Martin Buber
Martin Buber (ur. 8 lutego 1878 w Wiedniu, zm. 13 czerwca 1965 w Jerozolimie) – żydowski filozof i religioznawca, badacz tradycji żydowskiej i chasydyzmu.
W wieku 4 lat opuszcza go matka. Dorastał we Lwowie, w domu swojego dziadka Salomona. Był profesorem uniwersytetów we Frankfurcie i Jerozolimie, w których wykładał filozofię społeczną i socjologię kultury[1]. W 1933 po dojściu do władzy Hitlera rezygnuje z wykładów, a w 1938 emigruje do Jerozolimy.
Spis treści |
[edytuj] Dorobek naukowy
[edytuj] Chasydyzm
Był badaczem chasydyzmu (w Polsce popularna jest jego książka Opowieści chasydów) i ten właśnie nurt religijno-filozoficzny ukształtował sposób myślenia Bubera. Chasydzi prowadzili bowiem dialog z Bogiem, obecnym w swoich emanacjach. Każda rzecz, każde działanie łączyło się z chwałą Bożą, a wspólnotę budowano na indywidualizmie poszczególnych jednostek. Stąd antropocentryzm Bubera, jego niechęć do myślenia systemowego oraz irracjonalizm.
[edytuj] Ja i Ty
Szczególne znaczenie Buber przypisywał przykazaniu miłości. Odzwierciedla się to w jego najważniejszym dziele "Ja i Ty" (1923)Jego filozofia ma wymiar optymistyczny – przez prostotę, pokorę, radość, zaangażowanie jesteśmy w stanie "zbliżyć" Boga do naszego świata. Buber krytykuje zarówno kolektywizm, jak i skrajny indywidualizm, należy bowiem być zarówno dla siebie, jak i dla drugiego człowieka. Wszelkie prawdziwe życie jest spotkaniem, nasze "ja" jest zawsze zwrócone ku czemuś. Kryzys relacji jest kryzysem człowieka. Człowiek jest osobą - duchem i podmiotem. Wchodzi z rzeczywistością w relację monologową - "ja-ono", oraz dialogową - "ja-ty" (odnoszącą się do człowieka) oraz "ja-Ty" (odnoszącą się do Boga). Te trzy rodzaje relacji odpowiadają trzem częściom książki. W relacji "ja-ono" brak jest dialogu, ale jest ona nieodzowna dla ludzkiego życia, ważne jest także poznanie naukowej istoty. Nie można jednak sprowadzić do relacji "ja-ono" każdego człowieka, jest ona przede wszyskim relacją z rzeczami. Trzeba wejść z kimś w relację "ja-ty". Zakłada ona: świadomą osobę, potencjalność człowieka, realizację dobra, uznanie partnera dialogu, świadomość obcowania z drugim człowiekiem – dziełem Stwórcy. Problem polega na tym, że ludzie zamiast wchodzić w dialog – monologują. Czynią tak,gdyż boją się odsłonić, niekiedy stwarzają pozory dialogu. Buber stoi na stanowisku, iż – generalnie – w dialog "ja-Ty" można wejść z tylko jedną osobą. Kosztuje on bowiem wiele wysiłku i energii. Punktem odniesienia dla wszystkich relacji "ja-ty", jest relacja z Bogiem, "ja-Ty". Do tej rzeczywistości odnosi się Buber w następujących słowach: "w każdym ty, zwracamy się ku Ty wiecznemu" [2], "Sens ty (...) nie może się wypełnić, aż do momentu odnalezienia nieskończonego Ty." [3]
[edytuj] Pozostała twórczość
Pisał również na temat relacji chrześcijaństwa do judaizmu. Uważany jest za współtwórcę nurtu filozofii zwanego filozofią dialogu (książka Ja i Ty), w Polsce rozwijanego m.in. przez ks. Józefa Tischnera.
Płodny komentator Biblii, oraz tłumacz na niemiecki Biblii hebrajskiej.
[edytuj] Publikacje (wybór)
- 1992. Ja i Ty, przeł. Jan Doktór, Warszawa : IW PAX.
- 1993. Problem człowieka, przeł. i wstępem opatrzył Jan Doktór, Warszawa : Wydaw. Naukowe PWN.
- 1995. Dwa typy wiary, tłum. Juliusz Zychowicz ; przedm. Adam Żak ; posł. David Flusser, Kraków : Znak.
- 1998. Mojżesz, przeł. Ryszard Wojnakowski, Warszawa : Cyklady.
- 1999. Gog i Magog : kronika chasydzka, przeł. i wstępem opatrzył Jan Garewicz, Warszawa : Wydaw. Nauk. PWN.
- 2004. Opowieści o aniołach, duchach i demonach, przeł. Ryszard Wojnakowski, Warszawa : "Cyklady".
- 2005. Opowieści chasydów, tłum., uwagami i posł. opatrzył Paweł Hertz, wyd. 3 popr., Poznań : W drodze ; Warszawa : Fundacja Zeszytów Literackich.
Przypisy
- ↑ Wincenty Okoń: Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie "Żak", 2001, s. 50-51. ISBN 83-88149-41-5.
- ↑ "Ja i Ty", s.94
- ↑ "Ja i Ty", s.76
[edytuj] Linki zewnętrzne
