Aleksander Rożniecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksander Antoni Jan Rożniecki
Ilustracja
Aleksander Rożniecki
generał
Data i miejsce urodzenia 12 lipca 1774 lub 1 stycznia 1771
Warszawa
Data i miejsce śmierci 24 lipca 1849
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1788 – 8 luty 1839
Siły zbrojne Wojsko Polskie, Armia Imperium Rosyjskiego
Stanowiska dowódca kawalerii Wojska Polskiego
Główne wojny i bitwy wojna polsko-rosyjska
Odznaczenia
Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Orła Białego Orderu Świętego Stanisława (Królestwo Kongresowe) Krzyż Komandorski Orderu Virtuti Militari Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Order Korony Żelaznej III klasy (Austro-Węgry)

Aleksander Antoni Jan Rożniecki herbu Rola (ur. 12 lutego 1774 lub 1 stycznia 1771[1] w Warszawie, zm. 24 lipca 1849 w Warszawie) – generał jazdy Wojska Polskiego, członek Rady Państwa Imperium Rosyjskiego.

Życiorys[edytuj]

Absolwent Korpusu Kadetów. Od 1788 w wojsku , w gwardii konnej. W 1789 podporucznik. W 1789 przeniósł się do Brygady Kawalerii Narodowej i w stopniu kapitana uczestnik wojny polsko-rosyjskiej 1792. Działał w sprzysiężeniu insurekcyjnym i w powstaniu kościuszkowskim 1794 wyróżnił się bojowością i patriotyzmem, za co został mianowany wicebrygadierem . Od 1798 w Legionach Polskich w stopniu pułkownika – odbył kampanię 1799 i 1801, w Legii Naddunajskiej, generał brygady, czasowo dowódca Legii. Po rozwiązaniu Legionów Polskich służył w korpusie gen. Masseny. Uczestniczył w kilku kampaniach we Włoszech i w Niemczech, wsławiony w bitwie pod Castelfranco 1805.

Od 1806 w wojsku polskim Księstwa Warszawskiego, 1807 inspektor kawalerii Księstwa Warszawskiego, generał z 1807. W wojnie austriacko-polskiej w 1809 zabłysnął talentem taktycznym i śmiałym manewrem, począwszy od Raszyna. Jego oddział był forpocztą, która dotarła do Krakowa 14 lipca (dzień przed ks. Poniatowskim) i przełamała ostatni opór Austriaków przed zwycięskim wkroczeniem księcia. Wyzwolił Małopolskę Wschodnią ze Lwowem. Powołał tam administrację cywilną i wojskową. Od 1810 generał dywizji – kierował wywiadem przeciwko Rosji. Od 1811 należał do loży Wielkiego Wschodu Narodowego Księstwa Warszawskiego. W 1821 był jej ostatnim wielkim mistrzem[2]. W wyprawie na Moskwę 1812 dowódca Dywizji Jazdy w IV Korpusie Wielkiej Armii, walczył pod Mirem i Borodino. W 1813 szef sztabu VIII (polskiego) Korpusu w kampanii niemieckiej (saskiej) ks. J. Poniatowskiego. Ranny pod Lipskiem, dostał się do niewoli rosyjskiej.

W Królestwie Polskim, od 1815, dowódca Jazdy Królestwa Polskiego, od 1816 dodatkowo organizator i komendant Korpusu Żandarmerii. Zajął się działalnością policyjno-szpiegowską, tępił spiski rzeczywiste (Towarzystwo Patriotyczne) i metodą prowokacji i korupcji prokurował sztuczne. Z całą premedytacja wysługiwał się administracji carskiej, popełniając nadużycia, fałszerstwa, wymuszenia. Był znienawidzony jako organizator i szef prześladującej polskich bojowników i działaczy konspiracyjnych tajnej policji carskiej[potrzebny przypis]. Z inicjatywy Rożnieckiego, Nikołaja Nowosilcowa, przy wsparciu Mateusza Lubowidzkiego powołano Biuro Centralne Policji dla Warszawy i Królestwa Polskiego[3].

Po wybuchu powstania listopadowego uciekł z Warszawy i zaciągnął się do armii carskiej. Był członkiem rosyjskiej Rady Państwa. Później powrócił do Warszawy. Zmarł w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim (katakumby za 7 filarem).

Odznaczenia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Zbigniew Zacharewicz, Aleksander Rożniecki, Internetowy Polski Słownik Biograficzny, 1991 [dostęp 2017-02-07] (pol.).
  2. Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, Kraków 1929, s. 24.
  3. Hanna Dylągowa, Mateusz Lubowidzki, w: Polski Słownik Biograficzny, 1973, t. XVIII, s. 74. Generał broni z 1826 mimo, że wojskiem się nie zajmował.
  4. a b c d e f g Rocznik woyskowy królestwa polskiego na rok 1827. Warszawa: Drukarnia Wojskowa, 1827. s. 5
  5. a b c d e f g Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego. Zamek Królewski w Warszawie, 2013. s. 291
  6. Zbigniew Dunin-Wilczyński: Order Św. Stanisława, Warszawa, 2006. s. 219.
  7. Przepisy o znaku honorowym niemniej Lista imienna generałów, oficerów wyższych i niższych oraz urzędnikow wojskowych, tak w służbie będących, jako też dymisjonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830. Warszawa, 1830