Góra Skopus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Skopus
הר הצופים
Kampus Uniwersytetu Hebrajskiego na Górze Skopus
Kampus Uniwersytetu Hebrajskiego na Górze Skopus
Państwo  Izrael
Położenie Jerozolima
Wysokość 826 m n.p.m.
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Skopusהר הצופים
Skopus
הר הצופים
Ziemia 31°47′33″N 35°14′39″E/31,792500 35,244167Na mapach: 31°47′33″N 35°14′39″E/31,792500 35,244167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Góra Skopus (hebr. הר הצופים; arab. جبل المشارف, Ǧabal al-Mašārif) – wzniesienie położone w północno-wschodniej Jerozolimie w Izraelu. Jego szczyt wznosi się na wysokość 826 m n.p.m.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Góra Skopus jest położona w północno-wschodniej części Jerozolimy. Na północ od wzniesienia znajduje się osiedla al-Issawija i Wzgórze Francuskie, na zachodzie osiedla Givat HaMivtar, Ma'alot Dafna i Szajch Dżarrah, na południu osiedla Wadi al-Joz i At Tur, na wschodzie arabska wioska as-Zaajem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Góra Skopus położona powyżej Starego Miasta Jerozolimy już w Starożytności odgrywała duże znaczenie strategiczne, ponieważ umożliwiała przeprowadzenie szturmu na miasto. W trakcie bitwy pod Jerozolimą w 66 rzymski legion rozbił tutaj obóz. Następnie podczas oblężenia Jerozolimy w 70 wzgórze było wykorzystywane jako baza dla 12., 15. i 5. legionów. Wzgórze wykrozystali także krzyżowcy, podczas zdobycia Jerozolimy w 1099.

Inauguracja Uniwersytetu Hebrajskiego, 1925

W czasach współczesnych, pod koniec XIX wieku rozpoczęło się osadnictwo żydowskie w Palestynie. W latach 1882-1884 w środowisku działaczy ruchu syjonistycznego pojawiła się koncepcja założenia pierwszego uniwersytetu żydowskiego w Palestynie. Pojawił się jednak problem z uzyskaniem zgody od władz tureckich i pozyskaniem gruntów pod budowę uczelni. Sytuacja zmieniła się po I wojnie światowej, gdy Wielka Brytania objęła Mandat Palestyny. Brytyjczycy utworzyli u podgórza cmentarz wojenny, na którym pochowali ponad 2,5 tys. poległych żołnierzy Imperium brytyjskiego.

W 1918 środowiska żydowskie zakupiły ziemię położoną na Górze Skopus, i przystąpiono do prac budowlanych. Projekt kampusu uniwersyteckiego przygotował Sir Patrick Geddes, który chciał, aby Wielki Hall miał kształt sześcioramiennej gwiazdy Dawida i stanowił kontrapunkt dla ośmiobocznej Kopuły na Skale na Wzgórzu Świątynnym. Ten plan nie został zrealizowany, chociaż Geddes zaprojektował Bibliotekę Uniwersytecką. Uroczystość otwarcia Uniwersytetu Hebrajskiego odbyła się 1 kwietnia 1925 w obecności wielu dygnitarzy. Uczelnia bardzo szybko się rozwijała i była ważnym ośrodkiem badawczym oraz instytucją edukacyjną nauk humanistycznych, nauk ścisłych, medycyny, prawa, rolnictwa, oraz siedzibą biblioteki oraz drukarni uniwersyteckiej. W 1931 botanik Alexander Eig założył na górze Ogród Botaniczny Uniwersytetu Hebrajskiego. Jest to jeden z największych zbiorów izraelskich roślin. Była to także pierwsza siedziba jerozolimskiego ogrodu zoologicznego[1]. W 1939 na górze Skopus utworzono Szpital Hadassah. Jego nowoczesny budynek zaprojektował Erich Mendelsohn[2]. W 1947 uniwersytet liczył ponad 1000 studentów i 200 pracowników naukowych[3].

Na samym początku wojny domowej w Mandacie Palestyny w grudniu 1947 arabskie milicje sparaliżowały żydowską komunikację, odcinając Uniwersytet Hebrajski od pozostałej części żydowskiej Zachodniej Jerozolima. Na początku 1948 brytyjskie władze mandatowe zaczęły ochraniać konwoje do żydowskiej enklawy na górze Skopus, jednak z upływem kolejnych tygodni sytuacja stawała się coraz trudniejsza. Droga prowadząca do kampusu uniwersyteckiego prowadziła wąskimi arabskimi uliczkami dzielnicy Szajch Dżarrah. Z łatwością można było drogę zablokować i dokonać grabieży przewożonych towarów. Na porządku dziennym dochodziło do przypadków ostrzelania opancerzonych pojazdów jadących w konwojach. W dniu 13 kwietnia 1948 Arabowie zaatakowali duży konwój jadący z zaopatrzeniem i personelem medycznym do Szpitala Hadassah. W zasadce zginęło 78 osób, w większości lekarzy i pielęgniarek[4]. W odpowiedzi, 24 kwietnia członkowie żydowskiej organizacji paramilitarnej Hagana podjęli próbę przejęcia kontroli nad osiedlem Szajch Dżarrah i odblokowania enklawy góry Skopus, zostali jednak powstrzymani przez brytyjskich żołnierzy. Na samym początku I wojny izraelsko-arabskiej w dniu 17 maja 1948 jordański Legion Arabski wkroczył do dzielnicy Szajch Dżarrah, przyłączając się tym samym do bitwy o Jerozolimę. Przez cały czas wojny żydowska enklawa na górze Skopus była wielokrotnie atakowana. Na mocy porozumienia izraelsko-jordańskiego o zawieszeniu broni, góra Skopus miała stanowić zdemilitaryzowaną strefę. Nadzór nad jej bezpieczeństwem sprawowały międzynarodowe siły UNTSO.

Podczas wojny sześciodniowej w 1967 Izraelczycy zajęli całą Wschodnią Jerozolimę, kończąc okres blokady żydowskiej enklawy na górze Skopus. W następnych latach nastąpiła rozbudowa istniejących na górze obiektów kampusu uniwersyteckiego.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ron Peled: More than just Mount Scopus (ang.). W: YnetNews [on-line]. 2007-01-08. [dostęp 2011-12-13].
  2. Andrew L. Yarrow: Hadassah Celebrates 75 Years of Helping (ang.). W: The New York Times [on-line]. 1987-01-23. [dostęp 2011-12-13].
  3. History (ang.). W: The Hebrew University of Jerusalem [on-line]. [dostęp 2011-12-13].
  4. Judy Siegel-Itzkovich: Victims of Hadassah massacre to be memorialized (ang.). W: The Jerusalem Post [on-line]. 2008-04-07. [dostęp 2011-12-13].