Betlejem
Z Wikipedii
| Betlejem | |
| Państwo |  Palestyna /  Izrael |
| Burmistrz | Wiktor Batarse |
| Powierzchnia | 30 km² |
| Położenie | 31° 42' 11 '' N 35° 11' 44 '' E |
| Wysokość | 777 m n.p.m. |
| Ludność (2006) • liczba ludności |
29 927 |
| Miasta partnerskie |  Asyż (Włochy)
|
|
Położenie na mapie Palestyny
  Betlejem
|
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa | |
.jpg&filetimestamp=20080114163014)
Betlejem (heb. בית לחם Bêṯ Leḥem; dosłownie "dom chleba"; nowohebrajskie Bejt Lechem; arab. بيت لحم Bajt Lahm; dosłownie "dom mięsa") - miasto w środkowej części Palestyny.
Położone w Judei, na obszarze Zachodniego Brzegu Jordanu, 8 km na południe od Jerozolimy, na wysokości 765-777 m n.p.m. Aglomeracja Betlejem obejmuje jeszcze miasta Beit Jala i Beit Sahour.
Spis treści |
[edytuj] Ludność
Ludność ok. 30 tys., w większości Palestyńczycy chrześcijańskiego i muzułmańskiego wyznania - chrześcijanie stanowią 1/3 ludności, jednak wielu z nich wyemigrowało w latach 2000-2003. W latach 1967-1995 miasto znajdowało się pod okupacją Izraela, od 1996 roku, na mocy układu z Oslo, jest częścią Autonomii Palestyńskiej.
[edytuj] Powiązania z Biblią
Według Ewangelii wg św Mateusza i Łukasza miejsce narodzenia Jezusa Chrystusa i Dawida to Betlejem.
Pierwotnie Betlejem nazywano Efrata o czym donosi Księga Rodzaju, z Betlejem pochodzili Elimelek, jego żona, Noemi, oraz ich synowie. Jego mieszkańcem był również Boaz (Księga Rut). Po narodzinach Jezusa na rozkaz króla Heroda zamordowani zostali wszyscy chłopcy w Betlejem i okolicy, mający dwa lata lub mniej.
[edytuj] Historia
Betlejem jest ośrodkiem kultu religijnego chrześcijan i miejscem pielgrzymek. Już II w. wspomniał już o tym Justyn Męczennik. W latach 132-135 Grotę Narodzenia odbudowano rzymską świątynią Adonisa. Bazylika Narodzenia Pańskiego zbudowana w 326 roku przez Konstantyna Wielkiego dzięki fundacji św. Heleny, w 529 zostało zniszczone przez Samarytan, w 550 roku przebudowany przez Justyniana I Wielkiego, w 614 roku do Betlejem weszli Persowie, a od 637 kalif Omar, który obok kościoła wybudował meczet. W 1099 roku Betlejem zajęli krzyżowcy, z bazyliki usunięto greckich duchownych, miasto otoczono murem, a w XII wieku bazylika została rozbudowana przez krzyżowców), pod którym znajduje się Grota Narodzenia. W latach 1187-1229 miasto ponownie znalazło się w rękach muzułmanów, w 1250 zburzono mury miejskie, Grota Narodzenia przeszła pod wspólną kontrole prawosławnych, katolików i Ormian, a obecnie pod kontrole prawosławnej cerkwi greckiej i katolików.
W 1948 Betlejem włączono do Jordanii, w 1967 miasto zajął Izrael, w 1973 założono uniwersytet.
19 września 1989 palestyńscy terroryści ostrzelali z broni maszynowej autobus z niemieckimi turystami, raniąc 3 osoby, dwa dni później obrzucili kamieniami kolejny autobus z niemieckimi turystami raniąc 2 osoby. 9 grudnia 1990 palestyńscy terroryści wrzucili bombę do miejscowego posterunku wojskowego, zginał 1 izraelski żołnierz, a 20 osób zostało rannych.
W 1995 miasto przekazano Palestyńczykom. W 2002 roku kościół był okupowany przez grupę ok. 40 bojowników palestyńskich, którzy schronili się tam w czasie akcji policyjnej wojsk izraelskich - po 5-tygodniowym oblężeniu zawarto porozumienie, na mocy którego część bojowników została odesłana do Gazy, a kilkunastu deportowano do krajów europejskich. Po uwolnieniu kościoła znaleziono w nim kilkadziesiąt założonych ładunków wybuchowych. Miasto znajduje się od tej pory pod zaostrzoną kontrolą - blokada dróg i okresowe wprowadzanie godziny policyjnej. Od 2006 miasto zostało całkowicie otoczone 8 metrowym, betonowym murem, ten 8 km odcinek muru odgradza je od terenów izraelskich.
[edytuj] Zabytki
- Bazylika Narodzenia Pańskiego
- Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej,
- Kościół Groty Mlecznej
- liczne klasztory i kościoły
- Studnia Dawida
[edytuj] Dzielnice mieszkaniowe
Dzielnice mieszkaniowe (Harat) w Betlejem są żywą historią miasta. Tworzą niezwykłą mozaikę otaczającą główny plac Żłóbka. Ich nazwy pochodzą zwykle od miejsc, z których przybyli osadnicy (np. Harat Nadżar to miejsce, gdzie osiedlili się przybywający z krainy Nadżar wcześni chrześcijanie, przedstawiciele chrześcijaństwa monofizyckiego), bywa też, że nazwy są związane z jakąś legendą (np. Harat Tardżuma, czyli Dzielnica Tłumaczy, której założyciel, Włoch ożenił się chrześcijanką arabskiego pochodzenia i pracował jako tłumacz dla księży oraz pielgrzymów) lub np. z funkcją (Harat al-‘Ajn, czyli źródło – miejsce skąd miasto czerpało wodę). Głównym traktem jest biegnąca od placu Żłóbka ulica Żłóbka z licznymi sklepami, pracowniami jubilerskimi, barami i kafejkami. W otoczeniu miasta winnice, gaje oliwne i migdałowce.
[edytuj] Gospodarka
Gospodarka Betlejem obejmuje rzemiosło, handel i drobny przemysł, m.in. pamiątkarstwo; przemysł rolno-spożywczy - uprawę winnic, fig i oliwek. Duże znaczenie gospodarcze ma turystyka, zwłaszcza pielgrzymkowa.
[edytuj] Źródła
- Lesław Daniel Chrupcała, Betlejem - kolebka Mesjasza, Kraków 2003.
- Donato Baldi, W Ojczyźnie Chrystusa - Przewodnik po Ziemi Świętej, Kraków-Asyż 1982.
- Encyklopedia Audiowizualna Britannica – Geografia I – ISBN 978-83-60563-07-6
- Adam Dylewski Izrael ISBN 978-83-7513-129-1
[edytuj] Linki zewnętrzne
