Wojna włosko-turecka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojna włosko-turecka
Italian battery near Tripoli.jpg
Włoska artyleria podczas oblężenia Trypolisu
Czas 29 września 191118 października 1912
Miejsce Libia, Dodekanez, dzisiejszy Liban
Terytorium Afryka Północna
Przyczyna aspiracje kolonialne Włoch
Wynik wygrana Włoch, utrata Libii przez Turcję
Strony konfliktu
Regia Marina Włochy Imperium osmańskie Imperium osmańskie
Dowódcy
Zjednoczone Królestwo Włoch Carlo Caneva
Imperium osmańskie Mustafa Kemal
Imperium osmańskie Enver Paşa
Imperium osmańskie Abdullah Boga
Siły
100 000 żołnierzy 24 000 żołnierzy
Straty
3380 zabitych
4220 ranych
600 zaginionych
14 000 zabitych
5370 rannych
Wojna włosko-turecka

Preveza (1911) - Tobruk (1911) - Trypolis (1911) - Darna (1912) - Kunfuda (1912) - Bejrut (1912) - Rodos (1912)

Wojna włosko-turecka (wojna trypolitańska)konflikt zbrojny pomiędzy Królestwem Włoch a Imperium Osmańskim toczący się w latach 1911-1912.

Geneza konfliktu[edytuj | edytuj kod]

Aspiracje kolonialne Włoch ujawniły się tuż po zjednoczeniu kraju, kiedy to kraj ten przejął kilka wysepek na Morzu Śródziemnym. Następnie Włosi skolonizowali Erytreę oraz część Somalii. Znaczna liczba Włochów osiedlała się na terenach Trypolitanii oraz Cyrenajki. Dyskryminacja ludności pochodzenia włoskiego przez Turków wzbudzała w nacjonalistycznym włoskim rządzie oburzenie. Tajny pakt, jaki Włochy zawarły z Francją, dawał im prawo do wysuwania żądań w stosunku do tureckiej Libii. W zamian Francuzi otrzymali gwarancję, że Włochy nie zaatakują Francji w razie wybuchu wojny z Niemcami. Strona włoska wystawiła Turkom ostateczne ultimatum 27 września 1911. Po zignorowaniu go, Włosi wypowiedzieli Imperium Osmańskiemu wojnę.

Działania zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Pomimo niedostatecznego przygotowania do walki, flota włoska wyruszyła we wrześniu 1911 roku, kierując się w stronę Trypolisu. 3 października rozpoczęto ostrzał miasta. Włosi dość łatwo poradzili sobie z desantem, a opór był minimalny. Miasto zdobyto ostatecznie pod koniec października. Wkroczenie wojsk do Trypolisu spotkało się z entuzjastycznym przyjęciem ze strony mniejszości włoskiej zamieszkującej miasto.

Włosi rozpoczęli planować podbój reszty Libii. Wyruszyli w celu zdobycia Bengazi, Derny i Tobruku. Desanty w większości się powiodły, większy opór pojawił się tylko pod Benghazi.

Sytuacja zmieniła się na korzyść strony tureckiej, gdy do walki włączyły się oddziały ochotnicze dowodzone przez Mustafę Kemala. Włosi przegrali bitwę pod Tobrukiem 22 grudnia 1911. Znaczne siły włoskie zostały otoczone przez przeważające siły tureckie i arabskie. Sytuacji nie zmieniło znacząco nowatorskie użycie lotnictwa (do celów bombowych i rozpoznania – po raz pierwszy w historii wojskowości).

Dopiero wybuch I wojny bałkańskiej zmienił patową sytuację na froncie. Strona turecka zmuszona była do wysłania znaczących sił do Europy. Ponadto przeciwnik zdobył przygniatającą przewagę na morzu. Ofensywa włoska doprowadziła do zdobycia prawie całej Libii (bez Tobruku). Oprócz tego włoskie desanty zajęły archipelag Dodekanez.

Widząc, że przez wyczerpującą wojnę z krajami bałkańskimi sytuacja Turcji staje się tragiczna, Włochy zaproponowały pokój.

Pokój[edytuj | edytuj kod]

Dnia 18 października 1912 podpisano zawieszenie broni. Turcy na mocy traktatu pokojowego oddali Włochom Cyrenajkę oraz Trypolitanię, z których uformowano włoską kolonię Libię. Natomiast Włosi mieli się wycofać z archipelagu Dodekanez – którego to warunku jednak nie dotrzymano. Wojna ukazała rozmiar aspiracji kolonialnych Włoch, które zaistniały jako imperium kolonialne.

Wojna miała negatywny wpływ na oba walczące państwa. Jej koszty obciążyły znacząco gospodarkę Włoch, co negatywnie odbiło się na przygotowaniu kraju do I wojny światowej. Do kolejnego konfliktu kraj przystąpił borykając się z problemami gospodarczymi.

Konsekwencje dla strony tureckiej były poważniejsze: oprócz wygranej bitwy pod Tobrukiem, Turcy przegrali większość starć. Siły zbrojne Imperium Osmańskiego okazały się być armią słabą i przestarzałą. Zarówno wojna z Włochami, jak wojna na Bałkanach, potwierdziły opinię o Turcji jako "chorym człowieku Europy".

Obie wojny: w Libii i na Bałkanach, znacząco obniżyły gotowość Turcji do następnego konfliktu. Również morale wojska uległo obniżeniu, co doprowadziło do klęsk podczas I wojny światowej (oprócz Gallipoli).

Wikimedia Commons