8 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (II RP)
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie |
1926 |
Rozformowanie |
1939 |
Tradycje | |
Nadanie sztandaru |
1938 |
Rodowód |
samodzielna bateria przeciwlotnicza nr 8 |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/ARTYLERIA_PRZECIWLOTNICZA.jpg/240px-ARTYLERIA_PRZECIWLOTNICZA.jpg)
8 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (8 daplot) – pododdział artylerii przeciwlotniczej Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.
Dywizjon stacjonował w garnizonie Toruń[1], w koszarach im. Józefa Poniatowskiego[2]. W 1939 w organizacji pokojowej dyonu występowały trzy baterie motorowe i jedna bateria półstała artylerii przeciwlotniczej. Wszystkie baterie były uzbrojone w 40 mm armaty przeciwlotnicze wz. 1936 i 1938[3].
Mobilizacja
[edytuj | edytuj kod]Dyon był jednostką mobilizującą. W dniach 24-25 sierpnia 1939, w Toruniu, zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” dyon sformował dziewięć pododdziałów artylerii przeciwlotniczej dla wielkich jednostek piechoty i kawalerii Armii „Pomorze”:
- bateria motorowa artylerii plot. 40 mm typ A nr 4 dla 4 DP
- bateria motorowa artylerii plot. 40 mm Typ A nr 15 dla 15 DP
- bateria motorowa artylerii plot. 40 mm typ A nr 16 dla 16 DP
- bateria motorowa artylerii plot. 40 mm typ B nr 91 dla Pomorskiej BK
- pluton półstały artylerii plot. 40 mm nr 801
- pluton półstały artylerii plot. 40 mm nr 802
- pluton półstały artylerii plot. 40 mm nr 803
- pluton półstały artylerii plot. 40 mm nr 804
- pluton półstały artylerii plot. 40 mm nr 805[4][a].
Po zakończeniu mobilizacji dyon został rozformowany. Dowódca dyonu, mjr Marian Bieniak otrzymał przydział mobilizacyjny do Dowództwa Lotnictwa i OPL Armii „Pomorze” na stanowisko referenta OPL.
Żołnierze dywizjonu
[edytuj | edytuj kod]Dowódcy baterii i dywizjonu | |
---|---|
por. art. Piotr Łukaszewicz | od 15 II 1925[7] |
mjr / ppłk art. Kazimierz II Baran | VII 1926[8] – IV 1936 |
mjr art. Marian Bieniak | IV 1936 – VIII 1939 |
Obsada personalna samodzielnego dywizjonu artylerii przeciwlotniczej nr 8 | ||
---|---|---|
w lipcu 1926[9] | w 1928[10] | |
dowódca dywizjonu | mjr art. Kazimierz II Baran | mjr art. Kazimierz II Baran |
adiutant | por. art. Józef II Zieliński | por. art. Józef II Zieliński |
dowódca 1 baterii | por. art. Piotr Łukaszewicz | kpt. art. Piotr Łukaszewicz |
oficer młodszy 1 baterii | por. art. Leon Furmanowicz | por. art. Leon Furmanowicz |
dowódca 2 baterii | kpt. / mjr art. Edmund Bartkowski (do VI 1927[11]) | |
oficer młodszy 2 baterii | por. art. Mieczysław Zylber | |
dowódca plutonu technicznego | por. art. Józef Frydrychowski | |
zastępca dowódcy plutonu technicznego | por. art. Ignacy Dziubiński | por. art. Ignacy Dziubiński[b] |
- | - | por. art. Wacław Jasiuk |
- | - | por. art. Jerzy Brzeziński |
- | - | ppor. art. Wacław Martynowski[12] |
Obsada personalna w marcu 1939[1][c] | przydziały mobilizacyjne we wrześniu 1939 | |
dowódca dyonu | mjr art. Marian Bieniak[d] | referent OPL w Dowództwie Lotnictwa i OPL Armii „Pomorze” |
zastępca dowódcy dywizjonu | kpt. Leon Furmanowicz | dowódca baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 4 |
adiutant | por. Aleksander Józef Buława-Gabryszewski[e] | |
pomocnik dowódcy ds. gospodarczych | kpt. Czesław Kazimierczuk[f] | |
oficer mobilizacyjny | kpt. Stefan Józef Makowski | dowódca oddziału nadwyżek → OZ Art. Plot. Nr 1 w Warszawie |
oficer techniczny | kpt. Julian Franciszek Wojtusiak | dowódca baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 16 |
oficer administracyjno-materiałowy | por. Czesław Witold Rylski[g] | |
oficer żywnościowy | por. Władysław Jagodziński | |
dowódca plutonu łączności | por. Franciszek Pitkiewicz | dowódca plutonu półstałego artylerii plot. 40 mm nr 802 |
dowódca 1 baterii | kpt. Władysław Julian Staszewski | |
dowódca plutonu | ppor. Bogdan Michał Bagiński-Ślepowron | dowódca plutonu półstałego artylerii plot. 40 mm nr 801 |
dowódca 2 baterii | por. Tomasz Neugebauer | dowódca baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 15 |
dowódca plutonu | ppor. Edmund Olejarczuk | oficer zwiadowczy baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 4 |
dowódca 3 baterii | por. Tadeusz Stanisław Kupczyński | dowódca plutonu półstałego artylerii plot. 40 mm nr 803 |
dowódca plutonu | ppor. Mieczysław Ejsymont | oficer zwiadowczy baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 16 |
dowódca plutonu | ppor. Kazimierz Jan Widerski | oficer zwiadowczy baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 15 |
dowódca 4 baterii | por. Ryszard Leon Degórski | dowódca baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ B nr 91 |
dowódca plutonu | ppor. Stanisław Jasiński | dowódca plutonu półstałego artylerii plot. 40 mm nr 805 |
Żołnierze dywizjonu – ofiary zbrodni katyńskiej
[edytuj | edytuj kod]- Osobne artykuły:
Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum Katyńskiego[18]
Nazwisko i imię | stopień | zawód | miejsce pracy przed mobilizacją | zamordowany |
---|---|---|---|---|
Baran Bronisław[19] | podporucznik rezerwy | mgr matematyki | Zakłady Radiowe Philipsa w Warszawie | Katyń |
Chrząstek Józef | podporucznik rezerwy | Katyń | ||
Kazimierczuk Czesław[20] | kapitan | żołnierz zawodowy | Katyń |
Symbole dywizjonu
[edytuj | edytuj kod]- Sztandar
- Osobny artykuł:
5 maja 1938 Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór sztandaru 8 daplot[21].
19 czerwca 1938 na lotnisku w Toruniu, podczas uroczystości wręczenia sztandarów jednostkom artylerii Okręgu Korpusu VIII, marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz wręczył dowódcy dywizjonu sztandar[22].
- Opis sztandaru[23]
Na prawej stronie płatu sztandaru umieszczono w rogach numer dywizjonu według wzoru ustalonego w „Dzienniku Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych” nr 6 z 1937, poz. 77.
Na lewej stronie płatu sztandaru znajdowały się na tarczach w poszczególnych rogach:
- w prawym górnym – wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej
- w prawym dolnym – godło miasta Torunia
- w lewym górnym – wizerunek św. Barbary - patronki artylerzystów
- w lewym dolnym – odznaka pamiątkowa 8 Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej.
Na dolnym ramieniu Krzyża Kawalerskiego wyhaftowano napis „Toruń 17 VII 1926”, upamiętniający datę i miejsce powstania dywizjonu.
- Odznaka pamiątkowa
13 sierpnia 1932 Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej artylerii przeciwlotniczej.
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Kazimierz Sławiński podał, że plutony nr 801 i 802 zostały zmobilizowane przez 4 Pułk Lotniczy, gdy faktycznie były to plutony nr 881 i 882[5][6]
- ↑ kpt. art. Ignacy Dziubiński w 1936 został przeniesiony do 2 Morskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej
- ↑ Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[13]
- ↑ Mjr art. Marian Bieniak (ur. 22 lipca 1898 roku) został przydzielony do Wyższej Szkoły Lotniczej w charakterze słuchacza Kursu 1938–1939 z pozostawieniem na stanowisku dowódcy dywizjonu. Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 roku i 53. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Był odznaczony Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) i Złotym Krzyżem Zasługi[14].
- ↑ Aleksander Józef Buława-Gabryszewski urodził się 19 marca 1913 w Jaśle, w rodzinie Włodzimierza i Stefanii z Hubczeńków. 4 sierpnia 1934 został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1934 i 9. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Po promocji został przydzielony do 2 Pułku Artylerii Ciężkiej w Chełmie. W latach 1937–1939 był oddelegowany z wojska na studia na Politechnice Warszawskiej. Wiosną 1940 został zamordowany w Katyniu. 5 października 2007 roku został pośmiertnie mianowany kapitanem[15]
- ↑ Czesław Kazimierczuk urodził się 27 kwietnia 1896 w Łomży, w rodzinie Antoniego i Aleksandry z Saciłowskich. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1937. Wiosną 1940 został zamordowany w Katyniu. 5 października 2007 został pośmiertnie mianowany majorem[16]
- ↑ Czesław Witold Rylski urodzony 26 marca 1912 roku w Suwałkach, w rodzinie Edmunda i Racheli z Mystkowskich. 4 sierpnia 1934 roku został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1934 roku i 138. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Po promocji został przydzielony do 22 Pułku Artylerii Lekkiej w Przemyślu. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 roku. Wiosną 1940 został zamordowany w Katyniu. 5 października 2007 roku został pośmiertnie mianowany kapitanem[17]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 771.
- ↑ Zarzycki 2000 ↓, s. 10.
- ↑ Polska artyleria przeciwlotnicza w wojnie obronnej 1939 r. ... s. 174.
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 374.
- ↑ Sławiński 1983 ↓, s. 77.
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 460-461.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 lutego 1925 roku, s. 66.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 14 lipca 1926 roku, s. 214.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 14 lipca 1926 roku, s. 214-216.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 416.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 25 czerwca 1927 roku, s. 185.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 136, przeniesiony do Morskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 164, 451.
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 148.
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 258.
- ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 544.
- ↑ Księgi Cmentarne – biogramy oficerów.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 100.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 1513.
- ↑ Dodatek Tajny Nr 6 do Dziennika Rozkazów M.S.Wojsk. z 05.05.1938 r. Nr 6, poz. 70.
- ↑ Satora 1990 ↓, s. 344.
- ↑ Moszumański 1996 ↓, s. 114.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
- Zbigniew Moszumański. Sztandary i odznaki jednostek przeciwlotniczych do roku 1939. „Przegląd Wojsk Lądowych”. 9 (447), 1996. Warszawa: Wydawnictwo Czasopisma Wojskowe. ISSN 0478-6688.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
- Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
- Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
- Polska artyleria przeciwlotnicza w wojnie obronnej 1939 r. Sprawozdanie dowódcy Obrony Przeciwlotniczej Kraju, płk dypl. Włodzimierza Juliusza Ludwiga z działalności w czasie wojny, opracowanie Mieczysław Lipiński i Zbigniew Moszumański, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 4 (204), Warszawa 2004 r.
- Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W". Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Oficyna Wydawnicza "Ajaks" i Zarząd XII Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Pruszków 1995, ISBN 83-85621-87-3
- Kazimierz Sławiński: Lotnisko toruńskie 1920-1945. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1983, seria: Biblioteczka Skrzydlatej Polski. ISBN 83-206-0378-1.
- Piotr Zarzycki: 8 Pułk Artylerii Ciężkiej. Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. Zeszyt nr 120. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 2000. ISBN 83-87103-80-2.