Wołodymyr Kubijowycz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Włodzimierz Kubijowicz)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wołodymyr Kubijowycz
Володимир Кубійович
Wołodymyr Kubijowycz
Podpis Wołodymyr Kubijowycz
Data i miejsce urodzenia 23 września 1900
Nowy Sącz, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 2 listopada 1985
Paryż, Francja
Zawód geograf, etnograf
Narodowość ukraińska
Tytuł profesor
Wołodymyr Kubijowycz i Hans Frank z ukraińską delegacją dożynkową. Wawel 1943

Wołodymyr Kubijowycz, ukr. Володимир Кубійович, pol. Włodzimierz Kubijowicz (ur. 23 września 1900 w Nowym Sączu, zm. 2 listopada 1985 w Paryżu) – ukraiński etnograf, geograf, działacz narodowy. Docent Uniwersytetu Jagiellońskiego (1928-39), profesor Wolnego Uniwersytetu Ukraińskiego (od 1940). Przewodniczący Ukraińskiego Komitetu Centralnego (1939-45). Główny redaktor Encyklopedii Ukrainoznawstwa. Sekretarz generalny Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki, prezes oddziału Towarzystwa w Europie (od 1952).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny mieszanej etnicznie - ojciec był Ukraińcem, matka Polką. Przyrodnie rodzeństwo było Polakami.

Uzyskał maturę w gimnazjum w Nowym Sączu w czerwcu 1918 i zapisał się w październiku na studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W listopadzie 1918 porzucił studia wstępując ochotniczo do Ukraińskiej Armii Halickiej, w czasie wojny polsko-ukraińskiej służył w artylerii UHA. Zachorował na tyfus, po zakończeniu działań wojennych powrócił do Krakowa, gdzie późną jesienią 1919 rozpoczął studia geograficzne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Ukończywszy studia, uzyskał tam doktorat i habilitację pod kierownictwem naukowym prof. Ludomira Sawickiego. W latach 1924-1928 był nauczycielem gimnazjalnym.

W 1924 wziął udział w zorganizowanym w Pradze zjeździe słowiańskich geografów i etnografów. W 1931 został pełnym członkiem Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki, stając na czele powołanej przez siebie komisji geograficznej. W latach 1928-1939 roku był docentem i wykładowcą na Uniwersytecie Jagiellońskim. W czerwcu 1939 cofnięto mu prawo wykładania na UJ. Wyjechał na wieś, atak Niemiec na Polskę zastał go w Myślenicach. W 1940 został profesorem Wolnego Uniwersytetu Ukraińskiego w Pradze[1]. Był autorem wielu prac z etnografii, demografii i geografii Karpat.

Podczas II wojny światowej był przewodniczącym Ukraińskiego Komitetu Centralnego w Krakowie. Komitet odpowiadał za działalność socjalną na rzecz weteranów, edukację, działalność na rzecz poboru ochotników oraz przedsięwzięcia gospodarcze. Komitet był w latach 1939-1945 uznawany jako ukraińskie przedstawicielstwo wobec niemieckiej administracji okupacyjnej Generalnego Gubernatorstwa. Będąc zwolennikiem OUN-M (frakcji Andrija Melnyka w Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów)[2] zatrudniał na kierowniczych stanowiskach w UCK ludzi związanych z ugrupowaniem Melnyka[3].

18 kwietnia 1941 roku złożył na ręce gubernatora Hansa Franka memoriał, w którym domagał się wydzielenia w Generalnym Gubernatorstwie terytorium Łemkowszczyzny (wzdłuż linii: Dukla, Brzozów, Dynów, Przeworsk) i Chełmszczyzny w granicach traktatu brzeskiego jako terenu, który Ukraińcy traktowaliby jako własny etnograficznie, a skąd Polacy mieli być wysiedleni. 21 czerwca 1941 wnioski memoriału zostały przez Franka odrzucone[4]. Po ataku III Rzeszy na ZSRR i utworzeniu Dystryktu Galicja Kubijowycz proponował z kolei wysiedlenie Polaków z Dystryktu Galicja do innych dystryktów Generalnego Gubernatorstwa, a Ukraińców z innych dystryktów do Dystryktu Galicja. Koncepcję tę podtrzymywał do końca 1943 roku, jednak nie doszło do jej realizacji z powodu braku zainteresowania Hansa Franka[5][6]. Dieter Pohl uważa, że w świetle brutalności wysiedleń, które miały miejsce poprzednio w Polsce, Kubijowycz musiał sobie zdawać sprawę z konsekwencji swoich żądań[7].

 Osobny artykuł: Ukrainizacja ziemi chełmskiej.

W 1943 roku był promotorem powstania oraz wziął czynny udział w organizowaniu i formowaniu ukraińskiej 14 Dywizji Grenadierów SS. Jako przewodniczący UKC poparł formowanie dywizji, traktując ją od samego początku jako ukraińskie siły zbrojne i zaczątek armii narodowej.

Wołodymyr Kubijowycz na kopercie okolicznościowej Poczty Ukrainy 2000

Wyjechał do Niemiec wraz z innymi działaczami UKC przed wkroczeniem do Krakowa Armii Czerwonej w styczniu 1945.

Od 17 marca 1945 do końca wojny był zastępcą Pawła Szandruka – jako przewodniczącego Ukraińskiego Komitetu Narodowego.

Po wojnie zamieszkał w Bawarii w amerykańskiej strefie okupacyjnej Niemiec i skupił się na aktywności naukowej. Na emigracji był sekretarzem generalnym Towarzystwa Naukowego im. Tarasa Szewczenki (w latach od 1947 do 1963), a od 1952 prezesem jego europejskiej filii (od 1952 Towarzystwo ma strukturę federacyjną). Od 1947 był wykładowcą na przeniesionym do Monachium z Pragi Wolnym Uniwersytecie Ukraińskim. W 1951, w związku z przeniesieniem europejskiego ośrodka Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki do Francji zamieszkał w Sarcelles pod Paryżem.

W 1949 został głównym redaktorem Encyklopedii Ukrainoznawstwa, następnie wydawcą tejże encyklopedii. Jest również redaktorem dwutomowej "Encyklopedii Ukrainy" (części Encyklopedii Ukrainoznawstwa). Encyklopedia obejmuje łącznie dziesięć woluminów, wydanych w latach 1949–1984. Od 1981 członek honorowy kolegium redakcyjnego.

Autor ponad 80 prac naukowych z zakresu geografii Ukrainy.

Przypisy

  1. Кубiйович Володмир w: Енциклопедія історії України: Т. 5. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. – Київ 2008, Wyd. «Наукова думка». ISBN 966-00-0632-2, s.442.
  2. Ryszard Torzecki, Kwestia ukraińska w polityce III Rzeszy 1933-1945, Warszawa 1972, s. 236
  3. Ryszard Torzecki, Kwestia ukraińska w polityce III Rzeszy 1933-1945, Warszawa 1972, s. 199, przyp. 12
  4. Ryszard Torzecki, Polacy i Ukraińcy. Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej, Warszawa 1993, Wyd. PWN, ISBN 83-01-11126-7 s.55. Por też. Володимир Кубійович Українці в Ґенеральній Губернії 1939-1941 - Історія Українського Центрального Комітету, Chicago 1975 s. 417-428, tam też pełen tekst memoriału i naniesiona odpowiedź Hansa Franka s. 543-586. (język ukraiński i niemiecki).
  5. Ryszard Torzecki, Polacy i Ukraińcy. Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej, Warszawa 1993, Wyd. PWN, ISBN 83-01-11126-7, s. 214
  6. Grzegorz Motyka "Tak było w Bieszczadach. Walki polsko-ukraińskie w Polsce 1943-1948", Warszawa 1998 str. 86
  7. Dieter Pohl, Nationalsozialistische Judenverfolgung in Ostgalizien 1941-1944. Organisation und Durchfuehrung eines staatlichen Massenverbrechens, Monachium 1997, s. 41 [cyt za:] Czesław Partacz, Działalność nacjonalistów ukraińskich w Ziemi Chełmskiej i na Podlasiu 1939-1944 [w:] Stosunki polsko-ukraińskie w latach 1939-2004, Red. Bogumił Grott, Warszawa 2004, ISBN 83-60093-01-6, s.75

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia, literatura, linki[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]