Cortinarius

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Zasłonak)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zasłonak
Zasłonak purpurowoblaszkowy
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina zasłonakowate
Rodzaj zasłonak
Nazwa systematyczna
Cortinarius (Pers.) Gray
Nat. Arr. Brit. Pl. (London 1: 627 (1821
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Zasłonak ceglastożółty

Cortinarius (Pers.) Gray) (zasłonak) – rodzaj grzybów z rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Jest to najliczniejszy w gatunki rodzaj grzybów kapeluszowych. W Europie występuje około 500 gatunków[2]. Istnieje wiele koncepcji ich systematycznego podziału, liczne gatunki mają wiele synonimów nazwy naukowej, a niektóre także różne nazwy polskie. Oznaczanie gatunków jest trudne, a rozróżnienie niektórych możliwe tylko przy użyciu mikroskopu[3].

Polską nazwę zasłonak podał Franciszek Błoński w 1889. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki opisywane były także pod nazwami: bedłka, gąska, opieńki, guzotrzonowiec, zasłoniak, skórzak, flegmiak, modrzaczek, śluzak, tłustocha, wodniak[4]. Jeszcze więcej ma synonimów łacińskich – ponad 40[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocniki zmienne, zawsze z pajęczynowatymi resztkami osłony całkowitej (zasnówka). Kapelusze suche do śluzowatych, higrofaniczne lub niehigrofaniczne. Blaszki szeroko przyrośnięte. Trzony suche do mazistych. Wysyp zarodników ochrowobrązowy do rdzawobrązowego. Zarodniki w kształcie pestek jabłek, migdałów lub cytryn, nawet okrągławe, lekko szorstkie do brodawkowatych, bez pory rostkowej. Trama blaszek regularna (strzępki biegną równolegle)[6].

Gatunki występujące w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Pominięto gatunki niezweryfikowane, o niepewnym statusie taksonomicznym[17]Nazwy polskie według checklist Władysława Wojewody. Dla niektórych gatunków W. Wojewoda nie podał nazwy polskiej, traktując je jako synonimy, jednak według Index Fungorum są to odrębne gatunki[4].

Niektóre pozostałe gatunki[edytuj | edytuj kod]

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyby mikoryzowe, saprotrofy. Tylko nieliczne gatunki to grzyby jadalne. Większość stanowią grzyby niejadalne lub podejrzane o trujące własności. Jest też kilka gatunków śmiertelnie trujących. Powodują zatrucia orellaninowe (8 grupa). Z powodu trudności w oznaczaniu gatunków zasadniczo odradza się zbierania tych grzybów w celach spożywczych. Niektóre gatunki wykorzystywane były dawniej do barwienia wełny i innych tkanin[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2014-01-03].
  2. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  3. 3,0 3,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowe. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  4. 4,0 4,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  5. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  6. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 244. ISBN 83-7404-513-2.
  7. W. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Cortinarius strobilaceus
  8. Nazwa polska podana przez A. Nespiaka dla synonimu Cortinarius subargentatus P.D. Orton
  9. W. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Cortinarius raphanoides
  10. W. Wojewoda podał polską nazwę dla synonimu Cortinarius bicolor Cooke
  11. W. Wojewoda podał polską nazwę dla synonimu Cortinarius muscigenus Peck
  12. W. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Cortinarius splendens Rob. Henry
  13. W. Wojewoda podał polską nazwę dla synonimu Cortinarius cedriolens
  14. W. Wojewoda podał polską nazwę dla synonimu Cortinarius phoeniceus (Bull.) Maire
  15. W. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Cortinarius decoloratus
  16. W. Wojewoda podał nazwę polską dla błędnej nazwy naukowej Cortinarius tophaceus
  17. Species Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2013-03-05].