Andrzej Grzegorczyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej Grzegorczyk
Ilustracja
Andrzej Grzegorczyk (2012)
Data i miejsce urodzenia 22 sierpnia 1922
Warszawa
Data i miejsce śmierci 20 marca 2014
Warszawa
Miejsce spoczynku cmentarz w Pruszkowie
Zawód matematyk, filozof
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Andrzej Grzegorczyk (ur. 22 sierpnia 1922 w Warszawie, zm. 20 marca 2014 tamże[1]) – polski matematyk i filozof, specjalizujący się w logice, podstawach matematyki oraz matematycznych podstawach informatyki[2]. Syn Piotra Grzegorczyka, historyka literatury polskiej.

Życiorys[edytuj]

W czasie II wojny światowej studiował na tajnych kompletach Uniwersytetu Warszawskiego. Służył w powstaniu warszawskim, w Batalionie Gustaw[3], został ranny 13 sierpnia 1944 w eksplozji „czołgu pułapki” na ulicy Kilińskiego w Warszawie, opuścił Warszawę z ludnością cywilną[4]. W 1945 obronił pracę magisterską z filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim[5]. W latach 1946-1948 był asystentem Władysława Tatarkiewicza i sekretarzem redakcji Przeglądu Filozoficznego[3]. W 1950 roku obronił na Uniwersytecie Warszawskim pracę doktorską z matematyki On topological spaces in Topologies without Points, napisaną pod kierunkiem Andrzeja Stanisława Mostowskiego. W latach 1950-1974 pracował w Instytucie Matematycznym PAN, w latach 1960-1968 równocześnie na Wydziale Matematyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego[5]. W 1960 mianowany profesorem nadzwyczajnym. W 1967 roku prowadził wykłady na Uniwersytecie w Amsterdamie. Od 1967 był członkiem Sekcji Logiki w Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauki[2]. W 1972 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. W 1974 został pracownikiem Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, od 1982 kierował Pracownią Etyki tamże[3].

Zainteresowania naukowe Andrzeja Grzegorczyka koncentrowały się na logice matematycznej ze szczególnym uwzględnieniem problematyki rozstrzygalności, teorii modeli, funkcji rekurencyjnych oraz zastosowania logiki w metodologii nauk. Ponadto zajmował się podstawami racjonalnego poglądu na świat i tworzeniem własnego systemu filozoficznego[2].

Był także aktywnym członkiem warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej, jego wiceprezesem (1972-1973) i członkiem zarządu (1973-1974, 1976-1978)[6], od lat 70. angażował się w niezależne działania ekumeniczne, w szczególności w ramach dialogu z prawosławiem, organizował w swoim mieszkaniu spotkania z inteligencją rosyjską, propagował także wśród opozycji ideę walki non-violence[3].

W PRL informacje na temat Andrzeja Grzegorczyka podlegały cenzurze. W 1977 jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób pod szczególną kontrolą cenzury. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną z 7 stycznia 1977 Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów wymieniały jego nazwisko z adnotacją: "Wszelkie próby popularyzowania w środkach masowego przekazu (prasa codzienna, radio, TV, tygodniki społeczno-polityczne) niżej wymienionych osób należy sygnalizować kierownictwu GUKPPiW". Zalecenia cenzorskie zezwalały jedynie na publikacje w prasie specjalistycznej, naukowej oraz skryptach itp.[7].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Publikacje[edytuj]

  • Logika popularna. Przystępny zarys logiki zdań, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1955
  • Zagadnienia rozstrzygalności, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1957
  • Zarys logiki matematycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1961, s. 501.
  • Schematy i człowiek. Szkice filozoficzne, Wydawnictwo Znak, Kraków 1963
  • Basic notes in foundations, Instytut Matematyki PAN, Warszawa 1967
  • Zarys arytmetyki teoretycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1971
  • Filozofia czasu próby, Éditions du Dialogue, Paryż 1979, s. 221, ​ISBN 2-85316-021-1​.
  • Moralitety, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 1986
  • Mała propedeutyka filozofii naukowej, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 1989, s. 116, ​ISBN 83-211-0992-6​.
  • Etyka w doświadczeniu wewnętrznym, Instytut Wydawniczy "Pax", Warszawa 1989, s. 473, ​ISBN 83-211-0997-7​.
  • Życie jako wyzwanie. Wprowadzenie w filozofię racjonalistyczną, wyd. IFiS PAN, Warszawa 1993
  • Logic - a human affair, wyd. Scholar, Warszawa 1997
  • Europa - odkrywanie sensu istnienia, Instytut Politologii. Studium Generale Europa, Warszawa 2001
  • Psychiczna osobliwość człowieka, Wyd. Scholar, Warszawa 2003

Przypisy[edytuj]

  1. mp / br: Zmarł prof. Andrzej Grzegorczyk, wybitny logik i filozof. ekai.pl, 2014-03-20. [dostęp 2014-03-21].
  2. a b c Wincenty Okoń: Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”, 2001, s. 119. ISBN 83-88149-41-5.
  3. a b c d e KIK Warszawa. Informator klubowy. Kwiecień 2014
  4. Andrzej Grzegorczyk w bazie "Powstańcze biogramy"
  5. a b Kto jest kim w Polsce. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1989, s. 370. ISBN 832232491X.
  6. Andrzej Friszke Oaza na Kopernika. Klub Inteligencji Katolickiej 1956-1989 wyd. Warszawa 1997, według indeksu
  7. Tomasz Strzyżewski 2015 ↓, s. 139.
  8. M.P. 1998 nr 1 poz. 25
  9. tom (KAI) / pm: Prof. Andrzej Grzegorczyk doktorem honoris causa (pol.). ekai.pl, 2013-05-14. [dostęp 2013-05-28].
  10. Krzyż Oficerski OOP dla prof. Andrzeja Grzegorczyka. prezydent.pl, 2014-03-28. [dostęp 2014-04-01].
  11. M.P. 2013 poz. 343

Bibliografia[edytuj]