Zaimek

Zaimek – część mowy zastępująca rzeczownik (np. ja), przymiotnik (np. mój), przysłówek (np. tam) lub liczebnik (np. tyle) i pełniąca ich funkcje w zdaniu.

Odmiana zaimka zależy od tego, którą część mowy on zastępuje. Zaimek wskazuje osoby, przedmioty, itd. bez dokładnego ich nazywania.

Podział zaimków

Ze względu na rodzaj odmiany

Ze względu na "odziedziczony" rodzaj odmiany wyróżniamy w języku polskim następujące typy zaimków:

• odmienne – odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje
  • rzeczowne – zaimek rzeczowny (np. ja, ty, my, wy, oni, kto, co, nic, ktoś)
  • przymiotne – zaimek przymiotny (np. mój, twój, nasz, taki, który, inny, tamten, ta, ci)
  • liczebne – zaimek liczebny (np. ile, tyle, kilka)
• nieodmienne
  • przysłowne – zaimek przysłowny (tak, tam, tu, wtedy, gdzieś, tamtędy, kiedyś)

ze względu na funkcje

• osobowe (np. ja, ty, my, wy, oni, one, ona, on)
• zwrotne (np. się, siebie, sobie)
• dzierżawcze (np. mój, twój, nasz, wasz, ich, jego, jej)
• wskazujące (np. ten, ta, to, tamten, tam, tu, ów, tędy, taki, ci, tamci, owi)
• pytające (np. kto? co? jaki? który? gdzie? kiedy? jak? komu? czemu? kogo?)
• względne (np. kto, co, komu – bez znaku zapytania; łączą zdanie nadrzędne z podrzędnym)
• nieokreślone (np. ktoś, coś, jakiś, gdzieś, kiedyś, cokolwiek)
• przeczące (np. nic, nikt, żaden, nigdy, nigdzie)
• upowszechniające (np. wszyscy, zawsze)

Odmiana zaimka zwrotnego "się"

• M. —
• D. siebie
• C. sobie
• B. siebie albo się
• N. (ze) sobą
• Msc. o sobie
• W. —

Formy grzecznościowe

W niektórych językach wybór zaimka może być sposobem wyrażenia szacunku (np. niemieckie du – Sie, duńskie du – De, włoskie tu – Lei, czy francuskie tu-vous. Analogicznym polskim przykładem jest różnica między ty a Pan/i).