Roman Duda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Roman Duda
Roman-duda-2010.jpg
Data i miejsce urodzenia 27 lutego 1935
Stare Brody
Senator I kadencji
Okres od 18 czerwca 1989
do 25 listopada 1991
Przynależność polityczna Obywatelski Klub Parlamentarny

Roman Duda (ur. 27 lutego 1935 w Starych Brodach) – polski matematyk, profesor nauk matematycznych, w latach 1995–1999 rektor Uniwersytetu Wrocławskiego, senator I kadencji.

Życiorys[edytuj]

Wykształcenie i działalność zawodowa[edytuj]

Urodził się we wsi Stare Brody, położonej na przedmieściach miasta Brody w ówczesnym województwie tarnopolskim. W 1956 ukończył studia na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego. W latach 1956–1961 był pracownikiem Instytutu Matematyki UWr. W 1961 uzyskał stopień naukowy doktora. Od 1961 był adiunktem w Instytucie Matematycznym PAN w Oddziale Wrocławskim, habilitował się w 1968, od 1972 pracował jako docent, w 1976 mianowany profesorem nadzwyczajnym. W 1980 powrócił do pracy na Uniwersytecie Wrocławskim, w 1981 został kierownikiem Zakładu Historii i Metodyki Nauki, w latach 1984–1985 był dziekanem Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii (został usunięty z przyczyn politycznych). W latach 1995–1999 był rektorem Uniwersytetu Wrocławskiego[1]. Był później wykładowcą na Wydziale Matematyki i Informatyki tej uczelni i w Wyższej Szkole Zarządzania i Finansów we Wrocławiu. Zajmował stanowisko wiceprzewodniczącego jednego z wydziałów w Komitecie Historii Nauki i Techniki Polskiej Akademii Nauk. W latach 1987–1989 był wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Matematycznego, którego członkiem jest od 1958. Od 1966 należy do Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, był również członkiem Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk (od 1980)[2]. W latach był 1993–2004 redaktorem naczelnym „Wiadomości Matematycznych”.

Jest autorem i współautorem około 50 publikacji z zakresu topologii i historii matematyki. Napisał m.in. Wprowadzenie do topologii (Tom 61 „Biblioteki Matematycznej”, Państwowe Wydawnictwa Naukowe, Warszawa 1986, dwa tomy: Część I. Topologia ogólna oraz Część II. Topologia algebraiczna. Topologia rozmaitości, ​ISBN 83-01-05714-9​), Lwowska szkoła matematyczna (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2007) i Matematycy XIX i XX wieku związani z Polską (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2012).

Działalność polityczna[edytuj]

Należał do PZPR (1955–1964). Pod koniec lat 70. współpracował z Komitetem Obrony Robotników, uczestniczył w akcjach protestacyjnych przeciwko zmianom w Konstytucji PRL oraz w obronie ofiar wydarzeń radomskich w 1976. W 1978 podpisał deklarację założycielską Towarzystwa Kursów Naukowych.

W PRL informacje na jego temat podlegały cenzurze. Od 1977 jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób objętych szczególną kontrolą cenzury. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk z 7 stycznia 1977. Wytyczne dla cenzorów wymieniały m.in. nazwisko Romana Dudy z adnotacją, by wszelkie próby popularyzowania w środkach masowego przekazu wskazanych osób sygnalizowano kierownictwu GUKPPiW. Zalecenia cenzorskie zezwalały jedynie na publikacje w prasie specjalistycznej, naukowej czy skryptach akademickich[3].

W 1980 wstąpił do „Solidarności”, współpracował z Ośrodkiem Badań Społecznych przy zarządzie Regionu Dolny Śląsk, brał udział w I Krajowym Zjeździe Delegatów w Gdańsku jako ekspert. Po wprowadzeniu stanu wojennego był internowany od 6 do 14 stycznia 1982. Po zwolnieniu pełnił funkcję przewodniczącego Arcybiskupiego Komitetu Charytatywnego, działającego pod patronatem Henryka Gulbinowicza i zajmującego się udzielaniem pomocy materialnej, prawnej i lekarskiej, internowanym, aresztowanym oraz ich rodzinom, a także dokumentowaniem przejawów represji, w tym przebiegu procesów sądowych. Od 1984 kierował Społeczną Komisją Rewizyjną kontrolującą finanse RKS Dolny Śląsk, od 1985 był członkiem wrocławskiego Społecznego Komitetu Nauki[4]. W 1986 został współtwórcą Studium Społecznego Archidiecezji Wrocławskiej, a w 1988 członkiem Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie[2][5].

Brał udział w obradach Okrągłego Stołu, w podzespole ds. nauki, oświaty i postępu technicznego. W latach 1989–1991 był członkiem Wojewódzkiego Komitetu Obywatelskiego „Solidarności”[2][5]. W wyborach w 1989 został wybrany w województwie wrocławskim do Senatu I kadencji – z rekomendacji Komitetu Obywatelskiego. Zasiadał w Komisji Kultury, Środków Przekazu, Nauki i Edukacji Narodowej oraz w Komisji Spraw Zagranicznych[6]. Po zakończeniu kadencji senatora był wiceministrem edukacji narodowej w randze podsekretarza stanu w rządzie Jana Krzysztofa Bieleckiego i w następnych gabinetach (1991–1993).

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Przypisy

  1. Kto jest kim w Polsce. Warszawa: PAI, 2001, s. 178.
  2. a b c d Kto jest kim we Wrocławiu. Informator biograficzny. Wrocław: Fox, 1999, s. 83–84.
  3. Strzyżewski 2015 ↓, s. 139.
  4. NSZZ „Solidarność” Region Dolny Śląsk. W: Łukasz Kamiński, Grzegorz Waligóra (red.): NSZZ Solidarność 1980–1989. Tom 6. Polska południowa. Warszawa: IPN, 2010, s. 425, 433.
  5. a b Okrągły stół. Kto jest kim. Solidarność. Opozycja. Biogramy. Wypowiedzi. Warszawa: Myśl, 1989, s. 44.
  6. Informacje na stronie Senatu. [dostęp 2012-02-17].
  7. M.P. z 2014 r. poz. 487
  8. a b Olga Mikołajczyk: Nagrody główne PTM. matematyka.wroc.pl. [dostęp 2015-10-19].
  9. M.P. z 2000 r. Nr 11, poz. 209
  10. Nominacje, doktoraty, wyróżnienia, nagrody. „Przegląd Uniwersytecki Uniwersytetu Wrocławskiego” R. 4, nr 6 (39), 1998, s. 4. [dostęp 2012-02-17].
  11. Informacje na stronie Polskiego Towarzystwa Matematycznego. [dostęp 2015-10-19].

Bibliografia[edytuj]

  • Roman Duda w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 2012-02-17].
  • Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności. [dostęp 2012-02-17].
  • Kto jest kim w Polsce. Warszawa: PAI, 2001, s. 178.
  • Kto jest kim we Wrocławiu. Informator biograficzny. Wrocław: Fox, 1999, s. 83–84.
  • Okrągły stół. Kto jest kim. Solidarność. Opozycja. Biogramy. Wypowiedzi. Warszawa: Myśl, 1989, s. 44.
  • Tomasz Strzyżewski: Wielka księga cenzury PRL w dokumentach. Warszawa: Prohibita, 2015, s. 139. ISBN 9788361344704.