VIII Korpus Wielkiej Armii ks. Józefa Poniatowskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy VIII Korpusu Wielkiej Armii w 1813 roku. Zobacz też: VIII Korpus Wielkiej Armii - całą historię VIII Korpusu WA w latach 1805-1813.
Książę Józef Poniatowski, dowódca VIII Korpusu Wielkiej Armii. Portret księcia Józefa na koniu, Juliusz Kossak, 1879

VIII Korpus (Polski) Wielkiej Armii - polska formacja wojskowa okresu napoleońskiego.

Powołany przez Napoleona dekretem z marca 1813. W czerwcu przejęty na żołd francuski.

Dowódcą korpusu mianowano księcia Józefa Poniatowskiego a szefem sztabu gen. Aleksandra Różnieckiego.

Artylerią korpusu dowodził płk Jakub Redel, wojskami inżynieryjnymi płk Jean-Baptiste Mallet de Grandville.

Formowanie i skład[edytuj | edytuj kod]

Jan Nepomucen Umiński, dowódca Brygady Jazdy
Ostatnia szarża Poniatowskiego pod Lipskiem

Mimo totalnej klęski Napoleona w wyprawie moskiewskiej książę Poniatowski przystąpił do odtwarzania armii. Stosując metody kościuszkowskie: intensywny pobór dymowy i wcielając bataliony gwardii narodowej do pułków liniowych uzyskał doskonałe efekty. Stary żołnierz tworzył doskonałe kadry, a rekrut prędko stawał się starym żołnierzem.

Orde de Bataille w przededniu bitwy pod Lipskiem[edytuj | edytuj kod]

26 Dywizja - gen. Ludwik Kamieniecki

  • 1 brygada - gen. Sierawski
  • 2 brygada - gen. Małachowski
    • 8 pułk piechoty
    • 15 pułk piechoty
  • 3 baterie artylerii pieszej

27 Dywizja - gen. Izydor Krasiński

  • 3 brygada - gen. Grabowski
    • 12 pułk piechoty
    • 14 pułk piechoty
  • 4 1/2 baterii artylerii pieszej

27 Brygada Kawalerii Lekkiej - gen. Jan Nepomucen Umiński

Artyleria rezerwowa:

  • 2 baterie artylerii pieszej
  • kompania saperów
  • oddział wyposażenia taboru.

Wraz ze służbami korpus liczył ok. 10 000 i 36 dział.

Działania zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Napoleon i ks. Józef Poniatowski pod Lipskiem, obraz Suchodolskiego.

7 maja VIII Korpus opuszcza kraj i udaje się ku Wielkiej Armii. Gen. Michał Sokolnicki spóźnia się z wezwaniem Napoleona (12 maja), by na tyłach przeciwnika prowadzić działania partyzanckie. Sławetne słowa "Idę do Polski i dla Polski, tam się mają połączyć ze mną Polacy..." nigdy nie urzeczywistniły się. Książę Poniatowski kontynuował swój marsz do Saksonii.

W kampanii jesiennej (saksońskiej) korpus walczy początkowo pod Ebersdorf i Löbau.

Wykonuje zawsze zadania samodzielnie. używany jest do działań dywersyjnych, przesłaniania działań sił głównej, wiązania i zatrzymywania przeważających sił przeciwnika. Działania sprzymierzonych sił austriacko-rosyjskich , na odcinku zajmowanym przez korpus, były jedynie pozorowaniem kierunku głównego uderzenia, które nastąpiło w rzeczywistości kilkadziesiąt kilometrów na zachód - bezpośrednio na Drezno. Tam w bitwie rozegranej 26 i 27 sierpnia Napoleon pobił armię sprzymierzonych. Korpus polski stał nadal w rejonie Żytawy strzegąc przejść przez góry między Czechami a Saksonią, ubezpieczając od południa zgrupowane w Saksonii korpusy francuskie

Plan bitwy – 16 października 1813

Bitwa pod Lipskiem[edytuj | edytuj kod]

Bitwa pod Lipskiem
Śmierć ks. Poniatowskiego w Elsterze
 Osobny artykuł: Bitwa pod Lipskiem.

Dla wojsk Korpusu bitwa pod Lipskiem rozpoczęła się 16 października w godzinach rannych. Na wieś Markkleeberg ruszyło sześć pułków sprzymierzonych. Naprzeciw nich stanęła dywizja generała Krasińskiego. Po zaciętych walkach zatrzymała ona natarcie Austriaków.

Nad rzeką Pleisse walczyła dywizja gen. Kamienieckiego. I tu nie osiągnął przeciwnik żadnych decydujących sukcesów.

Na koniec dnia VIII Korpus miał około 35% strat.

Tego dnia ks. Józef Poniatowski otrzymał tytuł marszałka Francji.

Trzeci dzień bitwy, 18 października, miał przynieść rozstrzygnięcie. O 10 rano wzmógł się nacisk nieprzyjaciela na odcinku VIII Korpusu koło Probstheide. Walczyli tu, obok Poniatowskiego marszałkowie Augereau i Oudinot. Dywizja Krasińskiego, dywizja konna Sokolnickiego, batalion Kurcyusza i w tym dniu biły się dzielnie nieustannie kontratakując silniejszego liczebnie przeciwnika.

Walki rozegrane 19 października były najprawdopodobniej najkrwawszymi w dziejach korpusu. Oddziały Korpusu i wojska marszałka Macdonalda odpierały główne uderzenie nieprzyjaciela i osłaniały odwrót Wielkiej Armii na zachód. W bojach tych VIII Korpus znów poniósł ciężkie straty broniąc zaciekle odcinka Dölitz-Probsthejde. Jednak zbyt wczesne zniszczenie mostu na Elsterze spowodowało zgubę wielu oddziałów. W rzece znalazł również śmierć książę Józef Poniatowski, wódz naczelny Wojska Polskiego i jedyny marszałek w randze marszałka Francji.

VIII Korpus Wielkiej Armii przestał istnieć.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Bielecki Wielka Armia Napoleona, Bellona, Warszawa 2004.
  • Bronisław Gembarzewski: Wojsko polskie. Księstwo Warszawskie. 1807-1814. 1905.
  • Marian Kukiel, Dzieje oręża polskiego w epoce napoleońskiej 1795-1815, Poznań 1912;
  • Gabriel Zych, Armia Księstwa Warszawskiego 1807-1812.
  • Digby Smith Lipsk 1813, Finna, Gdańsk, 2008.
  • 9 Dywizja Piechoty w dziejach oręża polskiego. Pruszków: Ajaks, 1995. ISBN 83-85621-75-X.