Wilhelmina (królowa Holandii)

Wilhelmina Oranje-Nassau Królowa Holandii
Królowa Holandii
Okres panowania	od 23 listopada 1890 do 4 września 1948
Poprzednik	Wilhelm III Holenderski
Następca	Juliana Oranje-Nassau
Dane biograficzne
Dynastia	Orańska-Nassau
Urodzona	31 sierpnia 1880 w Hadze
Zmarła	28 listopada 1962 w zamku Het Loo
Pochowana	Nowy Kościół (Delft)
Ojciec	Wilhelm III Holenderski
Matka	Emma Waldeck-Pyrmont
Mąż	Henryk Mecklenburg-Schwerin
Dzieci	Juliana
Odznaczenia
Galeria w Wikimedia Commons

Wilhelmina Helena Pauline Maria van Oranje-Nassau (ur. 31 sierpnia 1880 w Hadze, zm. 28 listopada 1962 w zamku Het Loo k. Apeldoorn) – królowa Holandii w latach 1890-1948, potem abdykowała i żyła jako Królowa Matka z tytułem księżnej.

Biografia

Córka Wilhelma III i jego drugiej żony – Emmy Waldeck-Pyrmont. Kiedy się urodziła, żył jeszcze jej przyrodni brat Aleksander, z małżeństwa jej ojca z Zofią Wirtemberską, i Wilhelmina nie była brana pod uwagę jako przyszła królowa. Jednak jej ojciec przeżył swego syna i zmarł, kiedy dziewczynka miała 10 lat. Na skutek zmian w prawie mogła objąć tron, jednak do uzyskania przez nią pełnoletności władzę sprawowała jej matka – jako regentka.

Wilhelmina tak opisywała swoje trudne dzieciństwo w zamknięciu: „Zawsze otaczały mnie mury nie do przebicia [...] rzadko mogłam choćby zobaczyć społeczeństwo. Od czasu do czasu dalekie echa życia na zewnątrz przedzierały się przez otaczającą mnie pustkę, ale nic ponadto”^{[potrzebne źródło]}.

Królowa Wilhelmina
z córką

W 1901 poślubiła Henryka, księcia Mecklenburg-Schwerin, o którym mówiono, iż był playboyem i alkoholikiem. Podobno ją zdradzał i miał kilkoro nieślubnych dzieci. Ich jedyne dziecko – Juliana - przyszło na świat 30 kwietnia 1909. Dzień ten był uroczyście świętowany w Holandii, a narodziny Juliany zostały – jak się uważa – odebrane jako cud.

10 maja 1940 wojska hitlerowskich Niemiec uderzyły na Holandię. Królowa Wilhelmina chciała zostać w kraju – planowała przeniesienie się na południe, do Zelandii, gdzie mogłaby koordynować działania własnych wojsk w oparciu o bazę w miejscowości Breskens, w oczekiwaniu na nadejście alianckiej odsieczy tak, jak król Belgii, Albert I zrobił w czasie I wojny światowej. Opuściła więc Hagę na pokładzie brytyjskiego niszczyciela, który miał ją zawieżć na południe, jednakże gdy była w morzu, Zelandia znalazła się pod silnymi nalotami Luftwaffe i uznano, że jej powrót będzie zbyt niebezpieczny. Wilhelminie nie pozostało nic innego niż skorzystać z oferty Jerzego VI i przyjąć azyl w Wielkiej Brytanii. Udała się więc do Zjednoczonego Królestwa gotowa wrócić do kraju tak szybko, jak się tylko da.

Holenderskie siły zbrojne skapitulowały 15 maja. Królowa Wilhelmina stanęła na czele holenderskiego rządu na uchodźstwie, ustalając zakresy obowiązków i natychmiast powiadamiając o tym naród. Stosunki między rządem a królową były napięte, a wzajemna niechęć narastała w miarę trwania wojny. Tymczasem Wilhelmina była bardzo popularna i szanowana przez światowych przywódców. Rząd nie miał parlamentu, który mógłby go wspierać, a urzędników raczej niewielu. Premier Dirk Jan de Geer uważał, że alianci przegrają wojnę i zamierzał wynegocjować z Niemcami separatystyczny układ pokojowy. W tej sytuacji Wilhelmina nie widziała innego wyjścia, jak zdymisjonować premiera.

W okupowanej Holandii posiadanie jej zdjęcia było oznaką oporu przeciw okupantom. Królowa Wilhelmina regularnie nadawała audycje do narodu na falach Radio Oranje. Nazywała w nich Hitlera „nieprzyjacielem całej ludzkości”. Jej nocne audycje były z napięciem oczekiwane i słuchane, mimo że było to nielegalne. Dziennik „New York Times” opublikował informację obrazującą, jak bardzo była ważna dla swych poddanych:

Mimo że obchodzenie urodzin królowej było przez nazistów zakazane, wszyscy czcili je jak święto. Gdy podczas mszy wierni z małej rybackiej mieściny Huizen wstali i odśpiewali z tej okazji tylko jeden wers hymnu narodowego „Wilhelmus van Nassauwe”, miasto musiało zapłacić 60 000 guldenów kontrybucji.

Królowa Wilhelmina odwiedziła Stany Zjednoczone w dniach 24 czerwca – 11 sierpnia 1942 na zaproszenie amerykańskiego rządu. Spędziła wakacje w Lee w stanie Massachusetts, odwiedziła Nowy Jork i Boston. 5 sierpnia 1942, jako pierwsza królowa w dziejach Ameryki, wystąpiła przed obiema izbami Kongresu. W czerwcu 1943 odwiedziła również Kanadę, gdzie w Ottawie uczestniczyła w chrzcinach swej wnuczki, księżniczki Margriet.

Podczas wojny królowa ledwie uniknęła śmierci podczas bombardowania, w którym zginęło kilku ochroniarzy, a jej wiejska posiadłość w Anglii została poważnie uszkodzona. W 1944 Wilhelmina, jako druga kobieta w historii, została odznaczona Orderem Podwiązki. Churchill mawiał o niej, że jest to jedyny prawdziwy mężczyzna wśród przedstawicieli rządów na wychodźstwie w Londynie.

W roku 1945 powróciła triumfalnie do Holandii. Trzy lata później – 4 września 1948, po 58 latach i 50 dniach rządów, chora Wilhelmina abdykowała na rzecz córki, Juliany.

W 1923 została odznaczona Orderem Orła Białego.

Genealogia

Prapradziadkowie	Stadhouder Zjednoczonych Prowincji Wilhelm V Orański (1748-1806) ∞1767 Wilhelmina Pruska (1751-1820)	Król pruski Fryderyk Wilhelm II Hohenzollern (1744-1797) ∞1769 Fryderyka Luiza Hessen-Darmstadt (1751-1805)	Car Rosji Piotr III Romanow (1728-1762) ∞1745 Caryca Rosji Katarzyna II Wielka (1729-1796)	Książę Fryderyk Eugeniusz Wirtemberski (1732-1797) ∞1753 Fryderyka Zofia Hohenzollern (1736-1798)	Jerzy I Waldeck-Pyrmont (1747-1813) ∞ Augusta von Schwarzburg-Ebeleben (1766-1849)	Wiktor II von Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym (1767-1812) ∞1793 Amalia Nassau-Weilburg (1776-1841)	Książę Fryderyk Wilhelm Nassau-Weilburg (1768-1816) ∞1788 Luiza Izabela Kirchberg (1772 - 1827)	Paweł Wirtemberski (1785-1852) ∞1805 Charlotta Wettyn (1787-1847)
Pradziadkowie	Król Zjednoczonych Niderlandów Wilhelm I Oranje-Nassau (1772-1843) ∞1791 Wilhelmina Pruska (1774-1837)		Car Rosji Paweł I Romanow (1754-1801) ∞1776 Zofia Wirtemberska (1759-1828)		Jerzy II Waldeck-Pyrmont (1789-1845) ∞1823 Emma Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym (1802-1858)		Wilhelm Nassau-Weilburg (1792-1839) ∞1829 Paulina Wirtemberska (1810-1856)
Dziadkowie	Król Holandii Wilhelm II Oranje-Nassau (1792-1849) ∞ 1816 Anna Pawłowna Romanowa (1795-1865)				Jerzy Wiktor Waldeck-Pyrmont (1831–1893) ∞1853 Helena Wilhelmina Nassau (1831-1888)
Rodzice	Król Holandii Wilhelm III Oranje-Nassau (1817-1890) ∞ 1839 Emma Waldeck-Pyrmont (1858-1934)
Wilhelmina Oranje-Nassau (1880-1962), królowa Holandii

Przypisy

Poprzednik Wilhelm III Holenderski

Królowa Holandii od 1890 do 1948

Następca Juliana