Wilhelmina (królowa Holandii)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wilhelmina
Królowa Holandii, księżna Meklemburgii
Queen Wilhelmina of the Netherlands.jpg
Królowa Holandii
Okres panowania od 23 listopada 1890
do 4 września 1948
Poprzednik Wilhelm III Holenderski
Następca Juliana Oranje-Nassau
Dane biograficzne
Dynastia Orańska-Nassau
Urodzona 31 sierpnia 1880
w Hadze
Zmarła 28 listopada 1962
w zamku Het Loo
Pochowana Nowy Kościół (Delft)
Ojciec Wilhelm III Holenderski
Matka Emma Waldeck-Pyrmont
Mąż Henryk Mecklenburg-Schwerin
Dzieci Juliana
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Wilhelma (Holandia) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Rycerz Krzyża Wielkiego Orderu Oranje-Nassau (Holandia) Order Złotego Lwa Nassau (Holandia) Krzyż Wielki Orańskiego Orderu Domowego (Holandia) Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia) Dama Orderu Królowej Marii Luizy (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Korony Wendyjskiej (Meklemburgia) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Orła Białego Królewski Order Serafinów (Szwecja) Order Podwiązki (Wielka Brytania) Królewski Order Wiktorii i Alberta (Wielka Brytania)
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Wilhelmina, właśc., nid.: Wilhelmina Helena Pauline Maria van Oranje-Nassau (ur. 31 sierpnia 1880 w Hadze, zm. 28 listopada 1962 w zamku Het Loo k. Apeldoorn) – królowa Holandii w latach 1890-1948, potem abdykowała i żyła jako księżna Niderlandów.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Córka Wilhelma III i jego drugiej żony – Emmy Waldeck-Pyrmont. Kiedy się urodziła, żył jeszcze jej przyrodni brat Aleksander, z małżeństwa jej ojca z Zofią Wirtemberską, i Wilhelmina nie była brana pod uwagę jako przyszła królowa. Jednak jej ojciec przeżył swego syna i zmarł, kiedy dziewczynka miała 10 lat. Na skutek zmian w prawie mogła objąć tron, jednak do uzyskania przez nią pełnoletności władzę sprawowała jej matka – jako regentka.

Wilhelmina tak opisywała swoje trudne dzieciństwo w zamknięciu: „Zawsze otaczały mnie mury nie do przebicia [...] rzadko mogłam choćby zobaczyć społeczeństwo. Od czasu do czasu dalekie echa życia na zewnątrz przedzierały się przez otaczającą mnie pustkę, ale nic ponadto”[potrzebne źródło].

Królowa Wilhelmina
z córką

W 1901 poślubiła Henryka, księcia Mecklenburg-Schwerin, o którym mówiono, iż był playboyem i alkoholikiem. Podobno ją zdradzał i miał kilkoro nieślubnych dzieci. Ich jedyne dziecko – Juliana - przyszło na świat 30 kwietnia 1909. Dzień ten był uroczyście świętowany w Holandii, a narodziny Juliany zostały – jak się uważa – odebrane jako cud.

10 maja 1940 wojska hitlerowskich Niemiec uderzyły na Holandię. Królowa Wilhelmina chciała zostać w kraju – planowała przeniesienie się na południe, do Zelandii, gdzie mogłaby koordynować działania własnych wojsk w oparciu o bazę w miejscowości Breskens, w oczekiwaniu na nadejście alianckiej odsieczy tak, jak król Belgii, Albert I zrobił w czasie I wojny światowej. Opuściła więc Hagę na pokładzie brytyjskiego niszczyciela, który miał ją zawieżć na południe, jednakże gdy była w morzu, Zelandia znalazła się pod silnymi nalotami Luftwaffe i uznano, że jej powrót będzie zbyt niebezpieczny. Wilhelminie nie pozostało nic innego niż skorzystać z oferty Jerzego VI i przyjąć azyl w Wielkiej Brytanii. Udała się więc do Zjednoczonego Królestwa gotowa wrócić do kraju tak szybko, jak się tylko da.

Holenderskie siły zbrojne skapitulowały 15 maja. Królowa Wilhelmina stanęła na czele holenderskiego rządu na uchodźstwie, ustalając zakresy obowiązków i natychmiast powiadamiając o tym naród. Stosunki między rządem a królową były napięte, a wzajemna niechęć narastała w miarę trwania wojny. Tymczasem Wilhelmina była bardzo popularna i szanowana przez światowych przywódców. Rząd nie miał parlamentu, który mógłby go wspierać, a urzędników raczej niewielu. Premier Dirk Jan de Geer uważał, że alianci przegrają wojnę i zamierzał wynegocjować z Niemcami separatystyczny układ pokojowy. W tej sytuacji Wilhelmina nie widziała innego wyjścia, jak zdymisjonować premiera.

W okupowanej Holandii posiadanie jej zdjęcia było oznaką oporu przeciw okupantom. Królowa Wilhelmina regularnie nadawała audycje do narodu na falach Radio Oranje. Nazywała w nich Hitlera „nieprzyjacielem całej ludzkości”. Jej nocne audycje były z napięciem oczekiwane i słuchane, mimo że było to nielegalne. Dziennik „New York Times” opublikował informację obrazującą, jak bardzo była ważna dla swych poddanych:

Mimo że obchodzenie urodzin królowej było przez nazistów zakazane, wszyscy czcili je jak święto. Gdy podczas mszy wierni z małej rybackiej mieściny Huizen wstali i odśpiewali z tej okazji tylko jeden wers hymnu narodowego „Wilhelmus van Nassauwe”, miasto musiało zapłacić 60 000 guldenów kontrybucji.

Królowa Wilhelmina odwiedziła Stany Zjednoczone w dniach 24 czerwca – 11 sierpnia 1942 na zaproszenie amerykańskiego rządu. Spędziła wakacje w Lee w stanie Massachusetts, odwiedziła Nowy Jork i Boston. 5 sierpnia 1942, jako pierwsza królowa w dziejach Ameryki, wystąpiła przed obiema izbami Kongresu. W czerwcu 1943 odwiedziła również Kanadę, gdzie w Ottawie uczestniczyła w chrzcinach swej wnuczki, księżniczki Margriet.

Podczas wojny królowa ledwie uniknęła śmierci podczas bombardowania, w którym zginęło kilku ochroniarzy, a jej wiejska posiadłość w Anglii została poważnie uszkodzona. W 1944 Wilhelmina, jako druga kobieta w historii, została odznaczona Orderem Podwiązki. Churchill mawiał o niej, że jest to jedyny prawdziwy mężczyzna wśród przedstawicieli rządów na wychodźstwie w Londynie.

W roku 1945 powróciła triumfalnie do Holandii. Trzy lata później – 4 września 1948, po 58 latach i 50 dniach rządów, chora Wilhelmina abdykowała na rzecz córki, Juliany.

W 1923 została odznaczona Orderem Orła Białego[1].

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Prapradziadkowie

Stadhouder Zjednoczonych Prowincji
Wilhelm V Orański
(1748-1806)
∞1767
Wilhelmina Pruska (1751-1820)

Król pruski
Fryderyk Wilhelm II Hohenzollern
(1744-1797)
∞1769
Fryderyka Luiza Hessen-Darmstadt
(1751-1805)

Car Rosji
Piotr III Romanow
(1728-1762)
∞1745
Caryca Rosji
Katarzyna II Wielka
(1729-1796)

Książę
Fryderyk Eugeniusz Wirtemberski
(1732-1797)
∞1753
Fryderyka Zofia Hohenzollern
(1736-1798)

Jerzy I Waldeck-Pyrmont
(1747-1813)

Augusta von Schwarzburg-Ebeleben
(1766-1849)

Wiktor II von Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym
(1767-1812)
∞1793
Amalia Nassau-Weilburg
(1776-1841)

Książę
Fryderyk Wilhelm Nassau-Weilburg
(1768-1816)
∞1788
Luiza Izabela Kirchberg
(1772 - 1827)

Paweł Wirtemberski
(1785-1852)
∞1805
Charlotta Wettyn
(1787-1847)

Pradziadkowie

Król Zjednoczonych Niderlandów
Wilhelm I Oranje-Nassau
(1772-1843)
∞1791
Wilhelmina Pruska (1774-1837)

Car Rosji
Paweł I Romanow
(1754-1801)
∞1776
Zofia Wirtemberska
(1759-1828)

Jerzy II Waldeck-Pyrmont
(1789-1845)
∞1823
Emma Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym
(1802-1858)

Wilhelm Nassau-Weilburg
(1792-1839)
∞1829
Paulina Wirtemberska
(1810-1856)

Dziadkowie

Król Holandii
Wilhelm II Oranje-Nassau
(1792-1849)
∞ 1816
Anna Pawłowna Romanowa
(1795-1865)

Jerzy Wiktor Waldeck-Pyrmont
(1831–1893)
∞1853
Helena Wilhelmina Nassau
(1831-1888)

Rodzice

Król Holandii
Wilhelm III Oranje-Nassau
(1817-1890)
∞ 1839
Emma Waldeck-Pyrmont
(1858-1934)

Wilhelmina Oranje-Nassau (1880-1962), królowa Holandii

Przypisy

  1. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 299
Poprzednik
Wilhelm III Holenderski
Royal coat of arms of the Netherlands.svg Królowa Holandii
od 1890 do 1948
Royal coat of arms of the Netherlands.svg Następca
Juliana