Samuel, Chaim Weizmann, Albert Einstein, Sigmund Freud, Rabin Abraham Kook i Chajm Nachman Bialik.

Pierwszym rektorem Uniwersytetu został dr Juda Magnes, który musiał zorganizować funkcjonowanie całej uczelni. W pierwszych latach swojego istnienia, zajmowała się ona wyłącznie badaniami naukowymi, a dla studentów prowadzono jedynie letnie kursy przygotowawcze. Normalne nauczanie rozpoczęło się od 1928 roku. W 1931 botanik Alexander Eig założył na górze Ogród Botaniczny Uniwersytetu Hebrajskiego. Jest to jeden z największych zbiorów izraelskich roślin. Była to także pierwsza siedziba jerozolimskiego ogrodu zoologicznego[4]. W 1935 roku Juda Magnes przeprowadził gruntowną reformę strukturalną uniwersytetu, przygotowując go w ten sposób pod dalszy rozwój. Po jej ukończeniu, obowiązki rektora przejął prof. Hugo Bergmann. W latach 30. XX wieku na uniwersytet przybyli żydowscy naukowcy z Europy, którzy w ramach piątej Aliji przybyli do Palestyny. W 1934 roku przyjechał Hans Jakob Polotsky, który utworzył Katedrę Językoznawstwa. W 1935 roku przyjechał Władysław Farkas, który założył Wydział Chemii, Bernhard Zondek został profesorem ginekologii, Hanoch Albeck utworzył szkołę Talmudu, a Martin Buber włożył wkład w filozofię. W 1942 roku w osadzie Rechowot otworzono wydział rolnictwa. Do 1947 roku uniwersytet był już ważną instytucją naukowo-dydaktyczną, która stopniowo zyskiwała światową renomę. Uniwersytet posiadał 200 pracowników naukowych, z których wiedzy korzystało ponad tysiąc studentów[5]. Na uczelni istniały wydziały: nauk humanistycznych, medycyny (przy utworzonym w 1938 roku Szpitalu Hadassa[6]), matematyki i pedagogiki. Utworzono żydowską Bibliotekę Narodową, ukazywała się prasa uniwersytecka, kształcono dorosłych.

Uchwalona 29 listopada 1947 roku Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 zakładała, że na terenie byłego Mandatu Palestyny miały powstać dwa państwa (żydowskie i arabskie) oraz mała międzynarodowa strefa obejmująca Jerozolimę i Betlejem. Strefa międzynarodowa miała pozostawać poza granicami obu państw i być zarządzana przez Narody Zjednoczone, które stawały się gwarantem bezpieczeństwa wszystkich świętych miejsc Chrześcijaństwa, Islamu i Judaizmu w obu miastach[7][8]. Społeczność żydowska zaakceptowała plan podziału Palestyny, jednak Arabowie odrzucili go i dzień później doprowadzili do wybuchu wojny domowej w Mandacie Palestyny. Region Jerozolimy stanowił najsilniejszy punkt sporny wojny. Już w grudniu 1947 roku siły arabskie przecięły tę drogę, odcinając Górę Skopus od żydowskiej Zachodniej Jerozolimy. W ten sposób, góra stała się izolowaną żydowską enklawą[9]. Obszar góry miał bardzo duże znaczenie strategiczne. Znajdując się głęboko poza liniami arabskimi, umożliwiał żydowskiej organizacji paramilitarnej Hagana przeprowadzanie ataków dywersyjnych na tyłach przeciwnika. Z tego powodu, Hagana ufortyfikowała wzniesienie, wykorzystując Uniwersytet Hebrajski jako swoją bazę operacyjną i wysuniętą placówkę obserwacyjną. W tej sytuacji, w lutym 1948 roku rada uczelni zdecydowała się na przeniesienie biur i sal lekcyjnych do Zachodniej Jerozolimy. Głównym powodem podjęcia takiej decyzji była całkowita izolacja enklawy Góry Skopus. W dniu 13 kwietnia 1948 roku jadący na Górę Skopus żydowski konwój z zaopatrzeniem wpadł w zasadzkę, i doszło do masakry konwoju medycznego Hadassa (zginęło 79 osób, w tym lekarze, pielęgniarki, pacjenci i pracownicy naukowi)[10]. Gdy 14 maja 1948 roku wybuchła I wojna izraelsko-arabska, sytuacja w całym obszarze jeszcze bardziej się pogorszyła. W kwietniu 1949 roku zawarto rozejm izraelsko-jordański. Określał on, że teren szpitala Hadassa i Uniwersytetu Hebrajskiego będzie stanowić zdemilitaryzowaną enklawę izraelską na terytorium jordańskim. Nadzór nad jej bezpieczeństwem sprawowały międzynarodowe siły UNTSO[11]. Co dwa tygodnie przez przejście graniczne Bramy Mandelbauma przejeżdżał konwój trzech izraelskich pojazdów, dowożąc zaopatrzenie i nową zmianę ludzi na Górę Skopus. W tutejszych instytucjach naukowych mogło pracować jedynie 35 pracowników izraelskich[12].

Nie mogąc prowadzić normalnej działalności, podjęto decyzję o przeniesieniu Uniwersytetu Hebrajskiego do nowej jerozolimskiej dzielnicy Givat Ram. Budowę nowego kampusu ukończono w 1958 roku. W międzyczasie, zajęcia edukacyjne prowadzono w 40. różnych budynkach w całym mieście[13]. W 1961 roku w osiedlu Ein Kerem wybudowano szpital Hadassa wraz z akademickim kampusem medycznym. Na początku 1967 roku na uniwersytecie studiowało 12,5 tys. studentów. W wyniku wojny sześciodniowej w czerwcu 1967 roku wojska izraelskie zajęły Wschodnią Jerozolimę i Uniwersytet Hebrajski mógł powrócić do swojego pierwotnego kampusu na Górze Skopus. Prace remontowe ukończono w 1981 roku i większość wydziałów została przeniesiona do nowego kampusu. W Givat Ram pozostał Wydział Nauk Przyrodniczych, Akademia Języka Hebrajskiego oraz Biblioteka Narodowa. Utworzono tutaj także Instytut Matematyki Einsteina. W 1985 roku w mieście Rechowot otworzono szkołę weterynarii. W dniu 31 lipca 2002 roku palestyński terrorysta zdetonował bombę w stołówce kampusu na Górze Skopus. W zamachu na Uniwersytet Hebrajski zginęło 9 osób – 5 Izraelczyków, 3 obywateli Stanów Zjednoczonych i 1 obywatel Francji. Do zamachu przyznała się organizacja terrorystyczna Hamas[14].

Polski wkład[edytuj | edytuj kod]

Józef Chazanowicz był jednym z założycieli biblioteki uniwersytetu. Samuel Goldflam zapisał swoją kolekcję sztuki (około dwustu dzieł) w testamencie Uniwersytetowi Hebrajskiemu; umieszczono ją najpierw w muzeum szkoły artystycznej Becalel, a potem w Muzeum Izraela[15]. Uniwersytetowi zapisał też swoją bibliotekę[16].

Wydziały Uniwersytetu Hebrajskiego[edytuj | edytuj kod]

Uniwersytet Hebrajski
Kampus na Górze Skopus
Kampus na Górze Skopus

Uniwersytet Hebrajski posiada pięć kampusów, z których najważniejszy jest położony na Górze Skopus.

Wydziały i instytucje Uniwersytetu Hebrajskiego
  • Góra Skopus:
    • Administracja i władze uniwersytetu
    • Wydział Humanistyczny
    • Wydział Nauk Społecznych
    • Wydział Prawa i Instytut Kryminologii
    • Szkoła Polityki Socjalnej i Opieki Społecznej
    • Szkoła Polityki Społecznej
    • Szkoła Edukacji
    • Szkoła Terapii Zajęciowej
    • Szkoła Administracji Businessu
    • Instytut Urbanistyki i Studiów Regionalnych
    • Międzynarodowa Szkoła Rotberga
    • Szkoła Sztuk Pięknych i Rzemiosł Artystycznych Besaleel
    • Międzynarodowy Ośrodek Tańca Franka Sinatry
    • Instytut Badań nad Rozwojem Pokoju Harry’ego S. Trumana
    • Instytutu Studiów Żydowskich Mandela
  • Ein Kerem:
    • Wydział Lekarski
    • Wydział Stomatologii
    • Szkoła Pielęgniarstwa
    • Szkoła Zdrowia Publicznego
    • Szkoła Farmacji
  • Rechowot:
    • Wydział Rolnictwa, Żywności i Środowiska Roberta H. Smith`a
  • Kampus Vulcani:
    • Szkoła Medycyny Weterynaryjnej
    • Uniwersytecki Szpital Weterynaryjny[17].

Rektorzy Uniwersytetu[edytuj | edytuj kod]

Dr Juda Lejb Magnes, pierwszy rektor Uniwersytetu Hebrajskiego
Imię i nazwisko Okres kadencji
Dr Juda Lejb Magnes 1925-1948
Sir Leon Simon 1948-1949
Prof. Selig Brodecki 1949-1952
Prof. Benjamin Mazar 1953-1961
Prof. Giulio Racah 1961-1962
Dr. Eliahu Eilat 1962-1968
Dr. Abraham Harman 1968-1983
Prof. Don Patinkin 1983-1986
Prof. Amnon Pazzi 1986-1990
Prof. Joram Ben-Porat 1990-1992
Prof. Henoch Gutfreund 1992-1997
Prof. Menachem Magidor 1997-2009
Prof. Menachem Ben-Sasson 2009-nadal

Znani absolwenci i pracownicy uniwersytetu[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Absolwenci Uniwersytetu Hebrajskiego.

Przypisy

  1. Welcome to The Hebrew University (ang.). W: The Hebrew University of Jerusalem [on-line]. [dostęp 2014-10-29].
  2. Academic Ranking of World Universities 2014 (ang.). W: Shanghai Ranking Consultancy [on-line]. [dostęp 2014-10-29].
  3. Jerzy Duda. Uniwersytet Hebrajski w Jerozolimie. „Alma Mater”. 65, 2004. Kraków: Uniwersytet Jagieloński. 
  4. Ron Peled: More than just Mount Scopus (ang.). W: YnetNews [on-line]. 2007-01-08. [dostęp 2014-10-30].
  5. History (ang.). W: The Hebrew University of Jerusalem [on-line]. [dostęp 2014-10-30].
  6. Andrew L. Yarrow: Hadassah Celebrates 75 Years of Helping (ang.). W: The New York Times [on-line]. 1987-01-23. [dostęp 2014-10-30].
  7. United Nations General Assembly Resolution 181 (ang.). W: The Avalon Project – Yale Law School [on-line]. [dostęp 2014-10-30].
  8. Oficjalna mapa podziału Palestyny opracowana przez UNSCOP (ang.). W: United Nations [on-line]. 1948. [dostęp 2014-10-30].
  9. Gelber 2006 ↓, s. 26.
  10. Judy Siegel-Itzkovich: Victims of Hadassah massacre to be memorialized (ang.). W: The Jerusalem Post [on-line]. 2008-04-07. [dostęp 2014-10-30].
  11. Cablegram dated 3 April 1949 from the United Nations Acting Mediator to the Secretary-General transmitting the text of the General Armistice Agreement between the Hashemite Jordan Kingdom and Israel (ang.). W: United Nations [on-line]. 1949-04-03. [dostęp 2014-10-30].
  12. Encyclopedia Judaica, Jerusalem. T. 9. Jerusalem: Keter, 1978.
  13. Summerfield 1998 ↓, s. 193.
  14. To Remember and Create (ang.). W: The Hebrew University of Jerusalem [on-line]. [dostęp 2014-11-01].
  15. Jerozolima w kulturze europejskiej: materiały z konferencji zorganizowanej w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie w dniach 14–17 maja 1996.. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 1997, s. 544-546. ISBN 83-85938-96-6.
  16. Proceedings of the general convention of the Constitution Grand Lodge, B’nai B’rith (1935) s. 755.
  17. Uniwersytety świata (2010). Encyklopedia PWN. [dostęp 2014-08-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Yoav Gelber: Palestine 1948. Brighton: Sussex Academic Press, 2006. ISBN 978-1-84519-075-0.
  • Carol J. Summerfield, Mary Elizabeth Devine, Anthony Levi: International Dictionary of University Histories: Edited by Carol Summerfield and Mary Elizabeth Devine. Taylor & Francis, 1998. ISBN 9781884964237.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]