Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Generalny Inspektorat
Sił Zbrojnych
Ilustracja
Flaga Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1926
Tradycje
Rodowód Generalny Inspektor Sił Zbrojnych
Dowódcy
Pierwszy marsz. Józef Piłsudski
Organizacja
Dyslokacja garnizon Warszawa
Formacja naczelna władza wojskowa
Podległość Prezydent RP
Ekslibris GISZ przedstawiający profil marsz. Piłsudskiego

Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych (GISZ) – organ pracy Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, powołany dekretem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z dnia 6 sierpnia 1926 o sprawowaniu dowództwa nad siłami zbrojnymi w czasie pokoju i ustanowieniu Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych[1].

Generalny Inspektor Sił Zbrojnychgenerał przewidziany na Naczelnego Wodza[2]. Za pośrednictwem Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych i Ministra Spraw Wojskowych zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi w czasie pokoju sprawował Prezydent RP[3]. Inspektor nie był odpowiedzialny przed sejmem i rządem (podlegał bezpośrednio prezydentowi)[4].

6 maja 1936 roku generał dywizji Edward Śmigły-Rydz zatwierdził wzór i regulamin Odznaki Pamiątkowej Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. Odznaka była „symboliczną i drogą pamiątką pełnienia zaszczytnej służby w GISZ w okresie od 6 VIII 1926 r. do 12 V 1935 r. pod rozkazami Józefa Piłsudskiego Pierwszego Marszałka Polski, jako Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych”[5].

Generalni Inspektorzy Sił Zbrojnych[edytuj | edytuj kod]

Po roku 1980 w miejsce GISZ-u utworzona została Rada Wojskowa, której przewodził gen. dyw. Klemens Rudnicki.

Organizacja pokojowa GISZ[edytuj | edytuj kod]

  • Generalny Inspektor Sił Zbrojnych
  • Inspektorzy Armii i Generałowie do Prac oraz Generałowie Inspekcjonujący w zakresie ich pracy inspekcyjnej[9]
  • Sztab Generalny (od 22 grudnia 1928 - Sztab Główny[10])
  • Biuro Inspekcji
  • Gabinet Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych
  • Samodzielny Referat Personalny
  • Biuro do Prac Komitetu Obrony Państwa (od 1936 Sekretariat Komitetu Obrony Rzeczypospolitej podporządkowany szefowi SG)
  • Komitet do Spraw Uzbrojenia i Sprzętu
  • Komitet Wyższej Szkoły Wojennej (powołany 30 VII 1932)
  • Wyższa Szkoła Wojenna w Warszawie (od 11 VIII 1932)
  • Wojskowe Biuro Historyczne w Warszawie
  • Biuro Kapituły Orderu Virtuti Militari (od 1 VIII 1931[11])
  • Kolumna Samochodowa GISZ w Warszawie

Obsada personalna GISZ[edytuj | edytuj kod]

Szefowie Biura Inspekcji - I oficerowie do zleceń przy Generalnym Inspektorze Sił Zbrojnych
Samodzielny Referat Personalny
Oficerowie GISZ

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz.U. z 1926 r. Nr 79, poz. 445.
  2. Art. 4 Dekretu Prezydenta RP z dnia 9 maja 1936 r. o sprawowaniu zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnemi i organizacji naczelnych władz wojskowych w czasie pokoju (Dz.U. RP z 12 maja 1936 r., nr 38, poz. 286). Dekret wszedł w życie z chwilą ogłoszenia (12 maja) odwołując dekret o sprawowaniu dowództwa z 6 sierpnia 1926 r.
  3. Art. 1 § 1 Dekretu z dnia 9 maja 1936 r. Jego podstawą był art. 63. 1 Konstytucji Kwietniowej mówiący, że Prezydent wydaje dekrety o zwierzchnictwie nad siłami zbrojnymi. Wg art. 56 dekrety takie mogły być wydawane w każdym czasie (bez konieczności upoważnienia przez Sejm lub jego zatwierdzenia), a zmieniane lub uchylane w ten sam sposób.
  4. Wedle art. 3. 1 Konstytucji Kwietniowej Siły Zbrojne były organem państwa pozostającym pod zwierzchnictwem Prezydenta, wg art. 12 d) Prezydent był Zwierzchnikiem Sił Zbrojnych, art. 13. 2 d) do jego prerogatyw zaliczał mianowanie i zwalnianie Naczelnego Wodza i Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych.
  5. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 14 maja 1936 roku, poz. 85. Ewidencja odznaczonych oficerów i inne dokumenty wytworzone przez komisję odznaki pamiątkowej GISZ przechowywana jest w zbiorach archiwum Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku (zespół archiwalny nr 1).
  6. Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 7, s. 61, 13 maja 1935. 
  7. Władysław Anders pełnił obowiązki Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych w czasie kiedy Tadeusz Bór-Komorowski przebywał w niewoli.
  8. Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 maja 1964r.. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 16, Nr 3 z 24 czerwca 1964. 
  9. Pisownia stanowisk w brzmieniu określonym Dekretem z dnia 9 maja 1936 r.
  10. Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 22 grudnia 1928 r., Nr 36, poz. 396.
  11. Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 7 sierpnia 1931 r., Nr 24, poz. 304.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 48 z 3 listopada 1926 roku, s. 393.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 303.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 294.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 304.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]